Shloka 4
Nakula’s Declaration and the Uñchavṛtti Brāhmaṇa’s Superior Merit (Āśvamedhika Parva, Adhyāya 92)
Devanagari script
वैशम्पायन उवाच अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् । अगस्त्यस्य महायज्ञे पुरावृत्तमरिंदम,वैशम्पायनजीने कहा--राजन्! इस विषयमें पहले अगस्त्य मुनिके महान् यज्ञमें जो घटना घटित हुई थी, उस प्राचीन इतिहासका जानकार मनुष्य उदाहरण दिया करते हैं
Translation
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ರಾಜನೇ! ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿಯೂ ಜನರು ಒಂದು ಪುರಾತನ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಹೇ ಅರಿಂದಮ, ಅದು ಹಿಂದೆ ಅಗಸ್ತ್ಯ ಋಷಿಯ ಮಹಾಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ನಡೆದದ್ದು।
Word by Word
वैशम्पायनःVaiśampāyana
वैशम्पायनः:
Karta
TypeNoun
Rootवैशम्पायन
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect (Paroksha-bhuta), Third, Singular, Parasmaipada
अत्रhere; in this matter
अत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअत्र
अपिalso; even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
उदाहरन्तिthey cite; they adduce (as an example)
उदाहरन्ति:
TypeVerb
Rootउद्-आ-हृ
FormPresent, Third, Plural, Parasmaipada
इमम्this
इमम्:
Karma
TypePronoun
Rootइदम्
FormMasculine, Accusative, Singular
इतिहासम्ancient account; legend; history
इतिहासम्:
Karma
TypeNoun
Rootइतिहास
FormMasculine, Accusative, Singular
पुरातनम्ancient; old
पुरातनम्:
TypeAdjective
Rootपुरातन
FormMasculine, Accusative, Singular
अगस्त्यस्यof Agastya
अगस्त्यस्य:
TypeNoun
Rootअगस्त्य
FormMasculine, Genitive, Singular
महायज्ञेin the great sacrifice
महायज्ञे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमहायज्ञ
FormMasculine, Locative, Singular
पुराformerly; long ago
पुरा:
TypeIndeclinable
Rootपुरा
वृत्तम्event; occurrence; what happened
वृत्तम्:
Karma
TypeNoun
Rootवृत्त
FormNeuter, Accusative, Singular
अरिंदमO subduer of foes (epithet)
अरिंदम:
TypeNoun
Rootअरिंदम
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes