Shloka 9

Adhyāya 62: Marutta’s Treasure and the Pāṇḍavas’ Auspicious Departure (मरुत्तस्य धनप्राप्त्युपक्रमः)

Devanagari script

नाभुड्क्त पतिदु:खार्ता तदभूत्‌ करुणं महत्‌ | कुक्षिस्थ एव तस्याथ गर्भो वै सम्प्रलीयत,राजेन्द्र! विराटकुमारी उत्तराने पतिके दुःखसे आतुर हो बहुत दिनोंतक भोजन ही नहीं किया। उसकी वह दशा बड़ी ही करुणाजनक थी। उसके गर्भका बालक उदरहीमें पड़ा- पड़ा क्षीण होने लगा

Transliteration

Vaiśampāyana uvāca: nābhukt patiduḥkhārtā tad abhūt karuṇaṃ mahat | kukṣistha eva tasyātha garbho vai sampralīyata, rājendra |

Translation

ಪತಿಯ ದುಃಖದಿಂದ ಆಕೆಯು ಆಹಾರ ಸೇವಿಸಲಿಲ್ಲ; ಅದರಿಂದ ಆಕೆಯ ಸ್ಥಿತಿ ಮಹಾಕರುಣಾಜನಕವಾಯಿತು. ಆಗ, ರಾಜೇಂದ್ರ, ಆಕೆಯ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿದ್ದ ಭ್ರೂಣವೂ ಉದರದಲ್ಲೇ ಕ್ಷೀಣಿಸತೊಡಗಿತು.

Word by Word

नnot

अभुङ्क्तate (consumed)

पति-दुःख-आर्ताafflicted by grief for (her) husband

तत्that

अभूत्became / was

करुणम्pitiful

महत्great, very

कुक्षि-स्थःsituated in the womb/belly

एवindeed, just

तस्यof her / of that

अथthen

गर्भःfetus/embryo

वैindeed

सम्प्रलीयत्wasted away / dissolved / perished

राजेन्द्रO best of kings

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

Vaiśampāyana

Uttarā (Virāṭa’s daughter)

Abhimanyu (implied as husband)

the unborn child (Parīkṣit, implied)

Virāṭa (implied by 'Virāṭakumārī')

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes