Shloka 26
Pratyakṣa–Āgama–Ācāra: Doubt, Proof, and the Practice of Dharma (प्रत्यक्ष–आगम–आचारविचारः)
Devanagari script
तेषामृषिकृतो धर्मो धर्मिणामुपपद्यते । न कामकारात् कामोडन्य: संसेव्यो धर्मदर्शिभि:
Transliteration
teṣām ṛṣikṛto dharmo dharmiṇām upapadyate | na kāmakārāt kāmo 'nyaḥ saṁsevyo dharmadarśibhiḥ ||
Translation
ಗೃಹಸ್ಥರು ದಾಂಪತ್ಯಧರ್ಮವನ್ನು ಪಾಲಿಸಿ ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಧರ್ಮಸಹಚರಿಯಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಇಂದ್ರಿಯಸಂಯಮಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ವೇದವಿಹಿತ ಧರ್ಮಾಚರಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಿ, ಋತುಕಾಲದಲ್ಲೇ ಮಾತ್ರ ಸ್ತ್ರೀಸಂಗಮ ಮಾಡುವವರಾದ ಧರ್ಮಾತ್ಮರಿಗೆ ಋಷಿಗಳು ವಿಧಿಸಿದ ಧರ್ಮಪಾಲನೆಯ ಫಲ ನಿಜವಾಗಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಧರ್ಮವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನೋಡುವವರು ಕೇವಲ ಇಚ್ಛೆ ಅಥವಾ ಮನಬಂದಂತೆ ಭೋಗವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಬಾರದು; ಕಾಮಪ್ರೇರಿತ ಭೋಗಾಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಜೀವನಾಚಾರವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಬಾರದು.
Word by Word
तेषाम्of those
तेषाम्:
Sambandha
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Plural
ऋषि-कृतःmade/laid down by sages
ऋषि-कृतः:
Visheshana
TypeAdjective
Rootऋषि + कृत (कृ)
FormMasculine, Nominative, Singular
धर्मःdharma; rule of conduct
धर्मः:
Karta
TypeNoun
Rootधर्म
FormMasculine, Nominative, Singular
धर्मिणाम्of the righteous (people)
धर्मिणाम्:
Sambandha
TypeNoun
Rootधर्मिन्
FormMasculine, Genitive, Plural
उपपद्यतेis applicable; fits; is appropriate
उपपद्यते:
TypeVerb
Rootउप + पद्
FormPresent, Indicative, Atmanepada, Third, Singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
काम-कारात्from/through acting on desire; out of lustful impulse
काम-कारात्:
Apadana
TypeNoun
Rootकाम + कार
FormMasculine, Ablative, Singular
कामःdesire; lust
कामः:
Karta
TypeNoun
Rootकाम
FormMasculine, Nominative, Singular
अन्यःother; different
अन्यः:
Visheshana
TypeAdjective/Pronoun
Rootअन्य
FormMasculine, Nominative, Singular
संसेव्यःto be resorted to/indulged in
संसेव्यः:
TypeAdjective
Rootसम् + सेव्
FormMasculine, Nominative, Singular
धर्म-दर्शिभिःby those who see/know dharma
धर्म-दर्शिभिः:
Karana
TypeNoun
Rootधर्म + दर्शिन्
FormMasculine, Instrumental, Plural
Speaker
श्रीमहेश्वर उवाच
Characters & Entities
Ś
Śrī Maheśvara (Mahādeva/Śiva)Ṛ
Ṛṣis (sages)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes