Shloka 18

Gautama–Śakra Saṃvāda: Karma, Loka-bheda, and the Restoration of the Elephant

Devanagari script

गौतम उवाच मन्दाकिनी वैश्रवणस्य राज्ञो महाभागा भोगिजनप्रवेश्या । गंधर्वयक्षैरप्सरोभिश्व जुष्टा तत्र त्वाहं हस्तिनं यातयिष्ये

Transliteration

gautama uvāca mandākinī vaiśravaṇasya rājño mahābhāgā bhogijanapraveśyā | gandharvayakṣair apsarobhiś ca juṣṭā tatra tvāhaṃ hastinaṃ yātayiṣye ||

Translation

ಗೌತಮನು ಹೇಳಿದನು—ರಾಜ ವೈಶ್ರವಣ (ಕುಬೇರ)ನ ನಗರದಲ್ಲಿ ಮಹಾಭಾಗ್ಯವಂತಿಯಾದ ಮಂದಾಕಿನಿ ನದಿ ವಿರಾಜಿಸುತ್ತದೆ; ಅಲ್ಲಿ ಭೋಗಿಜನರು (ನಾಗರು) ಮಾತ್ರ ಪ್ರವೇಶಿಸಬಲ್ಲರು. ಗಂಧರ್ವರು, ಯಕ್ಷರು ಮತ್ತು ಅಪ್ಸರಸರು ಸದಾ ಅದನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ ನಾನು ನಿನ್ನಿಂದ ನನ್ನ ಆನೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವೆನು।

Word by Word

• गौतमः: Gautama
• गौतमः: Karta
• Type: Noun
• Root: गौतम
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• उवाच: said
• Type: Verb
• Root: वच्
• Form: Perfect, 3rd, Singular, Parasmaipada

• मन्दाकिनी: Mandākinī (river)
• मन्दाकिनी: Karta
• Type: Noun
• Root: मन्दाकिनी
• Form: Feminine, Nominative, Singular

• वैश्रवणस्य: of Vaiśravaṇa (Kubera)
• Type: Noun
• Root: वैश्रवण
• Form: Masculine, Genitive, Singular

• राज्ञः: of the king
• Type: Noun
• Root: राजन्
• Form: Masculine, Genitive, Singular

• महाभागा: very fortunate / illustrious
• Type: Adjective
• Root: महाभाग
• Form: Feminine, Nominative, Singular

• भोगिजनप्रवेश्या: enterable (only) by serpent-folk
• Type: Adjective
• Root: भोगि-जन-प्रवेश्य
• Form: Feminine, Nominative, Singular

• गन्धर्वयक्षैः: by Gandharvas and Yakṣas
• गन्धर्वयक्षैः: Karana
• Type: Noun
• Root: गन्धर्व-यक्ष
• Form: Masculine, Instrumental, Plural

• अप्सरोभिः: by Apsarases
• अप्सरोभिः: Karana
• Type: Noun
• Root: अप्सरस्
• Form: Feminine, Instrumental, Plural

• च: and
• Type: Indeclinable
• Root: च

• जुष्टा: frequented / enjoyed
• Type: Adjective
• Root: जुष्
• Form: Feminine, Nominative, Singular, Past passive participle (kta)

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र

• त्वा: you
• त्वा: Karma
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद्
• Form: —, Accusative, Singular

• अहम्: I
• अहम्: Karta
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद्
• Form: —, Nominative, Singular

• हस्तिनम्: elephant
• हस्तिनम्: Karma
• Type: Noun
• Root: हस्तिन्
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• यातयिष्ये: I shall recover / make (it) be given back
• Type: Verb
• Root: यातय्
• Form: Future, 1st, Singular, Ātmanepada

Speaker

गौतम उवाच

Characters & Entities

• Gautama
• Mandākinī
• Vaiśravaṇa (Kubera)
• Gandharvas
• Yakṣas
• Apsarases
• Bhogijana (Nāgas/serpent-folk)
• Elephant