Shloka 273
अलर्कोपाख्यानम् — Indriya-Nigraha and Yogic Victory
Mahābhārata 14.30
Devanagari script
नाध्यगच्छत् परं श्रेयो योगान्मतिमतां वर: । तब वे सामर्थ्यशाली राजा एकाग्रचित्त होकर विचार करने लगे। विप्रवर! बहुत दिनोंतक निरन्तर सोचने-विचारनेके बाद बुद्धिमानोंमें श्रेष्ठ राजा अलर्कको योगसे बढ़कर दूसरा कोई कल्याणकारी साधन नहीं प्रतीत हुआ
Translation
ಆಗ ಆ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಶಾಲಿ ರಾಜನು ಏಕಾಗ್ರಚಿತ್ತನಾಗಿ ಚಿಂತನೆಗೆ ತೊಡಗಿದನು. ಓ ವಿಪ್ರವರ! ಅನೇಕ ದಿನಗಳ ನಿರಂತರ ಮನನದ ಬಳಿಕ, ಬುದ್ಧಿವಂತರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ರಾಜ ಅಲರ್ಕನಿಗೆ ಯೋಗಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲು ಮತ್ತೊಂದು ಕಲ್ಯಾಣಸಾಧನ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ.
Word by Word
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
अध्यगच्छत्found/attained
अध्यगच्छत्:
TypeVerb
Rootअधि-गम्
FormImperfect (Lan), 3, Singular, Parasmaipada
परम्highest, supreme
परम्:
Karma
TypeAdjective
Rootपर
FormNeuter, Accusative, Singular
श्रेयःgood, welfare, the better (highest good)
श्रेयः:
Karma
TypeNoun
Rootश्रेयस्
FormNeuter, Accusative, Singular
योगात्than yoga / from yoga
योगात्:
Apadana
TypeNoun
Rootयोग
FormMasculine, Ablative, Singular
मतिमताम्of the intelligent
मतिमताम्:
TypeAdjective
Rootमतिमत्
FormMasculine, Genitive, Plural
वरःthe best, the foremost
वरः:
Karta
TypeNoun
Rootवर
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
ब्राह्मण उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes