Mahabharata — Anushasana Parva, Shloka 66
Dvaipāyana–Kīṭa Saṃvāda: Karmic Memory, Fear of Death, and Embodied Pleasure
Devanagari script
एवं लोकेष्वहिंसा तु निर्दिष्टा धर्मत: पुरा । जैसे हाथीके पैरके चिह्ममें सभी पदगामी प्राणियोंके पदचिह्न समा जाते हैं
Translation
ಹೀಗೆ ಪುರಾತನಕಾಲದಲ್ಲಿ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಧರ್ಮತಃ ಅಹಿಂಸೆಯನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ—ಹೇಗಂದರೆ, ಆನೆಯ ಪಾದಚಿಹ್ನೆಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಪಾದಚಾರಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಪಾದಚಿಹ್ನೆಗಳು ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ, ಅಹಿಂಸಾಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಧರ್ಮಗಳೂ ಒಳಗೊಂಡಿವೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.
Word by Word
एवम्thus, in this manner
एवम्:
TypeIndeclinable
Rootएवम्
लोकेषुin the worlds / among people
लोकेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootलोक
FormMasculine, Locative, Plural
अहिंसाnon-violence
अहिंसा:
Karta
TypeNoun
Rootअहिंसा
FormFeminine, Nominative, Singular
तुindeed, but
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
निर्दिष्टाhas been prescribed/indicated
निर्दिष्टा:
TypeVerb
Rootनिर्दिश्
Formक्त (past passive participle), Feminine, Nominative, Singular, passive/resultative
धर्मतःaccording to dharma; on the basis of dharma
धर्मतः:
TypeNoun
Rootधर्म
FormMasculine, Ablative (adverbial usage), Singular
पुराformerly, in ancient times
पुरा:
TypeIndeclinable
Rootपुरा
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes