Shloka 45
Dāyavibhāga (Inheritance Apportionment) and Household Precedence — Dialogue of Yudhiṣṭhira and Bhīṣma
प्रसिद्ध भाषितं दाने नैषां प्रत्यायकं पुन: । ये मन्यन्ते क्रयं शुल्क न ते धर्मविदो नरा:
bhīṣma uvāca | prasiddhaṃ bhāṣitaṃ dāne naiṣāṃ pratyāyakaṃ punaḥ | ye manyante krayaṃ śulkaṃ na te dharmavido narāḥ |
ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ದಾನದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ (ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕನ್ಯಾದಾನದಲ್ಲಿ) ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಮಾತು ಇದೇ: ‘ಕನ್ಯಾದಾನವಾಗಿದೆ’. ಆದ್ದರಿಂದ ಶುಲ್ಕ ಅಥವಾ ಕ್ರಯವನ್ನೇ ವಿವಾಹದ ಸ್ಥಾಪನೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸುವವರ ಮಾತಿಗೆ ನಂಬಬಹುದಾದ ಪ್ರಮಾಣವೇ ಇಲ್ಲ. ಕ್ರಯ ಮತ್ತು ಶುಲ್ಕವನ್ನು ಮಾನ್ಯ ಮಾಡುವವರು ಧರ್ಮಜ್ಞರು ಅಲ್ಲ।
भीष्य उवाच
Educational Q&A
Marriage involving a daughter should be understood in the ethical frame of dāna (gift), not as a commercial transaction; treating it as purchase or fee-based undermines dharma and lacks true moral authority.
Bhishma is instructing on dharma and social conduct, rejecting the idea that a marriage is validated by payment (śulka/kraya) and affirming the culturally and morally recognized notion of kanyādāna (giving the maiden) as the proper understanding.