Shloka 10
Adhyāya 42 — Mahābhūta–Indriya–Adhyātma-Vyavasthā
Brahmā’s Instruction on Elements and Faculties
त्वग्घ्राणश्रोत्रचक्षूंषि रसना वाक् च संयता: । विशुद्धं च मनो यस्य बुद्धिश्चाव्यभिचारिणी
tvag-ghrāṇa-śrotra-cakṣūṃṣi rasanā vāk ca saṃyatāḥ | viśuddhaṃ ca mano yasya buddhis cāvyabhicāriṇī ||
ವಾಯುದೇವನು ಹೇಳಿದನು—ಸ್ಪರ್ಶ (ತ್ವಕ್), ಘ್ರಾಣ (ನಾಸಿಕೆ), ಶ್ರವಣ (ಶ್ರೋತ್ರ), ದೃಷ್ಟಿ (ಚಕ್ಷು), ರುಚಿ (ಜಿಹ್ವೆ) ಮತ್ತು ವಾಣಿ—ಇವು ಸಂಯಮದಲ್ಲಿದ್ದು, ಮನಸ್ಸು ವಿಶುದ್ಧವಾಗಿದ್ದು, ಬುದ್ಧಿ ತನ್ನ ನಿಶ್ಚಯದಿಂದ ವಿಚಲಿತವಾಗದವನಾದರೆ—ಅವನು ಆ ಶುಭವಾದ ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲಾದುದು ಮತ್ತಿಲ್ಲ.
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that liberation-oriented realization depends on disciplined restraint of the senses and speech, purification of the mind, and an unwavering intellect; such inner steadiness leads to attainment of the highest Brahman.
Vāyudeva is instructing the listener on the marks of a spiritually accomplished person, describing the inner disciplines—sense-restraint, mental purity, and steady discernment—that culminate in reaching the supreme Brahman.