Shloka 7
गोमूल्यनिर्णयः — The Determination of Value through the Cow
Nahuṣa–Cyavana Episode
तिस्त्र: क्षत्रियसम्बन्धाद् द्वयोरात्मास्य जायते । हीनव्णसस्तृतीयायां शूद्रा उग्रा इति स्मृति:
tisraḥ kṣatriya-sambandhād dvayor ātmāsya jāyate | hīna-varṇas tṛtīyāyāṁ śūdrā ugrā iti smṛtiḥ ||
ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—ಕ್ಷತ್ರಿಯನಿಗೆ ಮೂರು ಪತ್ನಿಯರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ: ಕ್ಷತ್ರಿಯೆ, ವೈಶ್ಯೆ, ಶೂದ್ರೆ. ಇವರಲ್ಲಿ ಕ್ಷತ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ವೈಶ್ಯೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಗದಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಪುತ್ರನು ಕ್ಷತ್ರಿಯನೆಂದು ಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಮೂರನೆಯ ಶೂದ್ರೆಯಿಂದ ಹೀನವರ್ಣದ ಸಂತಾನ ಜನಿಸುತ್ತದೆ; ಸ್ಮೃತಿಯಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ‘ಉಗ್ರ’ ಎಂಬ ಸಂಜ್ಞೆ ಇದೆ.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse presents a Smṛti-based rule about how offspring are classified when a Kṣatriya has wives from different varṇas: sons from Kṣatriya and Vaiśya wives are treated as Kṣatriya, while sons from a Śūdra wife are designated as lower-status and termed ‘Ugra’ in the tradition.
In Anuśāsana Parva, Bhīṣma is instructing Yudhiṣṭhira on dharma and social norms. Here he cites traditional dharma-text categories concerning marriage/union and the resulting social designation of children.