Adhyaya 65

Verse 1

- “वैश्यायां क्षत्रियाज्जात: करण: परिकीर्तितः ।” (वैश्य माता और क्षत्रिय पितासे उत्पन्न पुत्र 'करण' कहलाता है) इस धर्मशास्त्रीय वचनके अनुसार युयुत्सुकी “करण' संज्ञा बतायी गयी है। (सम्भवपर्व) पञ्चषष्टितमो < ध्याय: मरीचि आदि महर्षियों तथा अदिति आदि दक्षकन्याओंके वंशका विवरण वैशमग्पायन उवाच अथ नारायणेनेन्द्रश्नबकार सह संविदम्‌ । अवतर्तु महीं स्वर्गादंशत: सहित: सुरै:

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಆಮೇಲೆ ಇಂದ್ರನು ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ನಾರಾಯಣ (ವಿಷ್ಣು)ನೊಡನೆ ಸಮಾಲೋಚನೆ ಮಾಡಿದನು; ಸ್ವರ್ಗ ಹಾಗೂ ವೈಕುಂಠದಿಂದ ಭೂಮಿಗೆ ಅಂಶಾವತಾರವಾಗಿ ಇಳಿಯುವ ವಿಷಯವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಿದನು. ಇದು ಧರ್ಮಸ್ಥಾಪನೆಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಲೋಕಕ್ರಮವನ್ನು ಕಾಪಾಡಲು ದೇವರುಗಳು ನಿಯತ ಅಂಶಗಳಿಂದ ಮಾನವಲೋಕಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ದಿವ್ಯ ಯೋಜನೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ.

Verse 2

आदिश्य च स्वयं शक्र: सर्वानिव दिवौकस: । निर्जगाम पुनस्तस्मात्‌ क्षयान्नारायणस्य ह,तत्पश्चात्‌ सभी देवताओंको तदनुसार कार्य करनेके लिये आदेश देकर वे भगवान्‌ नारायणके निवासस्थान वैकुण्ठधामसे पुन: चले आये

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಶಕ್ರ (ಇಂದ್ರ)ನು ತಾನೇ ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಯಥೋಚಿತ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, ನಂತರ ನಾರಾಯಣನ ಆ ನಿವಾಸದಿಂದ ಮತ್ತೆ ಹೊರಟನು. ಇಲ್ಲಿ ದಿವ್ಯ ಆಡಳಿತದ ಕ್ರಮ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ—ಆಜ್ಞೆ ಸ್ಪಷ್ಟ, ಅನುಷ್ಠಾನ ಸಮೂಹದ ಹೊಣೆ.

Verse 3

ते5मरारिविनाशाय सर्वलोकहिताय च । अवतेरु: क्रमेणैव महीं स्वर्गाद्‌ दिवौकस:,तब देवतालोग सम्पूर्ण लोकोंके हित तथा राक्षसोंके विनाशके लिये स्वर्गसे पृथ्वीपर आकर क्रमश: अवतीर्ण होने लगे

ದೇವರ ಶತ್ರುಗಳ ವಿನಾಶಕ್ಕೂ, ಸಮಸ್ತ ಲೋಕಗಳ ಹಿತಕ್ಕೂ ಸ್ವರ್ಗವಾಸಿ ದೇವತೆಗಳು ಕ್ರಮಕ್ರಮವಾಗಿ ಸ್ವರ್ಗದಿಂದ ಭೂಮಿಗೆ ಅವತರಿಸಲಾರಂಭಿಸಿದರು.

Verse 4

ततो ब्रद्मर्षिवंशेषु पार्थिवर्षिकुलेषु च । जज्ञिरे राजशार्दूल यथाकामं दिवौकस:,नृपश्रेष्ठ) वे देवगण अपनी इच्छाके अनुसार ब्रह्मर्षियों अथवा राजर्षियोंके वंशमें उत्पन्न हुए

ನಂತರ, ಓ ರಾಜಶಾರ್ದೂಲ! ಸ್ವರ್ಗವಾಸಿ ದೇವತೆಗಳು ತಮ್ಮ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಗಳ ವಂಶಗಳಲ್ಲಿಯೂ, ಭೂಮಿಯ ರಾಜರ್ಷಿ ಕುಲಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಜನಿಸಿದರು.

Verse 5

दानवान्‌ राक्षसांश्चैव गन्धर्वान्‌ पन्नगांस्तथा । पुरुषादानि चान्यानि जघ्नु: सत्त्वान्यनेकश:

ಅವರು ಪುನಃಪುನಃ ಅನೇಕ ವಿಧದ ಸತ್ತ್ವಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದರು—ದಾನವರು, ರಾಕ್ಷಸರು, ಗಂಧರ್ವರು, ಪನ್ನಗರು (ಸರ್ಪಗಳು) ಹಾಗೂ ಇತರ ಮಾನವಭಕ್ಷಕ ಜೀವಿಗಳು. ಅವರ ಶಕ್ತಿ ಅಷ್ಟೊಂದು ಅಪಾರವಾಗಿತ್ತು; ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ಶತ್ರುಗಳು ಅವರ ಒಂದು ಕೂದಲನ್ನೂ ವಕ್ರಗೊಳಿಸಲಾರಿದ್ದರು.

Verse 6

दानवा राक्षसाश्रैव गन्धर्वा: पन्नगास्तथा । न तान्‌ बलस्थान्‌ बाल्ये5पि जघ्नुर्भरतसत्तम

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠಾ! ದಾನವರು, ರಾಕ್ಷಸರು, ಗಂಧರ್ವರು ಮತ್ತು ಪನ್ನಗರು (ಸರ್ಪಜಾತಿ) ಕೂಡ ಆ ಮಹಾಬಲಿಷ್ಠರನ್ನು—ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ—ವಧಿಸಲಾರದೆ ಹೋದರು.

Verse 7

जनमेजय उवाच देवदानवसड्घानां गन्धर्वाप्सरसां तथा । मानवानां च सर्वेषां तथा वै यक्षरक्षसाम्‌

ಜನಮೇಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಭಗವನ್! ದೇವರುಗಳೂ ದಾನವಸಂಘಗಳೂ, ಗಂಧರ್ವರೂ ಅಪ್ಸರಸರೂ, ಎಲ್ಲಾ ಮಾನವರೂ, ಹಾಗೆಯೇ ಯಕ್ಷರೂ ರಾಕ್ಷಸರೂ—ಇವರ ಉದ್ಭವವನ್ನು ನಾನು ಕೇಳಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 8

श्रोतुमिच्छामि तत्त्वेन सम्भवं कृत्स्नमादित: । प्राणिनां चैव सर्वेषां सम्भवं वक्तुमहसि

ಜನಮೇಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಆದಿಯಿಂದಲೇ ತತ್ತ್ವಾನುಸಾರವಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಉದ್ಭವವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕೇಳಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ; ಅದನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳಲು ನೀವು ಅರ್ಹರು.

Verse 9

वैशम्पायन उवाच हन्त ते कथयिष्यामि नमस्कृत्य स्वयम्भुवे । सुरादीनामहं सम्यग लोकानां प्रभवाप्ययम्‌

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಹೌದು; ಸ್ವಯಂಭೂ (ಬ್ರಹ್ಮ)ನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ದೇವತೆಗಳಾದಿ ಎಲ್ಲಾ ಲೋಕಗಳ ಉದ್ಭವ ಮತ್ತು ಲಯ (ಪ್ರಳಯ)ವನ್ನು ನಾನು ನಿನಗೆ ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

Verse 10

ब्रह्मणो मानसा: पुत्रा विदिता: षण्महर्षय: । मरीचिरुत्यड्िरिसौ पुलस्त्य: पुलह: क्रतु:,ब्रह्माजीके मानस पुत्र छः महर्षि विख्यात हैं--मरीचि, अत्रि, अंगिरा, पुलस्त्य, पुलह और क्रतु

ಬ್ರಹ್ಮನ ಮಾನಸಪುತ್ರರೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದ ಆರು ಮಹರ್ಷಿಗಳು—ಮರೀಚಿ, ಅತ್ರಿ, ಅಂಗಿರಸ, ಪುಲಸ್ತ್ಯ, ಪುಲಹ ಮತ್ತು ಕ್ರತು.

Verse 11

मरीचे: कश्यप: पुत्र: कश्यपात्‌ तु इमा: प्रजा: । प्रजज्ञिरे महाभागा दक्षकन्यास्त्रयोदश

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು— ಮರೀಚಿಯ ಪುತ್ರ ಕಶ್ಯಪನು; ಕಶ್ಯಪನಿಂದಲೇ ಈ ಸಮಸ್ತ ಪ್ರಜೆಗಳು ಜನಿಸಿದವು. ಪ್ರಜಾಪತಿ ದಕ್ಷನಿಗೆ ಪರಮ ಸೌಭಾಗ್ಯವಂತಿಯಾದ ಹದಿಮೂರು ಪುತ್ರಿಯರು ಇದ್ದರು.

Verse 12

अदितिर्दितिर्दनु: काला दनायु: सिंहिका तथा । क्रोधा प्राधा च विश्वा च विनता कपिला मुनि:

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು— ಅದಿತಿ, ದಿತಿ, ದನು, ಕಾಲಾ, ದನಾಯು, ಸಿಂಹಿಕಾ, ಕ್ರೋಧಾ, ಪ್ರಾಧಾ, ವಿಶ್ವಾ, ವಿನತಾ, ಕಪಿಲಾ ಮತ್ತು ಮುನಿ— ಇವು ಅವರ ಹೆಸರುಗಳು. ನರಶ್ರೇಷ್ಠ, ಭಾರತ, ಇವರೆಲ್ಲರೂ ದಕ್ಷನ ಪುತ್ರಿಯರು; ಇವರಿಂದ ಬಲ-ಪರಾಕ್ರಮಸಂಪನ್ನ ಪುತ್ರ-ಪೌತ್ರರ ಅನಂತ ವಂಶಪರಂಪರೆ ಉದ್ಭವಿಸಿತು.

Verse 13

कद्रश्न मनुजव्यात्र दक्षकन्यैव भारत । एतासां वीर्यसम्पन्नं पुत्रपौत्रमनन्‍्तकम्‌

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು— ಮನುಷ್ಯವ್ಯಾಘ್ರ, ಭಾರತ, ಕದ್ರೂ ಸಹ ದಕ್ಷನ ಪುತ್ರಿಯೇ. ಈ ಪುತ್ರಿಯರಿಂದ ವೀರ್ಯ, ಬಲ, ಪರಾಕ್ರಮಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತರಾದ ಪುತ್ರ-ಪೌತ್ರರ ಅನಂತ ಪರಂಪರೆ ಉದ್ಭವಿಸಿತು.

Verse 14

अदित्यां द्वादशादित्या: सम्भूता भुवने श्वरा: । ये राजन्‌ नामतत्तांस्ते कीर्तयिष्यामि भारत,अदितिके पुत्र बारह आदित्य हुए, जो लोकेश्वर हैं। भरतवंशी नरेश! उन सबके नाम तुम्हें बता रहा हूँ---

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು— ಅದಿತಿಯಿಂದ ಲೋಕಾಧಿಪತಿಗಳಾದ ದ್ವಾದಶ ಆದಿತ್ಯರು ಜನಿಸಿದರು. ರಾಜನ್, ಭರತವಂಶಜ, ಈಗ ಅವರ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ನಿನಗೆ ಹೇಳುವೆನು.

Verse 15

धाता मित्रो<र्यमा शक्रो वरुणस्त्वंश एव च | भगो विवस्वान्‌ पूषा च सविता दशमस्तथा

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು— ಧಾತೃ, ಮಿತ್ರ, ಅರ್ಯಮ, ಶಕ್ರ (ಇಂದ್ರ), ವರುಣ ಮತ್ತು ಅಂಶ; ಭಗ, ವಿವಸ್ವಾನ್, ಪೂಷನ್ ಮತ್ತು ದಶಮ ಸವಿತೃ— ಇವರೆ ಆದಿತ್ಯರು. ಪರಂಪರೆಯಂತೆ ಏಕಾದಶ ತ್ವಷ್ಟೃ, ದ್ವಾದಶ ವಿಷ್ಣು ಎಂದು ಎಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಆದಿತ್ಯರಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣು ಕನಿಷ್ಠನಾದರೂ, ಗುಣಗಳಲ್ಲಿ ಸರ್ವೋತ್ತಮನು.

Verse 16

एकादशस्तथा त्वष्टा द्वादशो विष्णुरुच्यते । जघन्यजस्तु सर्वेषामादित्यानां गुणाधिक:

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು— ಹನ್ನೊಂದನೆಯವನು ತ್ವಷ್ಟೃ, ಹನ್ನೆರಡನೆಯವನು ವಿಷ್ಣು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ವಿಷ್ಣು ಎಲ್ಲಾ ಆದಿತ್ಯರಲ್ಲಿ ಕಿರಿಯನಾದರೂ, ಗುಣಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಮೀರಿದವನು. ಆದಿತ್ಯರು— ಧಾತೃ, ಮಿತ್ರ, ಅರ್ಯಮ, ಇಂದ್ರ, ವರುಣ, ಅಂಶ, ಭಗ, ವಿವಸ್ವಾನ್, ಪೂಷನ್, ಸವಿತೃ, ತ್ವಷ್ಟೃ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣು।

Verse 17

एक एव दिते: पुत्रो हिरण्यकशिपु: स्मृतः । नाम्ना ख्यातास्तु तस्येमे पठ्च पुत्रा महात्मन:,दितिका एक ही पुत्र हिरण्यकशिपु अपने नामसे विख्यात हुआ। उस महामना दैत्यके पाँच पुत्र थे

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು— ದಿತಿಗೆ ಒಬ್ಬನೇ ಪುತ್ರ ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪು ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ; ಅವನು ಹೆಸರಿನಿಂದಲೇ ಖ್ಯಾತನಾದನು. ಆದರೆ ಆ ಮಹಾತ್ಮ ದೈತ್ಯನಿಗೆ ಐದು ಪುತ್ರರು ಇದ್ದರು; ಅವರು ತಮತಮ ಖ್ಯಾತಿಯಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದರು।

Verse 18

प्रह्माद: पूर्वजस्तेषां संह्वादस्तदनन्तरम्‌ । अनुह्वादस्तृतीयो5भूत्‌ तस्माच्च शिविबाष्कलौ

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು— ಅವರಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯನು ಪ್ರಹ್ಲಾದ; ಅವನ ನಂತರ ಸಂಹ್ಲಾದ. ಮೂರನೆಯವನು ಅನುಹ್ಲಾದ; ಅವನಿಂದ ಶಿಬಿ ಮತ್ತು ಬಾಷ್ಕಲರು ಜನಿಸಿದರು।

Verse 19

प्रह्मादस्य त्रय: पुत्रा: ख्याता: सर्वत्र भारत । विरोचनश्न कुम्भश्न निकुम्भश्नेति भारत,भारत! प्रह्मदके तीन पुत्र हुए, जो सर्वत्र विख्यात हैं। उनके नाम ये हैं--विरोचन, कुम्भ और निकुम्भ

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು— ಓ ಭಾರತ! ಪ್ರಹ್ಲಾದನಿಗೆ ಮೂರು ಪುತ್ರರು ಇದ್ದರು; ಅವರು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಖ್ಯಾತರು— ವಿರೋಚನ, ಕುಂಭ ಮತ್ತು ನಿಕುಂಭ।

Verse 20

विरोचनस्य पुत्रो5 भूद्‌ बलिरेक: प्रतापवान्‌ | बलेश्व प्रथित: पुत्रो बाणो नाम महासुर:,विरोचनके एक ही पुत्र हुआ, जो महाप्रतापी बलिके नामसे प्रसिद्ध है। बलिका विश्वविख्यात पुत्र बाण नामक महान्‌ असुर है

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು— ವಿರೋಚನನಿಗೆ ಒಬ್ಬನೇ ಪುತ್ರನಿದ್ದನು; ಅವನು ಮಹಾಪ್ರತಾಪಿಯಾದ ಬಲಿ. ಮತ್ತು ಬಲಿಗೆ ಲೋಕವಿಖ್ಯಾತನಾದ ಬಾಣನೆಂಬ ಮಹಾಸುರ ಪುತ್ರನಾಗಿದ್ದನು।

Verse 21

जिसे सब लोग भगवान्‌ शंकरके पार्षद श्रीमान्‌ महाकालके नामसे जानते हैं। भारत! दनुके चौंतीस पुत्र हुए, जो सर्वत्र विख्यात हैं

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಯಾವನನ್ನು ಎಲ್ಲರೂ ಭಗವಾನ್ ಶಂಕರನ ಪಾರ್ಷದನಾದ ಶ್ರೀಮಾನ್ ಮಹಾಕಾಲನೆಂದು ತಿಳಿಯುವರೋ—ಓ ಭಾರತ!—ದನುಗೆ ಮೂವತ್ತನಾಲ್ಕು ಪುತ್ರರು ಹುಟ್ಟಿದರು; ಅವರು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧರು.

Verse 22

तेषां प्रथमजो राजा विप्रचित्तिमहायशा: । शम्बरो नमुचिश्वैव पुलोमा चेति विश्रुत:

ಅವರಲ್ಲಿ ಮೊದಲಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದವನು ಹಾಗೂ ಶ್ರೇಷ್ಠ ರಾಜನು ಮಹಾಯಶಸ್ವಿಯಾದ ವಿಪ್ರಚಿತ್ತಿ. ಅವನ ನಂತರ ಶಂಬರ, ನಮುಚಿ ಮತ್ತು ಪುಲೋಮಾ ಎಂಬವರು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದರು.

Verse 23

असिलोमा च केशी च दुर्जयश्वैव दानव: । अयःशिरा अश्वशिरा अश्वशंकुश्न वीर्यवान्‌

ದಾನವರಲ್ಲಿ ಅಸಿಲೋಮಾ, ಕೇಶೀ, ದುರ್ಜಯ; ಹಾಗೆಯೇ ಅಯಃಶಿರಾ, ಅಶ್ವಶಿರಾ ಮತ್ತು ವೀರ್ಯವಂತನಾದ ಅಶ್ವಶಂಕು ಕೂಡ ಇದ್ದರು.

Verse 24

तथा गगनमूर्धा च वेगवान्‌ केतुमांश्न॒ सः । स्वर्भानुरश्वो5श्चपतिर्वृषपर्वाजकस्तथा

ಹಾಗೆಯೇ ಗಗನಮೂರ್ಧಾ, ವೇಗವಾನ್, ಕೇತುಮಾನ್; ಸ್ವರ್ಭಾನು, ಅಶ್ವ, ಅಶ್ವಪತಿ, ವೃಷಪರ್ವಾ ಮತ್ತು ಅಜಕ ಕೂಡ ಇದ್ದರು.

Verse 25

अश्वग्रीवश्च सूक्ष्मश्न तुहुण्डश्व महाबल: । इषुपादेकचक्रश्न विरूपाक्षो हराहरी

ಅಶ್ವಗ್ರೀವ ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮ; ಮಹಾಬಲಿಯಾದ ತುಹುಂಡ; ಇಷುಪಾದ ಮತ್ತು ಏಕಚಕ್ರ; ಹಾಗೆಯೇ ವಿರೂಪಾಕ್ಷ, ಹರ ಮತ್ತು ಅಹರ ಕೂಡ ಇದ್ದರು.

Verse 26

निचन्द्रश्न निकुम्भश्न कुपट: कपटस्तथा । शरभ: शलभश्चैव सूर्याचन्द्रमसौ तथा । एते ख्याता दनोरव॑शे दानवा: परिकीर्तिता:

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದರು— ನಿಚಂದ್ರ, ನಿಕುಂಭ, ಕುಪಟ ಹಾಗೂ ಕಪಟ, ಶರಭ ಮತ್ತು ಶಲಭ, ಹಾಗೆಯೇ ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರಮಸ್— ಇವರೆಲ್ಲ ದನು ವಂಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ದಾನವರಾಗಿ ಪರಿಕೀರ್ತಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

Verse 27

अन्यौ तु खलु देवानां सूर्याचन्द्रमसौ स्मृतौ । अन्यौ दानवमुख्यानां सूर्याचन्द्रमसौ तथा,देवताओंमें जो सूर्य और चन्द्रमा माने गये हैं, वे दूसरे हैं और प्रधान दानवोंमें सूर्य तथा चन्द्रमा दूसरे हैं

ದೇವರಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರಮಸ್ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುವವರು ಒಂದು ಜೋಡಿ; ಹಾಗೆಯೇ ದಾನವಮುಖ್ಯರಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರಮಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವವರು ಮತ್ತೊಂದು ಜೋಡಿ.

Verse 28

इमे च वंशा: प्रथिता: सत्त्ववन्तो महाबला: । दनुपुत्रा महाराज दश दानववंशजा:

ಮಹಾರಾಜನೇ! ಈ ವಂಶಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧ— ಧೈರ್ಯಸಂಪನ್ನ, ಮಹಾಬಲಶಾಲಿಗಳು. ದನುಪುತ್ರರಲ್ಲಿ ದಾನವರ ಹತ್ತು ಕುಲಗಳು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಖ್ಯಾತವಾಗಿವೆ.

Verse 29

एकाक्षो मृतपा वीर: प्रलम्बनरकावपि । वातापी शत्रुतपन: शठश्वैव महासुर:

ವೀರ ಏಕಾಕ್ಷ, ಮೃಟಪ, ಹಾಗೆಯೇ ಪ್ರಲಂಬ ಮತ್ತು ನರಕ; ವಾತಾಪಿ, ಶತ್ರುತಪನ, ಮಹಾಸುರ ಶಠ; ಇನ್ನೂ ಗವಿಷ್ಠ, ವನಾಯು ಮತ್ತು ದಾನವ ದೀರ್ಘಜಿಹ್ನ— ಓ ಭಾರತ! ಇವರ ಪುತ್ರ-ಪೌತ್ರರು ಅಸಂಖ್ಯೆಯೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

Verse 30

गविष्ठश्न॒ वनायुश्न दीर्घजिद्दश्व॒ दानव: । असंख्येया: स्मृतास्तेषां पुत्रा: पौत्राश्न भारत

ಗವಿಷ್ಠ, ವನಾಯು ಮತ್ತು ದಾನವ ದೀರ್ಘಜಿಹ್ನ— ಓ ಭಾರತ! ಇವರ ಪುತ್ರ-ಪೌತ್ರರು ಅಸಂಖ್ಯೆಯೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

Verse 31

सिंहिका सुषुवे पुत्र॑ राहुं चन्द्रार्कमर्टनम्‌ । सुचन्द्रं चन्द्रहर्तारं तथा चन्द्रप्रमर्दनम्‌

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದರು— ಸಿಂಹಿಕೆಯಿಂದ ರಾಹು ಎಂಬ ಪುತ್ರನು ಜನಿಸಿದನು; ಅವನು ಚಂದ್ರಸೂರ್ಯರ ಮಾನವನ್ನು ಮರ್ಧಿಸುವವನು. ಅವಳಿಂದಲೇ ಸುಚಂದ್ರ, ಚಂದ್ರಹರ್ತಾ ಹಾಗೂ ಚಂದ್ರಪ್ರಮರ್ಧನರೂ ಜನಿಸಿದರು.

Verse 32

क्रूरस्वभावं क्रूराया: पुत्रपौत्रमनन्तकम्‌ | गण: क्रोधवशो नाम क्रूरकर्मारिमर्दन:

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದರು— ಕ್ರೂರ ಸ್ವಭಾವದ ಕ್ರೂರೆಯಿಂದ ಕ್ರೂರ ಸ್ವಭಾವವುಳ್ಳ ಅನಂತ ಪುತ್ರಪೌತ್ರರು ಹುಟ್ಟಿದರು. ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಮರ್ಧಿಸುವ ಕ್ರೂರಕರ್ಮಿಯಾದ ‘ಕ್ರೋಧವಶ’ ಎಂಬ ಗಣವೂ ಅವಳ ಸಂತಾನವೇ.

Verse 33

दनायुष: पुनः पुत्राश्नत्वारो5सुरपुड्रवा: | विक्षरो बलवीरौ च वृत्रश्नैव महासुर:,दनायुके असुरोंमें श्रेष्ठ चार पुत्र हुए--विक्षर, बल, वीर और महान्‌ असुर वृत्र

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದರು— ದಾನಾಯುವಿನಿಂದ ಅಸುರರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರಾದ ನಾಲ್ವರು ಪುತ್ರರು ಜನಿಸಿದರು— ವಿಕ್ಷರ, ಬಲ, ವೀರ ಮತ್ತು ಮಹಾಸುರ ವೃತ್ರ.

Verse 34

कालाया: प्रथिता: पुत्रा: कालकल्पा: प्रहारिण: | प्रविख्याता महावीर्या दानवेषु परंतपा:

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದರು— ಕಾಲೆಯ ಪುತ್ರರು ಪ್ರಸಿದ್ಧರು; ಅವರು ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಕಾಲದಂತೆ ಭಯಂಕರರು, ಪ್ರಹಾರದಲ್ಲಿ ನಿಪುಣರು. ದಾನವರಲ್ಲಿ ಅವರು ಮಹಾವೀರ್ಯರು, ಶತ್ರುಗಳಿಗೆ ತಾಪ ನೀಡುವವರಾಗಿ ಖ್ಯಾತರು.

Verse 35

विनाशनकश्ष क्रोधक्ष क्रोधहन्ता तथैव च | क्रोधशत्रुस्तथैवान्ये कालकेया इति श्रुता:

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದರು— ಅವರ ಹೆಸರುಗಳು: ವಿನಾಶನಕ, ಕ್ರೋಧ, ಕ್ರೋಧಹಂತಾ ಮತ್ತು ಕ್ರೋಧಶತ್ರು; ಹಾಗೆಯೇ ‘ಕಾಲಕೇಯರು’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದ ಇತರರೂ ಇದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಕೇಳಿಬರುತ್ತದೆ.

Verse 36

असुराणामुपाध्याय: शुक्रस्त्वृषिसुतो 5भवत्‌ | ख्याताश्लोशनस: पुत्रा क्षत्वारो$सुरयाजका:

ಅಸುರರ ಉಪಾಧ್ಯಾಯನೂ ಪುರೋಹಿತನೂ ಮಹರ್ಷಿಪುತ್ರನಾದ ಶುಕ್ರಾಚಾರ್ಯನು. ಅವನು ಉಶನಾ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದಲೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಉಶನನಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ಪುತ್ರರು ಜನಿಸಿದರು; ಅವರು ಅಸುರರ ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುವ ಋತ್ವಿಜರಾಗಿ ಖ್ಯಾತರಾದರು.

Verse 37

त्वष्टाधरस्तथातन्रिक्ष द्वावन्यौ रौद्रकर्मिणौ । तेजसा सूर्यसंकाशा ब्रह्मलोकपरायणा:

ಇವರ ಹೊರತಾಗಿ ತ್ವಷ್ಟಾಧರ ಮತ್ತು ಅತ್ರಿ ಎಂಬ ಇನ್ನಿಬ್ಬರು ಪುತ್ರರೂ ಇದ್ದರು; ಅವರು ರೌದ್ರಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡುವವರೂ ಮಾಡಿಸುವವರೂ ಆಗಿದ್ದರು. ಉಶನನ ಎಲ್ಲಾ ಪುತ್ರರೂ ಸೂರ್ಯನಂತೆ ತೇಜಸ್ವಿಗಳಾಗಿ, ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕವನ್ನೇ ಪರಮಾಶ್ರಯವೆಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದರು.

Verse 38

इत्येष वंशप्रभव: कथितस्ते तरस्विनाम्‌ | असुराणां सुराणां च पुराणे संश्रुतो मया

ರಾಜನೇ! ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ನಾನು ಕೇಳಿದಂತೆ, ಬಲಿಷ್ಠರಾದ ಅಸುರರು ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳ ವಂಶೋದ್ಭವದ ಈ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ನಿನಗೆ ವಿವರಿಸಿದೆನು.

Verse 39

एतेषां यदपत्यं तु न शक्‍्यं तदशेषत: । प्रसंख्यातुं महीपाल गुणभूतमनन्तकम्‌

ಮಹೀಪಾಲನೇ! ಇವರ ಸಂತಾನವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಎಣಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ; ಏಕೆಂದರೆ ಅವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಅನಂತವಾಗಿದೆ.

Verse 40

तार्क्ष्यक्षारिष्टनेमिश्व॒ तथैव गरुडह़ारुणौ । आरुणिवररिणिश्रैव वैनतेया: प्रकीर्तिता:

ಮಹೀಪಾಲನೇ! ತಾರ್ಕ್ಷ್ಯ, ಅರಿಷ್ಟನೇಮಿ, ಗರುಡ, ಅರುಣ ಮತ್ತು ಆರುಣಿ ಹಾಗೂ ವರುಣಿ—ಇವರು ವಿನತೆಯ ಪುತ್ರರೆಂದು ಪ್ರಖ್ಯಾತರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

Verse 41

शेषो5नन्तो वासुकिश्न तक्षकश्न भुजड्भम: । कूर्मश्न॒ कुलिकश्नैव काद्रवेया: प्रकीर्तिता:,शेष, अनन्त, वासुकि, तक्षक, कूर्म और कुलिक आदि नागगण कढ्रूके पुत्र कहलाते हैं

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು— ಶೇಷ, ಅನಂತ, ವಾಸುಕೀ, ತಕ್ಷಕ ಹಾಗೂ ಭುಜಗ, ಕೂರ್ಮ ಮತ್ತು ಕುಲಿಕ— ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಕದ್ರುವಿನ ಪುತ್ರರೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧರು.

Verse 42

भीमसेनोग्रसेनौ च सुपर्णो वरुणस्तथा । गोपतिर्धतराष्ट्रश्न सूर्यवर्चाश्न सप्तम:

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು— ಭೀಮಸೇನ ಮತ್ತು ಉಗ್ರಸೇನ; ಸುಪರ್ಣ ಮತ್ತು ವರುಣ; ಗೋಪತಿ ಮತ್ತು ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರ; ಹಾಗೆಯೇ ಏಳನೆಯವನು ಸೂರ್ಯವರ್ಚಾ— ಈ ಹೆಸರುಗಳು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು.

Verse 43

सत्यवागर्कपर्णश्व प्रयुतश्चापि विश्रुत: । भीमश्रित्ररथश्वैव विख्यात: सर्वविद्‌ वशी

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು— ಸತ್ಯವಾಕ್, ಅರ್ಕಪರ್ಣ, ಪ್ರಯುತ ಮತ್ತು ವಿಶ್ರುತ; ಹಾಗೆಯೇ ಭೀಮ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರರಥ— ಇವರು ಪ್ರಸಿದ್ಧರು, ಸರ್ವವಿದ್, ಇಂದ್ರಿಯಜಯಿಗಳು.

Verse 44

तथा शालिशिरा राजन पर्जन्यश्व चतुर्दश: । कलि: पञ्चदशस्तेषां नारदश्षैव षोडश: । इत्येते देवगन्धर्वा मौनेया: परिकीर्तिता:

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು— ಹಾಗೆಯೇ, ರಾಜನೇ, ಶಾಲಿಶಿರಾ; ಹದಿನಾಲ್ಕನೆಯವನು ಪರ್ಜನ್ಯ; ಹದಿನೈದನೆಯವನು ಕಲಿ; ಹದಿನಾರನೆಯವನು ನಾರದ. ಇಂತೆ ಇವರು ಹದಿನಾರು ಮಂದಿ ಮೌನೇಯ ದೇವಗಂಧರ್ವರೆಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.

Verse 45

अथ प्रभूतान्यन्यानि कीर्तयिष्यामि भारत । अनवद्यां मनुं वंशामसुरां मार्गणप्रियाम्‌

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು— ಹೇ ಭಾರತ! ಇನ್ನು ನಾನು ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಇತರ ವಂಶಗಳನ್ನೂ ವರ್ಣಿಸುವೆನು— ಅನವದ್ಯಾ, ಮನು, ವಂಶಾ, ಅಸುರಾ, ಮಾರ್ಗಣಪ್ರಿಯಾ.

Verse 46

अरूपां सुभगां भासीमिति प्राधा व्यजायत । सिद्धः पूर्णश्न बर्लिश्न पूर्णायुश्ष महायशा:

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಪ್ರಾಧೆಯಿಂದ ಅರೂಪಾ, ಸುಭಗಾ, ಭಾಸೀ ಎಂಬ ಪುತ್ರಿಯರು ಜನಿಸಿದರು. ಅವಳಿಂದಲೇ ಸಿದ್ಧ, ಪೂರ್ಣ, ಬರ್ಹಿ, ಪೂರ್ಣಾಯು ಹಾಗೂ ಮಹಾಯಶಸ್ವಿ ಮೊದಲಾದ ಪುತ್ರರೂ ಜನಿಸಿದರು.

Verse 47

ब्रह्मचारी रतिगुण: सुपर्णश्वेव सप्तम: । विश्वावसुश्च भानुश्च सुचन्द्रो दशमस्तथा

ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿ, ರತಿಗುಣ, ಏಳನೆಯವನಾದ ಸುಪರ್ಣ; ನಂತರ ವಿಶ್ವಾವಸು, ಭಾನು, ಮತ್ತು ಹತ್ತನೆಯವನಾದ ಸುಚಂದ್ರ—ಇವರೂ ಪ್ರಾಧೆಯ ಸಂತಾನವೇ.

Verse 48

इत्येते देवगन्धर्वा: प्राधेया: परिकीर्तिता: । इमं॑ त्वप्सरसां वंशं विदितं पुण्यलक्षणम्‌

ಇಂತೆ ಪ್ರಾಧೆಯ ಸಂತತಿಯೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ದೇವಗಂಧರ್ವರು ಪರಿಕೀರ್ತಿತರಾದರು. ಈಗ, ಓ ಭಾರತ, ಪುಣ್ಯಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಅಪ್ಸರಸರ ವಂಶವನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುವೆನು.

Verse 49

प्राधासूत महाभागा देवी देवर्षित: पुरा । अलनम्बुषा मिश्रकेशी विद्युत्पर्णा तिलोत्तमा

ಓ ಭಾರತ, ಪುರಾಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಹಾಭಾಗ್ಯವತಿ ದೇವಿ ಪ್ರಾಧೆಯು ದೇವರ್ಷಿಯಿಂದ ಅಲಂಬೂಷಾ, ಮಿಶ್ರಕೇಶೀ, ವಿದ್ಯುತ್ಪರ್ಣಾ, ತಿಲೋತ್ತಮಾ ಇವರನ್ನು ಹೆತ್ತಳು.

Verse 50

अरुणा रक्षिता चैव रम्भा तद्धन्मनोरमा | केशिनी च सुबाहुश्च सुरता सुरजा तथा

ಅರುಣಾ, ರಕ್ಷಿತಾ, ರಂಭಾ, ಅತ್ಯಂತ ಮನೋಹರಳಾದ ಮನೋರಮಾ; ಕೇಶಿನೀ, ಸುಬಾಹು, ಹಾಗೆಯೇ ಸುರತಾ, ಸುರಜಾ ಕೂಡ.

Verse 51

सुप्रिया चातिबाहुश्न विख्यातौ च हाहा हूहू: । तुम्बुरुश्नेति चत्वार: स्मृता गन्धर्वसत्तमा:

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು— ಓ ಭಾರತ! ಸುಪ್ರಿಯಾ ಮತ್ತು ಅತಿಬಾಹು, ಹಾಗೆಯೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹಾಹಾ ಹಾಗೂ ಹೂಹೂ, ಮತ್ತು ತುಂಬುರು—ಈ ನಾಲ್ವರೂ ಗಂಧರ್ವಶ್ರೇಷ್ಠರೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ।

Verse 52

अमृतं ब्राह्मणा गावो गन्धर्वाप्सरसस्तथा | अपत्यं कपिलायास्तु पुराणे परिकीर्तितम्‌,अमृत, ब्राह्मण, गौएँ, गन्धर्व तथा अप्सराएँ--ये सब पुराणमें कपिलाकी संतानें बतायी गयी हैं

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು— ಪುರಾಣಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಅಮೃತ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ಹಸುಗಳು, ಹಾಗೆಯೇ ಗಂಧರ್ವರು ಮತ್ತು ಅಪ್ಸರಸರು—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಕಪಿಲೆಯ ಸಂತಾನವೆಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದೆ।

Verse 53

इति ते सर्वभूतानां सम्भव: कथितो मया । यथावत्‌ सम्परिख्यातो गन्धर्वाप्सरसां तथा

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು— ಇಂತೆ ನಾನು ನಿನಗೆ ಸರ್ವಭೂತಗಳ ಉದ್ಭವವನ್ನು ಹೇಳಿದೆನು; ಹಾಗೆಯೇ ಯಥಾಕ್ರಮವಾಗಿ ಗಂಧರ್ವರು ಮತ್ತು ಅಪ್ಸರಸರ ಜನ್ಮ-ವಂಶವನ್ನೂ ವಿವರಿಸಿದೆನು।

Verse 54

भुजज़ानां सुपर्णानां रुद्राणां मरुतां तथा । गवां च ब्राह्मणानां च श्रीमतां पुण्यकर्मणाम्‌

ನಾಗರು, ಸುಪರ್ಣರು, ರುದ್ರರು, ಮರುತ್ಗಣಗಳು, ಹಸುಗಳು, ಹಾಗೆಯೇ ಶ್ರೀಮಂತರಾಗಿ ಪುಣ್ಯಕರ್ಮಿಗಳಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು—ಇವರ ಜನ್ಮವೃತ್ತಾಂತವನ್ನೂ ನಾನು ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ಹೇಳಿದೆನು।

Verse 55

आयुष्यश्चैव पुण्यश्न धन्य: श्रुतिसुखावह: । श्रोतव्यश्वैव सततं श्राव्यश्वैवानसूयता

ಈ ಪ್ರಸಂಗವು ಆಯುಷ್ಯವರ್ಧಕ, ಪುಣ್ಯಪ್ರದ, ಧನ್ಯ ಮತ್ತು ಕೇಳಲು ಸುಖಕರ; ಆದ್ದರಿಂದ ಮನುಷ್ಯನು ದೋಷದೃಷ್ಟಿ ಹಾಗೂ ಅಸೂಯವಿಲ್ಲದೆ ಇದನ್ನು ಸದಾ ಕೇಳಬೇಕು ಮತ್ತು ಇತರರಿಗೆ ಕೂಡ ಕೇಳಿಸಬೇಕು।

Verse 56

इमं तु वंशं नियमेन यः पठेत्‌ महात्मनां ब्राह्मणदेवसंनिधौ । अपत्यलाभं॑ लभते स पुष्कलं श्रियं यश: प्रेत्य च शो भनां गतिम्‌

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಹಾತ್ಮರ ಈ ವಂಶಾವಳಿಯನ್ನು ನಿಯಮಬದ್ಧವಾಗಿ, ವಿಧಿವಿಧಾನದಿಂದ ಪಠಿಸುವವನು ಅಪಾರ ಸಂತಾನ, ಶ್ರೀ-ಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಮರಣಾನಂತರ ಶೋಭನವಾದ, ಮಂಗಳಕರವಾದ ಗತಿಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾನೆ।

Verse 64

इस प्रकार श्रीमह्याभारत आदिपर्वके अन्तर्गत अंशावतरणपर्वमें चौंसठवाँ अध्याय पूरा हुआ

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಮಹಾಭಾರತದ ಆದಿಪರ್ವದ ಅಂತರಗತ ಅಂಶಾವತರಣಪರ್ವದ ಅರವತ್ತನಾಲ್ಕನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು।

Verse 65

इति श्रीमहाभारते आदिपर्वणि सम्भवपर्वणि आदित्यादिवंशकथने पज्चषष्टितमो< ध्याय:,इस प्रकार श्रीमहाभारत आदिपरव्वके अन्तर्गत सम्भवपर्वमें आदित्यादिवंशकथनविषयक पैंसठवाँ अध्याय पूरा हुआ

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಮಹಾಭಾರತದ ಆದಿಪರ್ವದ ಅಂತರಗತ ಸಂಭವಪರ್ವದಲ್ಲಿ ಆದಿತ್ಯಾದಿ ವಂಶಕಥನ ವಿಷಯಕ ಅರವತ್ತೈದನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು।

Verse 231

रुद्रस्यानुचर: श्रीमान्‌ महाकालेति यं विदु: । चतुस्त्रिंशद्‌ दनो: पुत्रा: ख्याता: सर्वत्र भारत

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ರುದ್ರನ ಒಬ್ಬ ಶ್ರೀಮಂತ ಅನುಚರನು, ಜನರು ಅವನನ್ನು ‘ಮಹಾಕಾಲ’ ಎಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ; ಹಾಗೆಯೇ ದನುವಿನ ಮೂವತ್ತನಾಲ್ಕು ಪುತ್ರರು, ಓ ಭಾರತ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧರು।