Shloka 26
च्यवन-कुशिक-संवादः
Cyavana–Kuśika Dialogue on Hospitality, Service, and Lineage Questions
तावपि स्वाविव सुतौ संस्कार्याविति निश्चय: । क्षेत्रजो वाप्यपसदो ये<वध्यूढास्तेषु चाप्युत
tāv api svāv iva sutau saṃskāryāv iti niścayaḥ | kṣetrajō vāpy apasado ye ’vadhyūḍhās teṣu cāpy uta ||
ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದನು— ಆ ಎರಡು ವಿಧದ ಪುತ್ರರಿಗೂ ತನ್ನ ಪುತ್ರರಂತೆ ಸಂಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು— ಇದು ಶಾಸ್ತ್ರದ ನಿಶ್ಚಯ. ಹಾಗೆಯೇ ಕ್ಷೇತ್ರಜ, ಅಪಸದ ಮತ್ತು ಅವಧ್ಯೂಢ— ಈ ಎಲ್ಲ ವಿಧದ ಪುತ್ರರಿಗೂ ತನ್ನಂತೆಯೇ ಸಂಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ನೀಡಬೇಕೆಂದು ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತವೆ. ವರ್ಣಸಂಬಂಧಿ ಸಂಸ್ಕಾರಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಇದೇ ತೀರ್ಮಾನವೆಂದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ನಿನಗೆ ತಿಳಿಸಿದೆನು; ಇನ್ನೇನು ಕೇಳಲು ಬಯಸುತ್ತೀ?
भीष्म उवाच
Educational Q&A
That dharmaśāstra recognizes certain categories of sons (including kṣetraja, apasada, and avadhyūḍha) and, despite their differing origins or social classification, enjoins that they receive the appropriate saṃskāras—rites that confer social-religious standing and duties—treating them, for ritual purposes, like one’s own.
In Anuśāsana Parva, Bhīṣma is instructing Yudhiṣṭhira on dharma. Here he concludes a discussion on classifications of offspring and their eligibility for rites, stating the śāstric determination and asking what further topic the listener wishes to hear.