Shloka 7
Anuśāsana-parva Adhyāya 112: Dharma as the sole companion; karmic witnesses; rebirth sequences
Bṛhaspati–Yudhiṣṭhira Saṃvāda
रजस्तम: सत्त्वमथो येषां निर्धौतमात्मन: । शौचाशौचसमायुक्ता: स्वकार्यपरिमार्गिण:
rajas-tamaḥ sattvam atho yeṣāṁ nirdhautam ātmanaḥ | śaucāśauca-samāyuktāḥ sva-kārya-parimārgiṇaḥ ||
ಯಾರ ಅಂತರಾತ್ಮದಿಂದ ರಜಸ್ಸು, ತಮಸ್ಸು, ಸತ್ತ್ವವೂ ಸಹ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತೊಳೆದುಹೋಗಿ—ಅಂದರೆ ತ್ರಿಗುಣಾತೀತರಾಗಿದ್ದು—ಬಾಹ್ಯ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಶೌಚ-ಅಶೌಚ ಸ್ಥಿತಿಗಳ ನಡುವೆ ಇದ್ದರೂ ತಮ್ಮ ಸ್ವಕಾರ್ಯವಾದ ತತ್ತ್ವವಿಚಾರ, ಧ್ಯಾನ, ಉಪಾಸನೆ ಮೊದಲಾದವುಗಳನ್ನೇ ಅನ್ವೇಷಿಸುತ್ತಾರೋ; ಅವರು ಶೌಚಾಚಾರನಿಷ್ಠೆಯಿಂದ ಆತ್ಮಶುದ್ಧಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿ ಪರಮ ತೀರ್ಥಸ್ವರೂಪರಾಗುತ್ತಾರೆ.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
External states of purity/impurity are secondary; the highest sanctity lies in a person who has transcended the three guṇas and steadily pursues inner duty—truth-inquiry, meditation, and worship—thereby becoming a ‘living tīrtha’ through self-purification and renunciation.
In the Anuśāsana Parva’s instruction section, Bhishma continues teaching about dharma and sacredness, redefining ‘holy places’ by emphasizing the spiritual stature of guṇa-transcending sages over mere external pilgrimage or ritual conditions.