Shloka 6
Karma-Phala Rahasya and the Ethics of Dāna (कर्मफल-रहस्यं दानधर्मश्च)
इस प्रकार श्रीमह्याभारत अनुशासनपर्वके अन्तर्गत दानधर्मपर्वमें दैव और पुरुषार्थका निर्देशविषयक छठा अध्याय पूरा हुआ
cakṣur dadyān mano dadyād vācaṃ dadyāc ca sūnṛtām | anuvrajed upāsīta sa yajñaḥ pañca-dakṣiṇaḥ ||
ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಅತಿಥಿ ಮನೆಗೆ ಬಂದರೆ ಅವನನ್ನು ಪ್ರಸನ್ನ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡುವುದು, ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುವುದು, ಮಧುರವೂ ಸತ್ಯವೂ ಆದ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ನೀಡುವುದು; ಅವನು ಹೊರಟಾಗ ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರವರೆಗೆ ಜೊತೆಯಾಗುವುದು ಮತ್ತು ಅವನು ಇರುವವರೆಗೂ ಸತ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವುದು—ಗೃಹಸ್ಥನಿಗೆ ಇವು ಐದು ದಕ್ಷಿಣೆಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಯಜ್ಞವೇ ಆಗುತ್ತದೆ.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Hospitality is itself a sacred duty: a householder should honor a guest through five offerings—kindly sight, attentive mind, gentle-truthful speech, respectful service, and accompanying the guest on departure—making daily conduct equivalent to a yajña with five dakṣiṇās.
In the Anushasana Parva’s instruction on dāna and right conduct, Bhishma teaches norms of household ethics, framing the reception and honoring of a guest as a ritual-like sacrifice performed through everyday behavior.