Shloka 346
Nakula’s Declaration and the Uñchavṛtti Brāhmaṇa’s Superior Merit (Āśvamedhika Parva, Adhyāya 92)
विसर्जिता: समाप्तौ च सत्रादस्माद् व्रजामहे । धर्मशास्त्रमें देखे गये विधि-विधानसे ही हम तपस्या करेंगे। आपको हिंसारहित बुद्धि ही अधिक प्रिय है; अतः प्रभो! आप यज्ञोंमें सदा इस अहिंसाका ही प्रतिपादन करें। द्विजश्रेष्ठ! ऐसा करनेसे हम आपपर बहुत प्रसन्न होंगे। यज्ञकी समाप्ति होनेपर जब आप हमें विदा करेंगे
vaiśampāyana uvāca | visarjitāḥ samāptau ca satrād asmād vrajāmahe | dharmaśāstreṣu dṛṣṭena vidhi-vidhānenaiva vayaṃ tapaḥ kariṣyāmaḥ | ahiṃsātmikā buddhir eva te priyatarā; ataḥ prabho, yajeṣu sadā asyā ahiṃsāyā eva pratipādanaṃ kuru | dvijaśreṣṭha, evaṃ kṛte vayaṃ tvayi bahu prasannā bhaviṣyāmaḥ | yajñasya samāptau yadā tvaṃ asmān visarjayiṣyasi, tadā vayaṃ ihaḥ sva-gṛhaṃ gamiṣyāmaḥ ||
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು— “ಈ ಸತ್ರಯಜ್ಞವು ಸಮಾಪ್ತಿಯಾಗಿ, ನಮಗೆ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ವಿದಾಯ ನೀಡಿದಾಗ, ನಾವು ಇಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಟು ಹೋಗುವೆವು. ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡ ವಿಧಿ-ವಿಧಾನಗಳ ಪ್ರಕಾರವೇ ನಾವು ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸುವೆವು. ಪ್ರಭೋ! ಅಹಿಂಸಾಮಯ ಬುದ್ಧಿಯೇ ನಿಮಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯ; ಆದ್ದರಿಂದ ಯಜ್ಞಗಳಲ್ಲಿ ಸದಾ ಈ ಅಹಿಂಸೆಯನ್ನೇ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿ ಬೋಧಿಸಿರಿ. ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ಹೀಗೆ ಮಾಡಿದರೆ ನಾವು ನಿಮ್ಮ ಮೇಲೆ ಬಹು ಸಂತೋಷಪಡುವೆವು. ಯಜ್ಞಾಂತದಲ್ಲಿ ನೀವು ನಮಗೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದಾಗ, ನಾವು ಇಲ್ಲಿಂದ ನಮ್ಮ ಮನೆಗಳಿಗೆ ತೆರಳುವೆವು.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
That religious practice—both ritual (yajña) and austerity (tapas)—should be guided by Dharmaśāstra procedure and, crucially, should foreground ahiṃsā (non-violence) as an ethical principle to be affirmed even within sacrificial contexts.
At the close of a satra (extended sacrificial session), the speakers state that once they are formally dismissed at the rite’s completion, they will depart for home; they also urge the addressed brāhmaṇa/authority to consistently advocate ahiṃsā in sacrificial teaching and practice.