Shloka 20
Rudra-Śiva: Names, Two Natures, and the Logic of Epithets (रुद्रनाम-बहुरूपत्व-प्रकरणम्)
(अस्माच्छमशानमेध्यं तु नास्ति किंचिदनिन्दिते । निस्सम्पातान्मनुष्याणां तस्माच्छुचितमं स्मृतम् ।।
nārada uvāca |
asmāc chmaśānam edhyaṃ tu nāsti kiñcid anindite |
niḥsampātān manuṣyāṇāṃ tasmāc chucitamaṃ smṛtam ||
sthānaṃ me tatra vihitaṃ vīrasthānam iti priye |
kapālaśatasampūrṇam amabhirūpaṃ bhayānakam ||
madhyāhne sandhyayor vāpi nakṣatre rudradaivate |
āyuṣkāmair aśuddhair vā na gantavyam iti sthitiḥ ||
madanyena na śakyaṃ hi nihantuṃ bhūtajaṃ bhayam |
tatrastho 'haṃ prajāḥ sarvāḥ pālayāmi dine dine ||
manniyogād bhūtasaṅghā na ca ghnantīha kañcana |
tāṃs tu lokahitārthāya śmaśāne ramayāmy aham ||
etat te sarvam ākhyātaṃ kiṃ bhūyaḥ śrotum icchasi ||
ನಾರದನು ಹೇಳಿದರು—ಅನಿಂದಿತೆಯೇ! ಶ್ಮಶಾನಭೂಮಿಗಿಂತ ಶುದ್ಧವಾದ ಸ್ಥಳ ಮತ್ತೊಂದಿಲ್ಲ; ಏಕೆಂದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯರ ಓಡಾಟ ಕಡಿಮೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಪರಮಶುಚಿ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಿಯೆಯೇ! ಅದು ‘ವೀರಸ್ಥಾನ’ವೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ; ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ನಾನು ಅಲ್ಲಿ ನನ್ನ ವಾಸವನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಿದ್ದೇನೆ. ನೂರಾರು ಕಪಾಲಗಳಿಂದ ತುಂಬಿರುವ ಆ ಭಯಾನಕ ಸ್ಥಳವೂ ನನಗೆ ಸುಂದರವಾಗಿ ತೋರುತ್ತದೆ. ಮಧ್ಯಾಹ್ನ, ಎರಡೂ ಸಂಧ್ಯಾಕಾಲಗಳು, ಹಾಗೆಯೇ ರುದ್ರದೈವತವಾದ ಆರ್ಡ್ರಾ ನಕ್ಷತ್ರದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ—ದೀರ್ಘಾಯು ಬಯಸುವವರಾಗಲಿ ಅಥವಾ ವಿಧಿಪರವಾಗಿ ಅಶುದ್ಧರಾಗಲಿ—ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗಬಾರದು ಎಂಬ ನಿಯಮ ಸ್ಥಿರವಾಗಿದೆ. ನನ್ನ ಹೊರತು ಭೂತಜನಿತ ಭಯವನ್ನು ನಾಶಮಾಡಬಲ್ಲವರು ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ ಶ್ಮಶಾನದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿಕೊಂಡು ನಾನು ಪ್ರತಿದಿನ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಜೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತೇನೆ. ನನ್ನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಭೂತಸಂಘಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಯಾರನ್ನೂ ಕೊಲ್ಲುವುದಿಲ್ಲ; ಲೋಕಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ನಾನು ಅವರನ್ನು ಶ್ಮಶಾನದಲ್ಲೇ ರಮಿಸುವಂತೆ ಹಿಡಿದು ಇಡುತ್ತೇನೆ. ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ನಿನಗೆ ಹೇಳಿದೆ—ಇನ್ನೇನು ಕೇಳಲು ಬಯಸುತ್ತೀ?
नारद उवाच
Educational Q&A
The passage reframes the cremation-ground as a paradoxically supreme purifier: because it is shunned and free from worldly traffic, it becomes a locus of austerity and truth. It also presents a protective ethic—spirit-forces are not denied, but regulated by divine command so that the world remains safe and ordered.
Nārada reports a discourse in which the deity explains why he abides in the cremation-ground, why it is called a ‘heroes’ place, and what restrictions apply to visiting it (midday, twilights, and during Ārdrā). He asserts that only he can neutralize spirit-born fear and that, by his ordinance, the hosts of spirits are kept from harming people and are confined there for the world’s welfare.