Shloka 7
Bhaṅgāśvanopākhyāna — On comparative affection in strī–puruṣa union (भङ्गाश्वनोपाख्यानम्)
इदमन्तरमित्येव शक्रो नृपममोहयत् । एकाशथ्चैन च राजर्षि भ्रान्त इन्द्रेण मोहित:
idam antaram ity eva śakro nṛpam amohayat | ekāśvaś cainaṃ ca rājarṣi bhrānta indreṇa mohitaḥ ||
ಓ ನರೇಶ್ವರನೇ! “ಇದೇ ಪ್ರತೀಕಾರ ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಅವಕಾಶ” ಎಂದು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿ ಶಕ್ರ (ಇಂದ್ರ) ರಾಜನನ್ನು ಮೋಹದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಸಿದನು. ಇಂದ್ರನ ಮಾಯೆಯಿಂದ ಮೋಹಿತನಾಗಿ ಭ್ರಾಂತನಾದ ರಾಜರ್ಷಿ ಭಂಗಾಶ್ವನನು ಒಂದೇ ಕುದುರೆಯೊಂದಿಗೆ ದಿಕ್ಕುತಪ್ಪಿ ಇಲ್ಲಿ-ಅಲ್ಲಿ ಅಲೆದಾಡಲಾರಂಭಿಸಿದನು; ದಿಕ್ಕುಗಳ ಅರಿವೂ ಕಳೆದುಹೋಯಿತು. ಹಸಿವು-ಬಾಯಾರಿಕೆಯಿಂದ ಪೀಡಿತನಾಗಿ, ಶ್ರಮ ಮತ್ತು ತೃಷ್ಣೆಯಿಂದ ವ್ಯಾಕುಲನಾಗಿ ಅಲೆದಾಡುತ್ತಿದ್ದನು.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how moha (delusion) can be imposed or intensified by powerful forces, leading even a rājarṣi to lose discernment and direction. Ethically, it warns that acting from a revenge-minded ‘opportunity’ (antaram) can precipitate confusion and suffering rather than righteous resolution.
Indra (Śakra), seeking a moment to retaliate, deludes the king. Under this enchantment the king becomes disoriented and wanders about with only one horse, suffering hunger, thirst, and exhaustion.