Shloka 57
तीर्थवंशोपदेशः
Tīrtha-vaṃśa Upadeśa: Instruction on the Fruits of Sacred Waters
(व्रतानां पारणार्थाय गुर्वर्थे यज्ञदक्षिणाम् । निवेशार्थ च विद्वांसस्तेषां दत्त महाफलम् ।।
vratānāṁ pāraṇārthāya gurvarthē yajñadakṣiṇām | niveśārthaṁ ca vidvāṁsas teṣāṁ dattaṁ mahāphalam || pitroś ca rakṣaṇārthāya putradārārtham eva vā | mahāvyādhivimokṣāya teṣu dattaṁ mahāphalam || bālāḥ striyaś ca vāñchanti subhaktaṁ cāpy asādhanāḥ | svargam āyānti dattvaiṣāṁ nirayān nopayānti te || kṛtasarvasvaharaṇā nirdōṣāḥ prabhaviṣṇubhiḥ | spṛhayanti ca bhuktvānnaṁ teṣu dattaṁ mahāphalam ||
ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ವ್ರತಗಳ ಪಾರಣಕ್ಕಾಗಿ, ಗುರುದಕ್ಷಿಣೆಗಾಗಿ, ಯಜ್ಞದಕ್ಷಿಣೆಗಾಗಿ, ಹಾಗೆಯೇ ಗೃಹಸ್ಥಸ್ಥಾಪನೆ (ವಿವಾಹಾದಿ)ಗಾಗಿ ಧನವನ್ನು ಬಯಸುವ ವಿದ್ಯಾವಂತರಿಗೆ ನೀಡಿದ ದಾನ ಮಹಾಫಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯ ರಕ್ಷಣೆಗೆ, ಪತ್ನಿ-ಪುತ್ರರ ಪಾಲನೆಗೆ, ಅಥವಾ ಮಹಾರೋಗದಿಂದ ವಿಮೋಚನೆಗಾಗಿ ಧನವನ್ನು ಬಯಸುವವರಿಗೆ ನೀಡಿದ ದಾನವೂ ಮಹಾಫಲದಾಯಕ. ಸಾಧನರಹಿತ ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರೀಯರು ಕೇವಲ ಸುಪಚ್ಯವಾದ ಆಹಾರವನ್ನು ಬೇಡಿದರೆ, ಅವರಿಗೆ ಆಹಾರ ನೀಡುವ ದಾತನು ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ನರಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ. ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ದರೋಡೆಕೋರರು ನಿರ್ದೋಷಿಗಳ ಸರ್ವಸ್ವವನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಂಡು, ಅವರು ಅನ್ನಕ್ಕಾಗಿ ಹಾತೊರೆಯುವಾಗ—ಅವರಿಗೆ ಅನ್ನದಾನ ಮಾಡುವುದೂ ಮಹಾಫಲದಾಯಕವೇ.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhīṣma teaches that charity is especially meritorious when directed to genuine need: completing vows, paying rightful fees (to teacher or sacrifice), establishing a household, protecting parents, supporting family, seeking relief from severe illness, and—above all—feeding the resource-less such as children, women, and innocents robbed by the powerful.
Within Bhīṣma’s instruction on dāna-dharma in the Anuśāsana Parva, he enumerates specific recipients and circumstances where giving (particularly food and necessary wealth) yields ‘great fruit,’ framing charity as a concrete social and ethical duty.