Shloka 9
नतु वक्षिन्नयेत् प्राज्ञो गृहीत्वैव करे नरम् । उच्यमानस्तु धर्मेण धर्मलोकभयच्छले
na tu vakṣy nayed prājño gṛhītvāiva kare naram | ucyamānas tu dharmeṇa dharmalokabhayacchale ||
ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—ಎಷ್ಟು ಪ್ರಾಜ್ಞನಾದರೂ, ಯಾರನ್ನಾದರೂ ಕೈ ಹಿಡಿದು ಬಲಾತ್ಕಾರವಾಗಿ ಧರ್ಮಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ನ್ಯಾಯಾನುಸಾರ ಧರ್ಮವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾ, ಲೋಕನಿಂದೆಯ ಭಯವನ್ನೂ ನೆಪಮಾಡಿ, ಅವನನ್ನು ಧರ್ಮಾಚರಣೆಗೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಬಹುದು.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Dharma cannot be imposed by coercion; the wise should guide through reasoned, lawful admonition, and may also appeal to social accountability (fear of public blame) as a practical means to encourage righteous behavior.
In Bhishma’s instruction on conduct (Anushasana Parva), he explains the limits of moral authority: even the wise cannot compel virtue by force, but they can counsel a person toward dharma using just arguments and socially persuasive considerations.