Shloka 11
Brahma-vidyā: Satya–Tapas and the Enumeration of Tattvas
Arjuna–Vāsudeva framed dialogue
ब्रृहि धर्मविदां श्रेष्ठ परं कौतूहलं मम । मोक्षधर्मार्थकुशलो भवॉल्लोकेषु गीयते
śiṣya uvāca | brūhi dharmavidāṃ śreṣṭha paraṃ kautūhalaṃ mama | mokṣadharmārthakuśalo bhavāṃl lokeṣu gīyate | kaunakaunase mārgāḥ kalyāṇakaraṇāḥ? sarvottamaṃ sukhaṃ kim? pāpaṃ ca kiṃ pracakṣate? śreṣṭha vratabrata-ācaraṇakartṛn gurudeva! mamaite praśnāḥ yathārthataḥ samādhātuṃ tvam eva samarthaḥ | dharmajñeṣu śreṣṭha vipra! etad jñātuṃ mama manasi mahān autkaṇṭhyaḥ | asmin viṣaye etān praśnān tattvataḥ yathārthaṃ vaktuṃ tvadṛte nānyaḥ samarthaḥ | ataḥ tvam eva brūhi; yato loke mokṣadharmatatvajñāne tvam kuśala iti gīyase |
ಶಿಷ್ಯನು ಹೇಳಿದನು— ಧರ್ಮವಿದರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ನನ್ನ ಕುತೂಹಲ ಅತ್ಯಂತ ಗಾಢವಾಗಿದೆ. ನೀವು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಮೋಕ್ಷಧರ್ಮದ ಅರ್ಥ-ತತ್ತ್ವಗಳಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧರು. ಯಾವ ಯಾವ ಮಾರ್ಗಗಳು ನಿಜವಾಗಿ ಕಲ್ಯಾಣಕರ? ಪರಮ ಸುಖವೇನು? ಮತ್ತು ಪಾಪವೆಂದು ಯಾವುದನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ? ವ್ರತಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಆದರ್ಶವಾದ ಪೂಜ್ಯ ಗುರುದೇವ! ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಯಥಾರ್ಥ ಉತ್ತರ ನೀಡಲು ನೀವು ಮಾತ್ರ ಸಮರ್ಥರು. ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ! ಇದನ್ನೆಲ್ಲ ತಿಳಿಯಲು ನನಗೆ ಮಹಾ ಉತ್ಸುಕತೆ. ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಹೊರತು ತತ್ತ್ವತಃ ಸತ್ಯವನ್ನು ಹೇಳಬಲ್ಲವರು ಇನ್ನಾರೂ ಇಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ನೀವೇ ವಿವರಿಸಿರಿ; ಏಕೆಂದರೆ ಮೋಕ್ಷಕ್ಕೆ ದಾರಿ ತೋರಿಸುವ ಧರ್ಮದ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ನೀವು ಪರಿಣತರೆಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದೀರಿ.
शिष्य उवाच
Educational Q&A
The verse frames a classical ethical inquiry: the disciple seeks authoritative guidance on (1) welfare-producing paths (kalyāṇa-mārga), (2) the highest form of happiness, and (3) what constitutes sin (pāpa). It establishes mokṣa-dharma as the lens for answering—truthful, essential understanding leading toward liberation.
A disciple respectfully addresses a renowned teacher, praising his mastery of mokṣa-dharma and urging him to answer pressing questions. The scene sets up a didactic exchange where the teacher is about to expound on right paths, supreme happiness, and the nature of wrongdoing.