Mahabharata — Anushasana Parva, Shloka 40
सायंप्रातर्मनुष्पयाणामशन देवनिर्मितम् । नान्तरा भोजन दृष्टमुपवासविधिहिं स:
sāyaṃprātar manuṣyāṇām aśanaṃ devanirmitam | nāntarā bhojanaṃ dṛṣṭam upavāsavidhir hi saḥ |
ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ದೇವತೆಗಳು ಆಹಾರವನ್ನು ಕೇವಲ ಎರಡು ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ—ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಸಂಜೆ—ಮಾತ್ರ ಸೇವಿಸುವಂತೆ ವಿಧಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಊಟ ಮಾಡುವ ವಿಧಿ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ನಿಯಮವನ್ನು ಪಾಲಿಸಿದರೆ ಉಪವಾಸದ ಫಲವೇ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಧರ್ಮಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ನಿಯಮಬದ್ಧ ಗೃಹಸ್ಥನು ಅತಿಥಿ, ಸೇವಕ, ಸ್ವಜನ ಮತ್ತು ಶರಣಾಗತ—ಎಲ್ಲರಿಗೂ ರಕ್ಷಕನಾಗಿ, ಆತಿಥ್ಯ ಮಾಡುವವನಾಗಿ ಇರಬೇಕು; ಹೀಗೆ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆತ್ಮಸಂಯಮವು ಸಾಮಾಜಿಕ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಗೆ ಆಧಾರವಾಗುತ್ತದೆ.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Maintain disciplined eating—only morning and evening meals, avoiding food in between—so that restraint itself yields the merit associated with fasting; this personal discipline is aligned with the broader dharma of supporting and welcoming others (guests, dependents, kin, and refugees).
In Bhishma’s instruction on dharma (Anushasana Parva), he lays down a normative rule of conduct for householders: regulated meal-times as divinely ordained, and the ethical expectation that one’s life be oriented toward protection and hospitality for those connected to or dependent on the householder.