Shloka 17
Dāyavibhāga (Inheritance Apportionment) and Household Precedence — Dialogue of Yudhiṣṭhira and Bhīṣma
प्रजा न हीयते तस्या रतिश्ष भरतर्षभ । अतोडन््यथा वर्तमाना भवेद् वाच्या प्रजापते:
prajā na hīyate tasyā ratiś ca bharatarṣabha | ato 'nyathā vartamānā bhaved vācyā prajāpateḥ ||
ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ನಡೆದರೆ ಆ ಕನ್ಯೆಯು ಆ ಪುರುಷನೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿದ ಸಂಬಂಧ ದೋಷಕರವೆಂದು ಎಣಿಸಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ; ಅವಳಿಂದ ಹುಟ್ಟುವ ಸಂತಾನವೂ ಹೀನಸ್ಥಿತಿಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಈ ವಿಧಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ವರ್ತಿಸುವ ಸ್ತ್ರೀ ಪ್ರಜಾಪತಿಯ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂದನೀಯಳಾಗುತ್ತಾಳೆ; ಏಕೆಂದರೆ ಅವಳು ಧರ್ಮಮರ್ಯಾದೆಯನ್ನು ಮೀರುತ್ತಾಳೆ.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
When conduct follows the sanctioned rule, neither the woman’s union nor the resulting progeny is considered inferior; deviation from the prescribed norm is morally censured, framed as blameworthy before Prajāpati.
In Bhīṣma’s instruction to Yudhiṣṭhira on dharma, he clarifies a rule about sexual/relational conduct and the status of offspring: proper, rule-bound relations do not taint progeny, whereas acting ‘otherwise’ invites condemnation.