Mahabharata — Ashvamedhika Parva, Shloka 49
Mind as Charioteer; Kṣetrajña, Tapas, and Dhyāna-Yoga
Adhyātma-Upadeśa
रूक्ष: शीतस्तथैवोष्ण: स्निग्धो विशद एव च
rūkṣaḥ śītastathaivoṣṇaḥ snigdho viśada eva ca
ವಾಯುದೇವನು ಹೇಳಿದರು— ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ ಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಡುವ ಗುಣಗಳು ರೂಕ್ಷ, ಶೀತ, ಉಷ್ಣ, ಸ್ನಿಗ್ಧ ಮತ್ತು ವಿಶದ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ತತ್ತ್ವದರ್ಶಿ, ಧರ್ಮಜ್ಞ, ಸಿದ್ಧ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ವಾಯುವಿನ ಸ್ಪರ್ಶಗುಣಗಳ ವಿವರವಾದ ವಿಸ್ತಾರವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಾರೆ.
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse frames sensory experience (especially touch) as analyzable into distinct qualities and presents this analysis as a disciplined, authoritative teaching transmitted by realized and dharma-knowing sages—linking correct knowledge of nature with ethical and scriptural order.
Vāyu-deva is speaking in a didactic context, enumerating and characterizing the tactile qualities associated with the wind principle, while affirming that such classification has been properly taught by accomplished Brahmin sages.