Shloka 473
Adhyāya 90: Babhruvāhana’s Reception and the Commencement of Yudhiṣṭhira’s Aśvamedha
दारेष्वधीनो धर्मश्न॒ पितृणामात्मनस्तथा | “वह उज्ज्वल कीर्तिसे भ्रष्ट हो जाता है और उसे उत्तम लोकोंकी प्राप्ति नहीं होती। धर्म
dāreṣv adhīno dharmaś ca pitṝṇām ātmanaḥ tathā |
ನಕುಲನು ಹೇಳಿದನು—ಪುರುಷನ ಧರ್ಮವು ಪತ್ನಿಯ ಮೇಲೆಯೇ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ. ಗೃಹದಲ್ಲಿ ಸೇವಾ-ಶುಶ್ರೂಷೆ, ವಂಶಪರಂಪರೆಯ ನಿರಂತರತೆ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಧರ್ಮ-ಕಾಮ-ಅರ್ಥ ಸಂಬಂಧಿತ ಕಾರ್ಯಗಳ ಕ್ರಮಬದ್ಧ ಅನುಷ್ಠಾನ—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಸ್ತ್ರೀಯ ಅಧೀನದಲ್ಲಿವೆ. ಪಿತೃಕರ್ತವ್ಯವೂ ಸ್ವಧರ್ಮವೂ ಪತ್ನಿಯ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲೇ ನಿಲ್ಲುತ್ತವೆ. ಈ ಅವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಗೌರವಿಸದವನು ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಕೀರ್ತಿಯಿಂದ ಪತನಗೊಂಡು, ಉನ್ನತ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಪಡೆಯನು.
नकुल उवाच
Educational Q&A
Householder dharma is portrayed as inseparable from the wife’s role: family continuity, proper service within the home, and even obligations to ancestors are said to depend on her support; neglecting this leads to loss of reputation and spiritual merit.
Nakula is speaking in a didactic context, emphasizing the ethical and religious importance of the wife within household life and framing her as central to sustaining dharma and ancestral obligations.