Chatra–Upānah Dāna: Origin Narrative
Jamadagni–Reṇukā–Sūrya Saṃvāda
धुन्धुमार उवाच अकृतज्ञस्तु मित्राणां शूद्रायां च प्रजायतु । एक: सम्पन्नमश्चातु यस्ते हरति पुष्करम्
dhundhumāra uvāca | akṛtajñas tu mitrāṇāṁ śūdrāyāṁ ca prajāyatu | ekaḥ sampannam aśnātu yaḥ te harati puṣkaram ||
ಧುಂಧುಮಾರನು ಹೇಳಿದನು—ನಿನ್ನ ಪದ್ಮವನ್ನು ಕದ್ದವನು ಮಿತ್ರರ ಉಪಕಾರವನ್ನು ಅರಿಯದ ಕೃತಘ್ನನಾಗಲಿ; ಶೂದ್ರ ವರ್ಗದ ಸ್ತ್ರೀಯಿಂದ ಸಂತಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಲಿ; ಮತ್ತು ಸಂಪನ್ನನಾಗಿದ್ದರೂ ಒಬ್ಬನೇ ರುಚಿಕರ ಅನ್ನವನ್ನು ಭುಂಜಿಸಲಿ।
धुन्धुमार उवाच
The verse frames theft and betrayal as moral failures that lead to painful consequences: ingratitude toward benefactors, socially censured conduct, and lonely self-indulgence even amid prosperity—suggesting that adharma isolates and degrades a person.
Dhundhumāra pronounces a curse upon the person who stole “your lotus,” specifying misfortunes and moral degradations as the thief’s karmic recompense.