Shloka 1
Pratyakṣa–Āgama–Ācāra: Doubt, Proof, and the Practice of Dharma (प्रत्यक्ष–आगम–आचारविचारः)
(दाक्षिणात्य अधिक पाठके १०६३ “लोक मिलाकर कुल २२१३ “लोक हैं) न#फ्जमआा न (0) आफजअत+- > यहाँ आचार्य नीलकण्ठके मतमें श्मशान शब्दसे काशीका महाश्मशान ही गृहीत होता है। इसीलिये वहाँ शवके दर्शनसे शिवके दर्शनका फल माना जाता है। - कुछ लोग दूध पीनेके समय बछड़ोंके मुँहमें लगे हुए फेनको ही वह अमृत मानते हैं
umovāca | deśeṣu ramaṇīyeṣu nadīnāṁ nirdariṣu ca | sravantīnāṁ nikuñjeṣu parvateṣu vaneṣu ca ||
ಉಮಾ ಹೇಳಿದರು—“ಭಗವನ್! ನಿಯಮಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ವ್ರತಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸುವ, ಸ್ಥಿರಚಿತ್ತ ವಾನಪ್ರಸ್ಥ ಮಹಾತ್ಮರು ಮನೋಹರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ—ನದಿಗಳ ಸುಂದರ ತೀರಗಳಲ್ಲಿ, ಕಣಿವೆಗಳಲ್ಲೂ ಜಲಪಾತಗಳ ಸಮೀಪದಲ್ಲೂ, ಹರಿಯುವ ಸರಿತೆಗಳ ತೀರದ ನಿಕುಂಜಗಳಲ್ಲಿ, ಪರ್ವತಗಳ ಮೇಲೂ ಅರಣ್ಯಗಳಲ್ಲೂ—ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ; ಧರ್ಮಸಾಧನೆಗಾಗಿ ಫಲ-ಮೂಲಸಮೃದ್ಧವಾದ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನೇ ಅವರು ಆರಿಸುತ್ತಾರೆ.”
श्रीमहेश्वर उवाच
Educational Q&A
The verse frames vānaprastha-dharma as disciplined, vow-based spiritual living supported by simple residence in pure natural settings—riverbanks, forests, mountains—where one can sustain oneself on fruits and roots and cultivate steadiness of mind.
In the Umā–Maheśvara dialogue, Umā begins describing (and implicitly inquiring about) the life-pattern of vow-observant forest-dwelling ascetics, noting the kinds of secluded, beautiful natural places they choose for their practice.