Shloka 38
Bhīṣma’s Yogic Departure, Royal Cremation, and Gaṅgā’s Lament (भीष्मस्य योगयुक्त्या देहत्यागः, पितृमेधः, गङ्गाविलापः)
अप्येवात्मवध॑ लोके राजंस्त्वं बहु मन्यसे । न हि प्रतिज्ञा या दत्ता तां प्रहातुमरिंदम
apy evātmavadhaṁ loke rājan tvaṁ bahu manyase | na hi pratijñā yā dattā tāṁ prahātum arindama ||
ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದರು— ರಾಜನೇ! ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಆತ್ಮವಧವನ್ನೇ ನೀನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾರ್ಗವೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತೀಯೇ? ಶತ್ರುದಮನನೇ! ನೀನು ನೀಡಿದ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವುದು ನಿನಗೆ ಯುಕ್ತವಲ್ಲ. ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿ ನ್ಯಾಯದಿಂದ ಪ್ರಜಾಪಾಲನೆ ಮಾಡುವ ವ್ರತವನ್ನು ನೀನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದೆ; ದುಃಖವಶನಾಗಿ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯನ್ನು ಯೋಚಿಸುವುದು ಆ ಧರ್ಮಸಂಕಲ್ಪದಿಂದ ಜಾರುವುದೇ.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A solemn vow (pratijñā) binds ethically; abandoning it out of grief—especially by choosing suicide—is presented as a fall from dharma, particularly for a ruler whose duty is just protection and governance.
Bhishma addresses a king who is contemplating self-destruction due to sorrow. He rebukes the idea and urges the king to uphold his pledged duty of righteous rule rather than renounce it in despair.