Shloka 11
Brahmāstra-pratisaṃhāraḥ, Parīkṣit-nāmakaraṇam, Nagarotsava-varṇanam
Withdrawal of the Brahmāstra; Naming of Parīkṣit; Description of Civic Festivities
Devanagari script
उत्तिष्ठ पुत्र पश्येमं दुःखितां प्रपितामहीम् । आर्ताममुपप्लुतां दीनां निमग्नां शोकसागरे
Transliteration
uttiṣṭha putra paśyemaṃ duḥkhitāṃ prapitāmahīm | ārtām amupaplutāṃ dīnāṃ nimagnāṃ śokasāgare ||
Translation
ಮಗನೇ! ಎದ್ದು ನಿಲ್ಲು. ನೋಡು—ನಿನ್ನ ಮುತ್ತಾತಿ ಎಷ್ಟು ದುಃಖಿತಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ! ನಿನ್ನ ನಿಮಿತ್ತವೇ ಅವಳು ಆರ್ಥಳಾಗಿ, ವ್ಯಾಕುಲಳಾಗಿ, ದೀನಳಾಗಿ ಶೋಕಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ್ದಾಳೆ.
Word by Word
उत्तिष्ठstand up; arise
उत्तिष्ठ:
TypeVerb
Rootउत्-स्था (धातु: स्था)
Formलोट् (imperative), परस्मैपद, मध्यम, एकवचन
पुत्रO son
पुत्र:
TypeNoun
Rootपुत्र
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
पश्यsee; look
पश्य:
TypeVerb
Rootपश् (धातु: दृश्/पश्)
Formलोट् (imperative), परस्मैपद, मध्यम, एकवचन
इमाम्this (her)
इमाम्:
Karma
TypeAdjective
Rootइदम्
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
दुःखिताम्sorrowful; distressed
दुःखिताम्:
Karma
TypeAdjective
Rootदुःखित
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
प्रपितामहीम्great-grandmother
प्रपितामहीम्:
Karma
TypeNoun
Rootप्रपितामही
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
आर्ताम्afflicted; anguished
आर्ताम्:
Karma
TypeAdjective
Rootआर्त
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अम्indeed (emphatic particle)
अम्:
TypeIndeclinable
Rootअम् (अव्यय/निपात; emphatic particle)
उपप्लुताम्overwhelmed; flooded; submerged
उपप्लुताम्:
Karma
TypeAdjective
Rootउपप्लुत
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
दीनाम्wretched; pitiable
दीनाम्:
Karma
TypeAdjective
Rootदीन
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
निमग्नाम्sunk; immersed
निमग्नाम्:
Karma
TypeAdjective
Rootनिमग्न
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
शोक-सागरेin the ocean of grief
शोक-सागरे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootशोक + सागर
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
V
VaiśampāyanaP
prapitāmahī (great-grandmother; identified in context as Kuntī)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes