Shloka 2
शकुनेः पुत्रेण सह आश्वमेधाश्वविषयः संघर्षः — Arjuna’s restrained engagement with Śakuni’s son during the horse-escort
Devanagari script
त॑ निवृत्तं तु शुश्राव चारेणैव युधिष्ठिर: । श्र॒त्वार्जुन॑ कुशलिनं स च हृष्टमना5भवत्,इसी समय राजा युधिष्ठिरको एक जासूसके द्वारा यह समाचार मिला कि घोड़ा हस्तिनापुरको लौट रहा है और अर्जुन भी सकुशल आ रहे हैं। यह सुनकर उनके मनमें बड़ी प्रसन्नता हुई
Translation
ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಒಬ್ಬ ಗುಪ್ತಚಾರಿಯಿಂದ ಆ ಅಶ್ವವು ಹಿಂದಿರುಗಿದುದನ್ನೂ, ಅರ್ಜುನನು ಸಹ ಕುಶಲವಾಗಿ ಬರುತ್ತಿರುವುದನ್ನೂ ಕೇಳಿದನು. ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ ಧರ್ಮರಾಜನ ಮನಸ್ಸು ಅಪಾರ ಹರ್ಷದಿಂದ ತುಂಬಿತು.
Word by Word
तत्that (news/that matter)
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
निवृत्तम्returned/turned back
निवृत्तम्:
Karma
TypeAdjective
Rootनिवृत्त (नि+वृत्, क्त)
FormNeuter, Accusative, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
शुश्रावheard
शुश्राव:
TypeVerb
Rootश्रु
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Singular
चारेणby a spy
चारेण:
Karana
TypeNoun
Rootचार
FormMasculine, Instrumental, Singular
एवindeed/just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
युधिष्ठिरःYudhiṣṭhira
युधिष्ठिरः:
Karta
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर
FormMasculine, Nominative, Singular
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
TypeVerb
Rootश्रु
FormAbsolutive (ktvānta)
अर्जुनम्Arjuna
अर्जुनम्:
Karma
TypeNoun
Rootअर्जुन
FormMasculine, Accusative, Singular
कुशलिनम्safe/well
कुशलिनम्:
Karma
TypeAdjective
Rootकुशलिन्
FormMasculine, Accusative, Singular
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
हृष्टमनाःglad at heart/with delighted mind
हृष्टमनाः:
Karta
TypeAdjective
Rootहृष्ट-मनस्
FormMasculine, Nominative, Singular
अभवत्became/was
अभवत्:
TypeVerb
Rootभू
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes