Shloka 11
अश्वमेध-उपदेशः तथा मरुत्त-यज्ञ-धन-प्रसङ्गः
Counsel on Aśvamedha and the Marutta-treasure episode
Devanagari script
युधिषछ्िर उवाच असंशयं वाजिमेध: पावयेत् पृथिवीमपि । अभिप्रायस्तु मे कश्रित् त॑ त्वं श्रोतुमिहाहसि,युधिछिरने कहा--विप्रवर! इसमें संदेह नहीं कि अश्वमेध यज्ञ सारी पृथ्वीको भी पवित्र कर सकता है, किंतु इसके विषयमें मेरा एक अभिप्राय है, उसे आप यहाँ सुन लें
Translation
ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಹೇಳಿದನು—ಬ್ರಾಹ್ಮಣಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಾಗವು ಸಮಸ್ತ ಭೂಮಿಯನ್ನೂ ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸಬಲ್ಲದು ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಇದರ ಕುರಿತು ನನ್ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯವಿದೆ; ಅದನ್ನು ನೀವು ಇಲ್ಲಿ ಕೇಳಬೇಕು.
Word by Word
युधिष्ठिरःYudhishthira
युधिष्ठिरः:
Karta
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, Third, Singular, Parasmaipada
असंशयम्undoubtedly
असंशयम्:
TypeIndeclinable
Rootअसंशय
वाजिमेधःthe horse-sacrifice (Ashvamedha)
वाजिमेधः:
Karta
TypeNoun
Rootवाजिमेध
FormMasculine, Nominative, Singular
पावयेत्would purify / may purify
पावयेत्:
TypeVerb
Rootपू
FormOptative, Third, Singular, Parasmaipada
पृथिवीम्the earth
पृथिवीम्:
Karma
TypeNoun
Rootपृथिवी
FormFeminine, Accusative, Singular
अपिeven/also
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
अभिप्रायःintention/opinion
अभिप्रायः:
Karta
TypeNoun
Rootअभिप्राय
FormMasculine, Nominative, Singular
तुbut/however
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
मेmy/of me
मे:
Sambandha
TypePronoun
Rootअस्मद्
Form—, Genitive, Singular
कश्चित्some (one)/a certain
कश्चित्:
TypePronoun
Rootकश्चित्
FormMasculine, Nominative, Singular
तत्that
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
त्वम्you
त्वम्:
Karta
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Form—, Nominative, Singular
श्रोतुम्to hear
श्रोतुम्:
TypeVerb
Rootश्रु
FormTumun (infinitive)
इहhere
इह:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootइह
अर्हसिyou ought/are fit
अर्हसि:
TypeVerb
Rootअर्ह्
FormPresent, Second, Singular, Parasmaipada
Speaker
युधिषछ्िर उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes