Shloka 25
Adhyāya 64: Dāna-prakāra—Suvarṇa, Pānīya-dāna, Ghṛta-dāna, and Upakaraṇa-dāna
Utility Gifts
वृद्धबालधन रक्ष्यमन्धस्य कृपणस्य च । न खाततपूर्व कुर्वीत न रुदन्ती धनं हरेत्
bhīṣma uvāca | vṛddhabāladhanaṁ rakṣyam andhasya kṛpaṇasya ca | na khātataḥ pūrvaṁ kurvīta na rudantī dhanaṁ haret |
ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—ರಾಜನು ವೃದ್ಧರು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಧನವನ್ನು, ಹಾಗೆಯೇ ದೀನರು, ಅಂಧರು, ಅಸಹಾಯರ ಧನವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು. ಬರಗಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಜೆಗಳು ಬಾವಿ ತೋಡಿ ಹೇಗೋ ಧಾನ್ಯ ಬೆಳೆಸಿ ಜೀವನ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರೆ, ರಾಜನು ಅವರಿಂದ ವಸೂಲಾತಿ ಮಾಡಬಾರದು; ಹಾಗೆಯೇ ದುಃಖದಲ್ಲಿ ಅಳುತ್ತಿರುವ ಸ್ತ್ರೀಯ ಧನವನ್ನೂ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಾರದು.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A ruler’s duty is protective, not predatory: he must safeguard the property of the vulnerable (elderly, children, blind, destitute) and refrain from extracting revenue from those suffering calamity—especially those barely surviving drought or a woman in distress.
In Bhishma’s instruction on kingship (rājadharma) during the Anushasana Parva, he lays down specific limits on royal taxation and appropriation, emphasizing compassion and justice toward subjects facing hardship.