Shloka 16
Karma-Phala Rahasya and the Ethics of Dāna (कर्मफल-रहस्यं दानधर्मश्च)
Devanagari script
प्रायोपवेशिनो राजन् सर्वत्र सुखमुच्यते । गवाढ्य: शाकदीक्षायां स्वर्गगामी तृणाशन:
Translation
ರಾಜನೇ! ಪ್ರಾಯೋಪವೇಶ (ಆಮರಣ ಉಪವಾಸ) ವ್ರತವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಕುಳಿತವನಿಗೆ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸುಖವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಶಾಕಾಹಾರ ದೀಕ್ಷೆಯಿಂದ ಗೋಸಂಪತ್ತು ದೊರೆಯುತ್ತದೆ; ತೃಣಾಹಾರಿಯು ಸ್ವರ್ಗಗಾಮಿ ಆಗುತ್ತಾನೆ.
Word by Word
प्रायोपवेशिनःthose observing the fast-unto-death (prāyopaveśa)
प्रायोपवेशिनः:
Karta
TypeNoun
Rootप्रायोपवेशिन्
FormMasculine, Nominative, Plural
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
सर्वत्रeverywhere / in all respects
सर्वत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootसर्वत्र
सुखम्happiness
सुखम्:
Karta
TypeNoun
Rootसुख
FormNeuter, Nominative, Singular
उच्यतेis said / is declared
उच्यते:
TypeVerb
Rootवच्
FormPresent, Passive, Third, Singular
गवाढ्यःone rich in cattle
गवाढ्यः:
Karta
TypeAdjective
Rootगवाढ्य
FormMasculine, Nominative, Singular
शाकदीक्षायाम्in the vow/discipline of eating vegetables (vegetarian observance)
शाकदीक्षायाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootशाकदीक्षा
FormFeminine, Locative, Singular
स्वर्गगामीgoing to heaven / heaven-bound
स्वर्गगामी:
Karta
TypeAdjective
Rootस्वर्गगामिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
तृणाशनःone who eats grass
तृणाशनः:
Karta
TypeNoun
Rootतृणाशन
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes