Shloka 22
तीर्थवंशोपदेशः
Tīrtha-vaṃśa Upadeśa: Instruction on the Fruits of Sacred Waters
राजन! जो ब्राह्मण रुपया-पैसा बढ़ानेके लिये लोगोंको ब्याजपर ऋण देता हो अथवा जो सस्ता अन्न खरीदकर उसे मँहगे भावपर बेचता और उसका मुनाफा खाता हो अथवा प्राणियोंके क्रय-विक्रयसे जीविका चलाता हो, ऐसे ब्राह्मण श्राद्धमें बुलाने योग्य नहीं हैं ।।
rājan! yo brāhmaṇaḥ rūpya-paisaṃ vardhayituṃ lokān vyājena ṛṇaṃ dadāti, athavā sastaṃ annaṃ krītvā taṃ maṅhge bhāve vikrīya lābhaṃ bhuṅkte, athavā prāṇināṃ kraya-vikrayena jīvikāṃ karoti—tādṛśā brāhmaṇāḥ śrāddhe āhvātum na yogyāḥ. strīpūrvāḥ kāṇḍapṛṣṭhāśnī yāvantaḥ bharatarṣabha | ajapā brāhmaṇāś caiva śrāddhe nārhanti ketanam ||
ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ರಾಜನೇ! ಧನವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಬಡ್ಡಿಗೆ ಸಾಲಕೊಡುವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ಅಥವಾ ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಗೆ ಧಾನ್ಯವನ್ನು ಕೊಂಡು ಹೆಚ್ಚು ಬೆಲೆಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿ ಲಾಭದಿಂದ ಬದುಕುವವರು, ಅಥವಾ ಜೀವಿಗಳ ಖರೀದಿ-ಮಾರಾಟದಿಂದ ಜೀವನ ನಡೆಸುವವರು—ಇವರು ಶ್ರಾದ್ಧಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಾರ್ಹರಲ್ಲ। ಹಾಗೆಯೇ, ಓ ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ಸ್ತ್ರೀಯ ಆದಾಯದ ಮೇಲೆ ಬದುಕುವವರು, ವೇಶ್ಯಾವೃತ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟವರು (ಗಂಡ/ಪೋಷಕರು), ಗಾಯತ್ರೀಜಪ ಮತ್ತು ಸಂಧ್ಯಾವಂದನವನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸುವವರು—ಇವರೂ ಶ್ರಾದ್ಧದಲ್ಲಿ ಗೌರವಾಸನಕ್ಕೆ ಅರ್ಹರಲ್ಲ।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhīṣma teaches that śrāddha invitations should go to Brahmins whose livelihood and daily discipline align with dharma; those engaged in usury, profiteering, trafficking in living beings, or neglect of obligatory recitations and sandhyā worship are deemed unfit for ritual honor.
In the Anuśāsana Parva’s instruction on dharma, Bhīṣma advises King Yudhiṣṭhira about proper conduct and qualifications connected to śrāddha rites, specifying categories of Brahmins who should not be invited or seated for the ceremony.