Shloka 96
Aśvamedha-dīkṣā, Vyāsa’s horse-release, and Arjuna’s departure with Gāṇḍīva (आश्वमेधिक-दीक्षा तथा हय-उत्सर्गः)
यथाकालं यथायोगं सज्जा: सम तव दीक्षणे । तब महातेजस्वी व्यासने धर्मपुत्र राजा युधिष्ठिससे कहा--'राजन्! हमलोग यथासमय उत्तम योग आनेपर तुम्हें दीक्षा देनेको तैयार हैं
Vaiśampāyana uvāca: yathākālaṃ yathāyogaṃ sajjāḥ sma tava dīkṣaṇe. tataḥ mahātejāḥ Vyāsaḥ Dharmaputraṃ rājānaṃ Yudhiṣṭhiram uvāca—“rājan, vayam yathāsamayaṃ yogyam āgate tvāṃ dīkṣayituṃ sajjāḥ sma.”
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು— “ಯಥಾಕಾಲ ಯಥಾಯೋಗವಾಗಿ ನಾವು ನಿನ್ನ ದೀಕ್ಷೆಗೆ ಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದೇವೆ।” ಅನಂತರ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ವ್ಯಾಸನು ಧರ್ಮಪುತ್ರನಾದ ರಾಜ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನಿಗೆ ಹೀಗೆಂದನು— “ರಾಜನೇ! ಯೋಗ್ಯವೂ ಶುಭವೂ ಆದ ಸಮಯ ಬಂದಾಗ ನಾವು ನಿನ್ನನ್ನು ದೀಕ್ಷೆಗೊಳಿಸಲು ಸಿದ್ಧರಾಗಿರುತ್ತೇವೆ।”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
That dharmic action—especially sacred and royal rites—must be performed with correct timing (yathākālam) and correct procedure/fitness (yathāyogam). Readiness is not mere eagerness; it is disciplined alignment with rule, auspiciousness, and proper method.
Vaiśampāyana reports that the officiants are ready to conduct the king’s dīkṣā. Vyāsa then directly tells King Yudhiṣṭhira that they will initiate him when the proper and fitting moment arrives, signaling the formal preparation for a major sacrificial undertaking.