Mahabharata — Anushasana Parva, Shloka 145
ज्येष्ठ-कनिष्ठ-धर्मः — Duties of Elders and Juniors
Anuśāsana-parva 108
नरश्रेष्ठ) माता-पिता और गुरुजनोंकी आज्ञाका अविलम्ब पालन करना चाहिये। इनकी आज्ञा हितकर है या अहितकर, इसका विचार नहीं करना चाहिये ।।
bhīṣma uvāca | narāśreṣṭha, mātā-pitarau ca gurujanānāṃ ca ājñāyā avilambaṃ pālanaṃ kartavyam | eṣām ājñā hitakarī vā ahitakarī veti vicāro na kartavyaḥ || dhanurvede ca vede ca yatnaḥ kāryo narādhipa | hastipṛṣṭhe aśvapṛṣṭhe ca rathacaryāsu caiva ha || nareśvara, kṣatriyeṇa dhanurveda-vedādhyayanayoḥ kṛte yatnaḥ kartavyaḥ | rājendra, tvaṃ hastyaśva-vāhana-kalāyāṃ ratha-hākanāyāṃ ca nipuṇatāṃ prāptuṃ prayatnasva; yataḥ yatnavān puruṣaḥ sukhena unnatiśīlo bhavati, sa śatrūṇāṃ svajanānāṃ bhṛtyānāṃ ca durdharṣo bhavati ||
ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದನು— ಓ ನರಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ತಾಯಿ-ತಂದೆ ಮತ್ತು ಗುರುಜನರ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ವಿಳಂಬವಿಲ್ಲದೆ ಪಾಲಿಸಬೇಕು; ಅದು ಹಿತವೋ ಅಹಿತವೋ ಎಂದು ವಿಚಾರಿಸಬಾರದು. ಹಾಗೆಯೇ, ಓ ನರಾಧಿಪನೇ, ಕ್ಷತ್ರಿಯನು ಧನುರ್ವೇದದಲ್ಲಿಯೂ ವೇದಾಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿಯೂ ಯತ್ನಿಸಬೇಕು. ಓ ರಾಜೇಂದ್ರನೇ, ಆನೆ-ಕುದುರೆ ಸವಾರಿಯಲ್ಲಿಯೂ ರಥಚಾಲನೆಯ ಕಲೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಪಡೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸು; ಯತ್ನವಂತನು ಸುಖದಿಂದ ಉನ್ನತಿಗೇರುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಶತ್ರುಗಳಿಗೂ, ಸ್ವಜನರಿಗೂ, ಭೃತ್ಯರಿಗೂ ಸಹ ದುರ್ಧರ್ಷನಾಗುತ್ತಾನೆ.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Immediate obedience to parents and revered elders is presented as a foundational duty, and for a kshatriya, disciplined effort in both sacred learning (Vedic study) and practical martial skills (archery, riding, chariot-driving) is essential; sustained effort leads to prosperity and formidable capability.
Bhishma, in his role as moral instructor, is giving prescriptive counsel on conduct and training: he urges prompt compliance with parental/elder authority and outlines the educational and military disciplines a king or kshatriya should cultivate to become effective and respected.