Previous Verse
Next Verse

Shloka 5

शकुनेः पुत्रेण सह आश्वमेधाश्वविषयः संघर्षः — Arjuna’s restrained engagement with Śakuni’s son during the horse-escort

समानीय महातेजा: सर्वान्‌ भ्रातृन्‌ महीपति: । भीम॑ च नकुलं चैव सहदेवं च कौरव,कुरुनन्दन! उस दिन माघ महीनेकी शुक्लपक्षकी द्वादशी तिथि थी। उसमें पुष्य- नक्षत्रका योग पाकर महातेजस्वी पृथ्वीपति धर्मराज युधिष्ठिरने अपने समस्त भाइयों-- भीमसेन, नकुल और सहदेवको बुलवाया और प्रहार करनेवालोंमें श्रेष्ठ भीमसेनको सम्बोधित करके वक्ताओं तथा धर्मात्माओंमें श्रेष्ठ युधिष्ठिने यह समयोचित बात कही --

samānīya mahātejāḥ sarvān bhrātṝn mahīpatiḥ | bhīmaṃ ca nakulaṃ caiva sahadevaṃ ca kaurava ||

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು— ಆಗ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ಭೂಪತಿ ಧರ್ಮರಾಜ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು, ಓ ಕೂರುನಂದನ, ಭೀಮ, ನಕುಲ, ಸಹದೇವ ಎಂಬ ತನ್ನ ಎಲ್ಲ ಸಹೋದರರನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಕರೆಯಿಸಿದನು. ನಂತರ ಪ್ರಹಾರಕರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಭೀಮಸೇನನನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿ, ಧರ್ಮಾತ್ಮರಲ್ಲಿಯೂ ವಕ್ತಾರರಲ್ಲಿಯೂ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಕಾಲೋಚಿತವಾದ ನೀತಿವಚನವನ್ನು ಹೇಳಲು ಮುಂದಾದನು.

समानीयhaving summoned / after calling together
समानीय:
TypeVerb
Rootसम्-आ-नी (धातु: नी)
Formल्यप् (क्त्वा-प्रत्ययार्थे), कर्तरि, true
महातेजाःthe great-splendoured one
महातेजाः:
Karta
TypeAdjective
Rootमहातेजस्
FormMasculine, Nominative, Singular
सर्वान्all
सर्वान्:
Karma
TypeAdjective
Rootसर्व
FormMasculine, Accusative, Plural
भ्रातॄन्brothers
भ्रातॄन्:
Karma
TypeNoun
Rootभ्रातृ
FormMasculine, Accusative, Plural
महीपतिःthe king / lord of the earth
महीपतिः:
Karta
TypeNoun
Rootमहीपति
FormMasculine, Nominative, Singular
भीमम्Bhima
भीमम्:
Karma
TypeNoun
Rootभीम
FormMasculine, Accusative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
नकुलम्Nakula
नकुलम्:
Karma
TypeNoun
Rootनकुल
FormMasculine, Accusative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
एवindeed / also
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
सहदेवम्Sahadeva
सहदेवम्:
Karma
TypeNoun
Rootसहदेव
FormMasculine, Accusative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
कौरवO Kaurava (descendant of Kuru)
कौरव:
TypeNoun
Rootकौरव
FormMasculine, Vocative, Singular
कुरुनन्दनO delight of the Kurus
कुरुनन्दन:
TypeNoun
Rootकुरुनन्दन
FormMasculine, Vocative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
Y
Yudhiṣṭhira (Dharmarāja)
B
Bhīma
N
Nakula
S
Sahadeva
K
Kuru dynasty (Kaurava)