Shloka 14
नारद-देवमत-संवादः
Nārada–Devamata Dialogue on Prāṇa, Apāna, and Udāna
अहोरात्रमिदं द्वद्ध॑ तयोर्मध्ये हुताशन: । एतद् रूपमुदानस्य परम॑ ब्राह्मणा विदु:,ये दिन और रात द्वन्द्द हैं, इनके मध्यभागमें अग्नि हैं। ब्राह्मगलोग इसीको उदानका उत्कृष्ट रूप मानते हैं
ahorātram idaṃ dvandvaṃ tayor madhye hutāśanaḥ | etad rūpam udānasya paramaṃ brāhmaṇā viduḥ ||
ನಾರದನು ಹೇಳಿದನು—ಹಗಲು ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿ ಇವು ದ್ವಂದ್ವ; ಅವುಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಹುತಾಶನನಾದ ಅಗ್ನಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಇದನ್ನೇ ಉದಾನದ ಪರಮ ರೂಪವೆಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ.
नारद उवाच
Educational Q&A
The verse teaches a symbolic correspondence: the duality of day and night frames human experience, and the ‘fire in the middle’ represents a regulating, elevating principle—identified with udāna, the upward-moving vital force. Ethically, it points to inner steadiness and disciplined uplift amid life’s alternating conditions.
Nārada is instructing by using Vedic imagery. He explains a contemplative mapping of cosmic phenomena (day/night and fire) onto subtle physiology (udāna), presenting how learned Brahmanas interpret this as a supreme form or sign of that vital principle.