Shloka 1
गोमूल्यनिर्णयः — The Determination of Value through the Cow
Nahuṣa–Cyavana Episode
इस प्रकार श्रीमह्याभारत अनुशासनपर्वके अन्तर्गत दानधर्मपर्वमें विवाहधर्मके अन्तर्गत पैतृक धनका विभागनामक सैंतालीसवाँ अध्याय पूरा हुआ ॥/ ४७ ॥ अपना बछ। जि: - 'दार' शब्दकी व्युत्पत्ति इस प्रकार है--“आद्रियन्ते त्रिवर्गार्थिभि: इति दारा'। धर्म
yudhiṣṭhira uvāca |
arthāl lobhād vā kāmād vā varṇānāṃ cāpy aniścayāt |
ajñānād vāpi varṇānāṃ jāyate varṇasaṅkaraḥ ||
ಇಂತೆ ಶ್ರೀಮಹಾಭಾರತದ ಅನುಶಾಸನಪರ್ವದ ಅಂತರಗತ ದಾನಧರ್ಮಪರ್ವದಲ್ಲಿ, ವಿವಾಹಧರ್ಮಪ್ರಸಂಗದಲ್ಲಿ ‘ಪೈತೃಕ ಧನದ ವಿಭಾಗ’ ಎಂಬ ನಲವತ್ತೇಳನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಯಿತು ॥ 47 ॥ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಕೇಳಿದನು—ಪಿತಾಮಹಾ! ಧನದ ಕಾರಣದಿಂದಲೋ, ಲೋಭದಿಂದಲೋ, ಕಾಮವಶದಿಂದಲೋ, ಅಥವಾ ವರ್ಣನಿಶ್ಚಯ ಇಲ್ಲದ ಕಾರಣದಿಂದಲೋ—ಇಲ್ಲವೇ ವರ್ಣಜ್ಞಾನವೇ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ—ವರ್ಣಸಂಕರ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಉನ್ನತ ವರ್ಣದ ಸ್ತ್ರೀ ನೀಚ ವರ್ಣದ ಪುರುಷನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದಾಗ ವರ್ಣಸಂಕರ ಸಂತಾನ ಜನಿಸುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ವರ್ಣಮಿಶ್ರಣದಿಂದ ಜನಿಸಿದವರ ಧರ್ಮವೇನು? ಅವರಿಗೆ ವಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕರ್ಮಗಳು ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಗಳು ಯಾವುವು? ದಯವಿಟ್ಟು ನನಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
युधिषछ्िर उवाच
Educational Q&A
The verse frames varṇasaṅkara as arising from ethically charged motives (greed, desire) as well as from epistemic/social confusion (ignorance or uncertainty about varṇa). It sets up a dharma-inquiry: how society should assign duties and moral expectations to those born from irregular unions, emphasizing responsibility, social regulation, and the need for clear ethical guidance.
In the Anuśāsana Parva’s instruction setting, Yudhiṣṭhira questions the Grandsire (Bhīṣma) about the origin of mixed progeny and asks for a detailed account of their dharma and prescribed occupations—preparing the ground for Bhīṣma’s normative explanation in the subsequent verses.