Shloka 5
Adhyāya 57: Tapas–Dāna Phala
On the Fruits of Austerity and Giving
भारत! उस समय राजा कुशिकने वहाँ शिल्पियोंके अभिप्रायके अनुसार निर्मित और भी बहुत-से दिव्य पदार्थ देखे। कहीं चाँदीके शिखरोंसे सुशोभित पर्वत, कहीं कमलोंसे भरे सरोवर, कहीं भाँति-भाँतिकी चित्रशालाएँ तथा तोरण शोभा पा रहे थे। भूमिपर कहीं सोनेसे मढ़ा हुआ पक्का फर्श और कहीं हरी-हरी घासकी बहार थी ।।
bhārata! tadā rājā kuśiko tatra śilpinām abhiprāyānusāreṇa nirmitaṃ bahuvidhaṃ divyaṃ dravyajātaṃ dadarśa—kvacit rajataśikharaiḥ śobhitāḥ parvatāḥ, kvacit kamalapūrṇāni sarāṃsi, kvacit citraśālāḥ toraṇāni ca virājante; bhūmau kvacit suvarṇamaṇḍitaṃ dṛḍhaṃ talaṃ, kvacit haritaharitā tṛṇarājiḥ. sahakārān praphullāṃś ca ketakoddālakān varān | aśokān sahakundāṃś ca phullāṃś caivātimuktakān ||
ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ಭಾರತ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರಾಜ ಕುಶಿಕನು ಅಲ್ಲಿ ಶಿಲ್ಪಿಗಳ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಂತೆ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅನೇಕ ದಿವ್ಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಕಂಡನು. ಕೆಲವೆಡೆ ಬೆಳ್ಳಿಯ ಶಿಖರಗಳಿಂದ ಶೋಭಿತ ಪರ್ವತಗಳು, ಕೆಲವೆಡೆ ಕಮಲಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಸರೋವರಗಳು; ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ನಾನಾವಿಧ ಚಿತ್ರಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಂಗೊಳಿಸುವ ತೋರಣಗಳು. ನೆಲದಲ್ಲಿ ಕೆಲವೆಡೆ ಬಂಗಾರದಿಂದ ಮಡಿದ ದೃಢ ನೆಲ, ಕೆಲವೆಡೆ ಹಸಿರು ಹುಲ್ಲಿನ ಕಳೆ. ಮಾವಿನ ಮರಗಳಲ್ಲಿ ಮೊಗ್ಗು, ಕೇತಕ, ಉದ್ದಾಲಕ, ಅಶೋಕ-ಕುಂದ ಮತ್ತು ಅರಳಿದ ಅತಿಮುಕ್ತಕಗಳು—ಎಲ್ಲವೂ ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಮಂಗಳದ ಸುವ್ಯವಸ್ಥಿತ ದರ್ಶನವಾಗಿ ತೋರುತ್ತಿತ್ತು.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The passage underscores a dharmic ideal of kingship where prosperity and beauty are not mere luxury but signs of ordered governance and auspiciousness—human skill (śilpa) aligned with right intention produces a harmonious environment that supports ethical life.
Bhishma describes how King Kushika beholds a marvelously constructed setting: silver-peaked mountains, lotus lakes, painted halls, ornate gateways, gold-laid floors, green grass, and many blossoming trees—an immersive vision of cultivated, almost celestial splendour.