Shloka 70
काल उवाच न हाहं नाप्ययं मृत्युर्नायं लुब्धक पन्नग: । किल्बिषी जन्तुमरणे न वयं हि प्रयोजका:
kāla uvāca | na hāhaṃ nāpy ayaṃ mṛtyur nāyaṃ lubdhaka pannagaḥ | kilbiṣī jantu-maraṇe na vayaṃ hi prayojakāḥ ||
ಕಾಲನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ಬೇಟೆಗಾರನೇ! ಈ ಜೀವಿಯ ಮರಣಕ್ಕೆ ನಾನಾಗಲಿ, ಈ ಮೃತ್ಯುವಾಗಲಿ, ಈ ಸರ್ಪವಾಗಲಿ ದೋಷಿಗಳಲ್ಲ. ನಾವು ಯಾರ ಮರಣಕ್ಕೂ ಪ್ರೇರಕರೂ ಕಾರಣಕರ್ತರೂ ಅಲ್ಲ; ಅದರ ಸ್ವಕರ್ಮಫಲದ ಪರಿಪಾಕವೇ, ಧರ್ಮನಿಯಮವೇ ಇಲ್ಲಿ ಕಾರಣ.
काल उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that Time (kāla), Death (mṛtyu), and apparent instruments (like a serpent or a hunter) are not morally culpable as independent causes of a being’s death; rather, outcomes unfold according to the deeper law of karma and the ripening of prior actions.
Time personified addresses a hunter and denies that he, Death, or the serpent should be regarded as the guilty party in the creature’s death, shifting the discussion from surface-level blame to the ethical-metaphysical framework of karmic causation.