Shloka 39
Adhyāya 152 — Bhīṣma’s Authorization for Yudhiṣṭhira’s Return to the Capital (नगरप्रवेशानुज्ञा)
जो पतिकी देवताके समान सेवा और परिचर्या करती हैं
yā patikī devatā-samāṃ sevāṃ paricaryāṃ ca karoti, patim ṛte ’nyasmin kasmiṃścid hārdikaṃ prema na karoti, kadācit na kupyati, uttama-vrataṃ ca pālayati; yasyā darśanaṃ pataye sukhadaṃ pratibhāti; yā putra-mukha-vat svāmi-mukhaṃ prati sadā niharati; yā sādhvī niyata-āhārā ca sā strī dharma-cāriṇī ucyate. śrutvā dāmpatya-dharmaṃ vai saha-dharma-kṛtaṃ śubham—“pati-patnyau ekatra sthitvā dharmācaraṇaṃ kartavyam” iti—yā bhavet dharma-paramā nārī bharta-sama-vratā sā pativratā.
ಮಹೇಶ್ವರನು ಘೋಷಿಸಿದನು—ಯಾವ ಸ್ತ್ರೀ ದೇವನಂತೆ ಭರ್ತನಿಗೆ ಸೇವೆ ಮತ್ತು ಪರಿಚಾರ ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ, ಭರ್ತನ ಹೊರತು ಬೇರೆ ಯಾರ ಮೇಲೂ ಹೃದಯಪ್ರೀತಿ ಇಡುವುದಿಲ್ಲ, ಎಂದಿಗೂ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ವ್ರತಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತಾಳೆ; ಅವಳ ದರ್ಶನವೇ ಭರ್ತನಿಗೆ ಸುಖಕರ; ಮಗನ ಮುಖವನ್ನು ನೋಡುವಂತೆ ಸ्नेಹದಿಂದ ಸ್ವಾಮಿಯ ಮುಖವನ್ನೇ ಸದಾ ನೋಡುವಳು; ಮತ್ತು ಸಾಧ್ವಿ, ನಿಯತಾಹಾರಿಣಿ—ಅವಳನ್ನು ‘ಧರ್ಮಚಾರಿಣಿ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ। “ಪತಿ-ಪತ್ನಿ ಒಟ್ಟಾಗಿ ವಾಸಿಸಿ ಸಹಧರ್ಮವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು” ಎಂಬ ಈ ಮಂಗಳಕರ ದಾಂಪತ್ಯಧರ್ಮವನ್ನು ಕೇಳಿ, ಧರ್ಮಪರಾಯಣಳಾಗಿ ಭರ್ತನೊಂದಿಗೆ ಸಮವ್ರತವಾಗಿ ವ್ರತಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುವವಳು ‘ಪತಿವ್ರತೆ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಳಾಗುತ್ತಾಳೆ।
श्रीमहेश्वर उवाच
Educational Q&A
The passage defines dharma in marriage as disciplined, faithful, and affectionate partnership: a wife is praised as dharma-cāriṇī when she is devoted, self-controlled, and aligned in vows with her husband, and when the couple practices dharma together (saha-dharma).
In Anuśāsana Parva’s instruction on conduct, Maheshvara speaks as a teacher, describing the qualities of an ideal dharmic wife and concluding that hearing and adopting this auspicious marital code makes a woman ‘bhartṛ-sama-vratā’—a pativratā who shares her husband’s vow-oriented life.