Shloka 23
च्यवन-कुशिक-संवादः
Cyavana–Kuśika Dialogue on Hospitality, Service, and Lineage Questions
भीष्म उवाच आत्मवत् तस्य कुर्वीत संस्कारं स्वामिवत् तथा । त्यक्तो मातापितृभ्यां यः सवर्ण प्रतिपद्यते
bhīṣma uvāca | ātmavat tasya kurvīta saṃskāraṃ svāmivat tathā | tyakto mātāpitr̥bhyāṃ yaḥ savarṇaḥ pratipadyate |
ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದನು— ಮಗನೇ! ಇಂತಹ ಬಾಲಕನ ಸಂಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಮಗನಂತೆ, ತನ್ನ ಆಶ್ರಿತನಂತೆ ಮಾಡಬೇಕು. ತಾಯಿ-ತಂದೆ ತ್ಯಜಿಸಿದವನು, ಅವನನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಪೋಷಿಸುವ ಪಾಲಕನ ವರ್ಣವನ್ನೇ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಪಾಲಕ ತಂದೆ ತನ್ನ ವರ್ಣವಿಧಿಯಂತೆ ಅವನ ಸಂಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
If parents abandon a child and a guardian accepts and maintains him, the guardian bears dharmic responsibility to perform the child’s saṃskāras properly, treating him as one’s own; the child is socially reckoned to the guardian’s varna for purposes of rites and formation.
In Bhishma’s dharma-instruction (Anushasana Parva), he lays down a rule concerning an abandoned child: once taken in by a protector, the child’s ritual upbringing and social classification for rites follow the protector who assumes care.