Shloka 14
Aśvamedha-saṃbhāra: Return of the Horse, Auspicious Timing, and Construction of the Yajña Enclosure
Devanagari script
इदमाह महाराज पार्थवाक्यं स्मरन् नर: । वाच्यो युधिष्िर: कृष्ण काले वाक्यमिदं मम,“महाराज! जो मनुष्य मेरे पास आया था, उसने अर्जुनकी बात याद करके मुझसे इस प्रकार कहा--'श्रीकृष्! आप ठीक समयपर मेरा यह कथन महाराज युधिष्ठिरको सुना दीजियेगा
Transliteration
vaiśampāyana uvāca | idam āha mahārāja pārthavākyaṃ smaran naraḥ | vācyaḥ yudhiṣṭhiraḥ kṛṣṇa kāle vākyam idaṃ mama ||
Translation
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದರು—ಮಹಾರಾಜ! ಪಾರ್ಥನ ವಚನವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾ ಒಬ್ಬನು ನನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದು ಹೀಗೆಂದನು—‘ಹೇ ಕೃಷ್ಣ! ಯೋಗ್ಯ ಕಾಲ ಬಂದಾಗ ನನ್ನ ಈ ಮಾತನ್ನು ಮಹಾರಾಜ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನಿಗೆ ತಪ್ಪದೆ ತಿಳಿಸಿರಿ.’
Word by Word
इदम्this (statement)
इदम्:
Karma
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसक, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
आहsaid
आह:
TypeVerb
Rootअह् (धातु)
Formलिट् (परोक्शभूत/परफेक्ट), प्रथम, एकवचन
महाराजO great king
महाराज:
TypeNoun
Rootमहाराज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
पार्थof Partha (Arjuna)
पार्थ:
TypeNoun
Rootपार्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (समास-पूर्वपद-सम्बन्ध), एकवचन
वाक्यम्speech/words
वाक्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootवाक्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसक, द्वितीया, एकवचन
स्मरन्remembering
स्मरन्:
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु)
Formशतृ (वर्तमान कृदन्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
नरःthe man
नरः:
Karta
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
वाच्यःis to be told/addressed
वाच्यः:
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formयत् (भाव्य/कर्तव्य, passive gerundive), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
युधिष्ठिरःYudhishthira
युधिष्ठिरः:
Karta
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
कृष्णO Krishna
कृष्ण:
TypeNoun
Rootकृष्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
कालेat the time
काले:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
वाक्यम्statement/words
वाक्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootवाक्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसक, द्वितीया, एकवचन
इदम्this
इदम्:
Karma
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसक, द्वितीया, एकवचन
ममof me / my
मम:
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formत्रिलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
V
VaiśampāyanaY
YudhiṣṭhiraK
KṛṣṇaP
Pārtha (Arjuna)A
a messenger (naraḥ)Verse Rasa (Emotional Essence)
Sandhi Notes