Shloka 12
Abhimanyunidhana-prakāśaḥ — Vasudeva–Kṛṣṇa–Subhadrā–Kuntī śoka-saṃvāda
Disclosure and Consolation
अकरोत् स ततः काल॑ शरतल्पगतो मुनि: । अयनं दक्षिण हित्वा सम्प्राप्ते चोत्तरायणे
akarot sa tataḥ kālaṁ śaratālpagato muniḥ | ayanaṁ dakṣiṇaṁ hitvā samprāpte cottarāyaṇe ||
ವಾಸುದೇವನು ಹೇಳಿದನು—ನಂತರ ಬಾಣಶಯ್ಯೆಯ ಮೇಲೆ ಶಯನಿಸಿದ್ದ ಆ ಮುನಿಯು ತನ್ನ ಪ್ರಯಾಣಕಾಲವನ್ನು ತಾನೇ ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದನು. ಸೂರ್ಯನು ದಕ್ಷಿಣಾಯನದಲ್ಲಿರುವವರೆಗೆ ಅವನು ದೇಹತ್ಯಾಗ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ; ಆ ಕಾಲ ಮುಗಿದು ಉತ್ತರಾಯನ ಬಂದಾಗ ಮಾತ್ರ ಮರಣವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು—ವ್ರತನಿಷ್ಠೆಯೂ ಕಾಲನಿಯಂತ್ರಣವೂ ಪ್ರಕಟವಾಗುವಂತೆ।
वासुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse highlights disciplined self-governance: even in extreme suffering, one can uphold vows and choose the proper time for one’s final act, aligning personal conduct with a larger moral and cosmic order.
Kṛṣṇa (Vāsudeva) explains that Bhīṣma, lying on the arrow-bed, did not relinquish life during dakṣiṇāyana; he waited until uttarāyaṇa arrived and then deliberately accepted death.