Adhyaya 60
Adhyāya 60: Devagaṇa–Ṛṣi–Prajāpatīnāṃ Sambhavaḥ (Origins of Divine Classes, Sages, and Progenitors)
Upa-parva: Sambhava Parva (Genealogies and Origins)
Vaiśaṃpāyana enumerates key origin-lines that connect cosmic governance to later epic history. He first lists the six mind-born sons of Brahmā—Marīci, Aṅgiras, Atri, Pulastya, Pulaha, and Kratu—and identifies the eleven Rudras associated with Sthāṇu (Śiva) (including names such as Mṛgavyādha, Śarva, Nirṛti, Ajaikapād, Ahirbudhnya, Pinākī, Dahana, Īśvara, Kapālī, Sthāṇu, Bhava). He then expands collateral genealogies: Aṅgiras’s notable sons (Bṛhaspati, Ucathya, Saṃvarta), Pulastya’s association with rākṣasas, Pulaha’s with beasts and related classes, and Kratu’s offspring described as truth-vowed and world-renowned. Dakṣa’s birth and his fifty daughters are introduced, with their distribution to Dharma (ten), Soma (twenty-seven), and Kaśyapa (thirteen), followed by the naming of Dharma’s ten wives (Kīrti, Lakṣmī, Dhṛti, Medhā, Puṣṭi, Śraddhā, Kriyā, Buddhi, Lajjā, Mati). The chapter outlines the eight Vasus (Dhara, Dhruva, Soma, Aha, Anila, Anala, Pratyūṣa, Prabhāsa) and selected descendants (e.g., Agni’s son Kumāra/Skanda with epithets and associates). It includes Viśvakarmā’s role as divine artisan, the emergence of Dharma in anthropomorphic form, and Bhṛgu’s lineage through Śukra, Cyavana, Aurva, Ṛcīka, Jamadagni, and Rāma (Paraśurāma). The discourse further maps ancillary births (Lakṣmī as sister of Dhātā and Vidhātā; Adharma and Nirṛti’s offspring; bird lineages from Tāmra; animal lineages from krodhavaśā women; elephant and species origins; nāgas and pannagas; Garuḍa and Aruṇa). It closes with a phalaśruti-like statement that hearing this ordered account of origins purifies, increases knowledge, and supports an elevated destiny.
Chapter Arc: जनमेजय के सर्पयज्ञ की दीप्त सभा में अचानक महर्षि वेदव्यास का आगमन होता है—जिनका जन्म, तेज और वेद-व्यवस्था स्वयं कथा का प्रमाण बनकर उपस्थित होते हैं। → सभा-वंदना और सत्कार के बाद जनमेजय हाथ जोड़कर निवेदन करता है कि कुरु-पाण्डवों के प्राचीन भेद, उसके कारण बने सर्वनाश, और उस इतिहास का यथार्थ क्रम उसे सुनाया जाए; व्यास अपने अधिकार से कथा-परंपरा को स्थापित करते हैं। → व्यास वैशम्पायन को आज्ञा देते हैं—“कुरुओं और पाण्डवों में जो भेद हुआ, जो तुमने मुझसे सुना है, वह सब राजा को कहो”; गुरु-आज्ञा से वैशम्पायन महाभारत-इतिहास का वाचन आरम्भ करने को उद्यत होता है। → कथा का ‘अधिकार’ और ‘वक्ता’ निश्चित हो जाते हैं: व्यास स्रोत हैं, वैशम्पायन वाचक हैं, जनमेजय श्रोता है; सभा सन्नद्ध होकर पुरातन इतिवृत्त सुनने के लिए स्थिर हो जाती है। → वैशम्पायन द्वारा कुरु-पाण्डव-विभेद और विनाश-प्रसंग का वास्तविक आरम्भ अगले अध्याय में खुलने को ठहरता है।
Shlokas
Verse 1
षष्टितमो< ध्याय: जनमेजयके यज्ञमें व्यासमजीका आगमन
ಸೌತಿ ಹೇಳಿದರು—ಶೌನಕನೇ! ರಾಜ ಜನಮೇಜಯನು ಸರ್ಪಸತ್ರಕ್ಕೆ ದೀಕ್ಷಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆಂದು ಕೇಳಿ, ವಿದ್ಯಾವಂತ ಋಷಿ ಕೃಷ್ಣದ್ವೈಪಾಯನ (ವ್ಯಾಸ) ಆಗಲೇ ಅಲ್ಲಿ ಬಂದನು।
Verse 2
जनयामास यं काली शक्ति: पुत्रात् पराशरात् कन्यैव यमुनाद्वीपे पाण्डवानां पितामहम्
ಶಕ್ತಿಯ ಪುತ್ರಿ ಕಾಳಿ, ಕನ್ಯೆಯಾಗಿಯೇ, ಪರಾಶರನಿಂದ ಯಮುನಾ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಯಾರನ್ನು ಜನ್ಮಕೊಟ್ಟಳೋ—ಅವನೇ ಪಾಂಡವರ ಪಿತಾಮಹ (ವ್ಯಾಸ) ಆಗಿದ್ದನು।
Verse 3
जातमात्रश्न यः सद्य इष्ट्या देहमवीवृधत् | वेदांश्नाधिजगे साड्रान् सेतिहासान् महायशा:
ಜನ್ಮಿಸಿದ ತಕ್ಷಣವೇ ಅವನು ಇಚ್ಛಾಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ದೇಹವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿದನು; ಮಹಾಯಶಸ್ವಿಯಾದ ಆ ವ್ಯಾಸನು ಅಂಗಸಹಿತ ವೇದಗಳನ್ನೂ ಇತಿಹಾಸಪರಂಪರೆಯನ್ನೂ ಕೂಡ ತಕ್ಷಣವೇ ಅಧಿಗಮಿಸಿದನು।
Verse 4
यन्नैति तपसा वक्षिन्न वेदाध्ययनेन च । न व्रतैनोंपवासैश्ल न प्रशान्त्या न मन्युना
ಹೇ ವಾಕ್ಪಟುವೇ! ಆ ಪರಮ ತತ್ತ್ವವು ತಪಸ್ಸಿನಿಂದಲೂ ಅಲ್ಲ, ವೇದಾಧ್ಯಯನದಿಂದಲೂ ಅಲ್ಲ; ವ್ರತಗಳಿಂದಲೂ ಅಲ್ಲ, ಉಪವಾಸಗಳಿಂದಲೂ ಅಲ್ಲ; ಹೊರಗಿನ ಶಾಂತಿಯಿಂದಲೂ ಅಲ್ಲ, ಕ್ರೋಧದಿಂದಲೂ ಅಲ್ಲ (ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದು).
Verse 5
विव्यासैकं चतुर्धा यो वेदं वेदविदां वर: । परावरज्ञो ब्रह्मर्षि: कवि: सत्यव्रत शुचि:
ಶೌನಕನು ಹೇಳಿದರು—ವೇದವಿದರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಆ ವ್ಯಾಸನು ಒಂದೇ ವೇದವನ್ನು ನಾಲ್ಕಾಗಿ ವಿಭಾಗಿಸಿದನು. ಅವನು ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿ, ಪರಾಪರ ತತ್ತ್ವಗಳ ಜ್ಞಾನಿ, ತ್ರಿಕಾಲದರ್ಶಿ ಕವಿ, ಸತ್ಯವ್ರತದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾದವನು, ಪರಮ ಪವಿತ್ರನು.
Verse 6
यः पाए-डुं धृतराष्ट्रं च विदुरं चाप्पजीजनत् । शान्तनो: संततिं तन्वन् पुण्यकीर्तिमहायशा:
ಶೌನಕನು ಹೇಳಿದರು—ಯಾರ ಕೀರ್ತಿ ಪುಣ್ಯಮಯವೂ ಮಹಾಯಶಸ್ಸೂ ಆಗಿದೆಯೋ, ಅವನೇ ಶಾಂತನುವಿನ ವಂಶವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಪಾಂಡು, ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರ ಮತ್ತು ವಿದುರರನ್ನು ಜನ್ಮಗೊಳಿಸಿದನು.
Verse 7
जनमेजयस्य राजर्षे: स महात्मा सदस्तदा । विवेश सहित: शिष्यैवेंदवेदाड़पारगै:,उन महात्मा व्यासने वेद-वेदांगोंके पारंगत विद्वान शिष्योंके साथ उस समय राजर्षि जनमेजयके यज्ञमण्डपमें प्रवेश किया
ಶೌನಕನು ಹೇಳಿದರು—ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಹಾತ್ಮ ವ್ಯಾಸನು ವೇದ ಹಾಗೂ ವೇದಾಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಪಾರಂಗತನಾದ ಶಿಷ್ಯರೊಂದಿಗೆ ರಾಜರ್ಷಿ ಜನಮೇಜಯನ ಯಜ್ಞಸಭೆಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು.
Verse 8
तत्र राजानमासीनं ददर्श जनमेजयम् । वृतं सदस्यैर्बहुभिददेवैरिव पुरन्दरम्
ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಸಿಂಹಾಸನದಲ್ಲಿ ಆಸೀನನಾದ ರಾಜ ಜನಮೇಜಯನನ್ನು ಕಂಡರು; ಅನೇಕ ಸಭಾಸದರಿಂದ ಆವೃತನಾಗಿ, ದೇವರಿಂದ ಆವೃತನಾದ ಪುರಂದರ ಇಂದ್ರನಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದನು.
Verse 9
तथा मूर्धाभिषिक्तैश्न नानाजनपदेश्वरै: । ऋषच्विम्भि््रह्म॒कल्पैश्व कुशलैर्यज्ञसंस्तरे
ಅದೇ ರೀತಿ, ರಾಜಾಭಿಷೇಕ ಪಡೆದ ವಿವಿಧ ಜನಪದಗಳ ಅಧಿಪತಿಗಳು ಅವನನ್ನು ಎಲ್ಲೆಡೆಯಿಂದಲೂ ಆವರಿಸಿದ್ದರು; ಯಜ್ಞವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ನಿಪುಣರಾದ, ಬ್ರಹ್ಮನಂತೆ ಗೌರವಯೋಗ್ಯರಾದ ಋತ್ವಿಜರೂ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ನಿಂತಿದ್ದರು.
Verse 10
जनमेजयस्तु राजर्षिदृष्टवा तमृषिमागतम् । सगणो<थभ्युद्ययौ तूर्ण प्रीत्या भरतसत्तम:
ರಾಜರ್ಷಿ ಜನಮೇಜಯನು ಆ ಮಹರ್ಷಿಯ ಆಗಮನವನ್ನು ಕಂಡು ಹರ್ಷದಿಂದ ತಕ್ಷಣವೇ ಎದ್ದು ನಿಂತನು. ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ರಾಜನು ತನ್ನ ಪರಿಚಾರಕರೊಂದಿಗೆ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಮುಂದೆ ಹೋಗಿ ಯಥೋಚಿತ ಗೌರವದಿಂದ ಅವರನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಿದನು.
Verse 11
काउ्चनं विष्टरं तस्मै सदस्यानुमत:ः प्रभु: । आसन कल्पयामास यथा शक्रो बृहस्पते:
ಶೌನಕನು ಹೇಳಿದನು—ಸಭಾಸದರ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ಪಡೆದು ಪ್ರಭುವಾದ ರಾಜನು ಅವರಿಗೆ ಕಂಚಿನ (ಸುವರ್ಣ) ವಿಷ್ಟರಾಸನವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದನು; ದೇವರಾಜ ಶಕ್ರನು ಬೃಹಸ್ಪತಿಗೆ ಆಸನ ನೀಡುವಂತೆ.
Verse 12
तत्रोपविष्टं वरदं देवर्षिगणपूजितम् । पूजयामास राजेन्द्र: शास्त्रदृष्टेन कर्मणा,देवर्षियोंद्वारा पूजित वरदायक व्यासजी जब वहाँ बैठ गये, तब राजेन्द्र जनमेजयने शास्त्रीय विधिके अनुसार उनका पूजन किया
ದೇವರ್ಷಿಗಳಿಂದ ಪೂಜಿತನಾದ ವರದಾಯಕ ವ್ಯಾಸನು ಅಲ್ಲಿ ಆಸೀನನಾದ ಬಳಿಕ, ರಾಜೇಂದ್ರ ಜನಮೇಜಯನು ಶಾಸ್ತ್ರೋಕ್ತ ವಿಧಿಯಿಂದ ಅವರನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದನು.
Verse 13
पाद्यमाचमनीयं च अर्घ्य गां च विधानतः । पितामहाय कृष्णाय तदर्हाय न्यवेदयत्
ಅವನು ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳಂತೆ ತನ್ನ ಪಿತಾಮಹನಾದ ಕೃಷ್ಣದ್ವೈಪಾಯನನಿಗೆ—ಆ ಸತ್ಕಾರಗಳಿಗೆ ಅರ್ಹನಾದವರಿಗೆ—ಪಾದ್ಯ, ಆಚಮನೀಯ, ಅರ್ಘ್ಯ ಮತ್ತು ಒಂದು ಹಸುವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದನು.
Verse 14
प्रतिगृह तु तां पूजां पाण्डवाज्जनमेजयात् । गां चैव समनुज्ञाप्य व्यास: प्रीतो5भवत् तदा,पाण्डववंशी जनमेजयसे वह पूजा ग्रहण करके गौके सम्बन्धमें अपना आदर व्यक्त करते हुए व्यासजी उस समय बड़े प्रसन्न हुए
ಪಾಂಡವವಂಶಜ ಜನಮೇಜಯನಿಂದ ಆ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ಹಸುವಿನ ದಾನಕ್ಕೂ ಸಹ ಅನುಗ್ರಹಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸಮ್ಮತಿಸಿ, ವ್ಯಾಸನು ಆ ವೇಳೆ ಬಹಳ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟನು.
Verse 15
तथा च पूजयित्वा तं प्रणयात् प्रपितामहम् | उपोपविश्य प्रीतात्मा पर्यपृष्छठनामयम्,पितामह व्यासजीका प्रेमपूर्वक पूजन करके जनमेजयका चित्त प्रसन्न हो गया और वे उनके पास बैठकर कुशल-मंगल पूछने लगे
ಹೀಗೆ ಪ್ರಣಯಭರಿತ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಆ ಪ್ರಪಿತಾಮಹನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ, ಹರ್ಷಿತಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಅವನ ಸಮೀಪ ಕುಳಿತು ಕುಶಲಮಂಗಳವನ್ನು ವಿಚಾರಿಸಿದನು—ನೀವು ನಿರಾಮಯರಾಗಿದ್ದೀರಾ, ಯಾವುದಾದರೂ ಕಷ್ಟವಿಲ್ಲವಲ್ಲವೇ?
Verse 16
भगवानपि तं॑ दृष्टवा कुशल प्रतिवेद्य च । सदस्यै: पूजित: सर्वे: सदस्यान् प्रत्यपूजयत्,भगवान् व्यासने भी जनमेजयकी ओर देखकर अपना कुशल-समाचार बताया तथा अन्य सभासदोंद्वारा सम्मानित हो उनका भी सम्मान किया
ಭಗವಾನ್ ವ್ಯಾಸರೂ ಅವರನ್ನು ನೋಡಿ ಮೊದಲು ತಮ್ಮ ಕುಶಲವನ್ನು ತಿಳಿಸಿದರು; ನಂತರ ಎಲ್ಲ ಸಭಾಸದರಿಂದ ಪೂಜಿತರಾಗಿ, ತಾವೂ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಸಭಾಸದರನ್ನೆಲ್ಲ ಯಥೋಚಿತವಾಗಿ ಗೌರವಿಸಿದರು.
Verse 17
ततस्तु सहित: सर्वे: सदस्यैर्जनमेजय: । इदं पश्चाद् द्विजश्रेष्ठं पर्यपृच्छत् कृताञज्जलि:,तदनन्तर सब सदस्योंसहित राजा जनमेजयने हाथ जोड़कर द्विजश्रेष्ठ व्यासजीसे इस प्रकार प्रश्न किया
ನಂತರ ಎಲ್ಲ ಸಭಾಸದರೊಂದಿಗೆ ರಾಜ ಜನಮೇಜಯನು ಕೃತಾಂಜಲಿಯಾಗಿ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ವ್ಯಾಸರನ್ನು ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದನು.
Verse 18
जनमेजय उवाच कुरूणां पाण्डवानां च भवानू प्रत्यक्षदर्शिवान् तेषां चरितमिच्छामि कथ्यमान त्वया द्विज
ಜನಮೇಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ! ನೀವು ಕೌರವರನ್ನೂ ಪಾಂಡವರನ್ನೂ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ಕಂಡಿದ್ದೀರಿ; ಆದ್ದರಿಂದ ನಿಮ್ಮಿಂದ ವರ್ಣಿಸಲ್ಪಡುವ ಅವರ ಆಚರಣೆ-ಚರಿತ್ರೆಯ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ನಾನು ಕೇಳಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ.
Verse 19
कथं समभवद् भेदस्तेषामक्लिष्टकर्मणाम् । तच्च युद्ध कथं वृत्तं भूतान्तकरणं महत्
ಅವರು ಅಕ್ಲಿಷ್ಟಕರ್ಮಿಗಳು, ಧರ್ಮಕರ್ಮನಿರತರು; ಹಾಗಿದ್ದರೂ ಅವರಲ್ಲಿ ಭೇದಬುದ್ಧಿ ಹೇಗೆ ಉಂಟಾಯಿತು? ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಜೀವಿಗಳ ಅಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ ಆ ಮಹಾಯುದ್ಧ ಹೇಗೆ ನಡೆಯಿತು?
Verse 20
पितामहानां सर्वेषां दैवेनानिष्टचेतसाम् । कार्त्स्न्येनितन्ममाचक्ष्व यथावृत्तं द्विजोत्तम
ಹೇ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮನೇ! ದೈವವಶದಿಂದ ನನ್ನ ಸಮಸ್ತ ಪಿತಾಮಹರ ಮನಗಳು ಯುದ್ಧರೂಪ ಅನಿಷ್ಟದ ಕಡೆಗೆ ಹೇಗೆ ತಿರುಗಿದವು—ಆ ಸಂಪೂರ್ಣ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ನಡೆದಂತೆಯೇ ನನಗೆ ವಿವರಿಸಿ ಹೇಳು।
Verse 21
सौतिरुवाच तस्य तद् वचन श्रुत्वा कृष्णद्वैधायनस्तदा । शशास शिष्यमासीनं वैशम्पायनमन्तिके
ಸೌತಿ ಹೇಳಿದರು—ಜನಮೇಜಯನ ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣದ್ವೈಪಾಯನ ವ್ಯಾಸರು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದ ತಮ್ಮ ಶಿಷ್ಯ ವೈಶಂಪಾಯನನಿಗೆ ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿದರು।
Verse 22
व्यास उवाच कुरूणां पाण्डवानां च यथा भेदो5भवत् पुरा । तदस्मै सर्वमाचक्ष्व यन्मत्त: श्रुववानसि
ವ್ಯಾಸರು ಹೇಳಿದರು—ಓ ವೈಶಂಪಾಯನನೇ! ಪೂರ್ವಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕುರುಗಳು ಮತ್ತು ಪಾಂಡವರ ನಡುವೆ ಹೇಗೆ ಭೇದ ಉಂಟಾಯಿತು, ನೀನು ನನ್ನಿಂದ ಕೇಳಿದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಈ ರಾಜ ಜನಮೇಜಯನಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿವರಿಸು।
Verse 23
गुरोर्वचनमाज्ञाय स तु विप्रर्षभस्तदा । आचचक्षे तत: सर्वमितिहासं पुरातनम्
ಗುರುವಿನ ವಚನವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿಪ್ರಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ವೈಶಂಪಾಯನನು ಆ ಪುರಾತನ ಇತಿಹಾಸವನ್ನೆಲ್ಲ ವಿವರಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು।
Verse 24
राज्ञे तस्मै सदस्येभ्य: पार्थिवेभ्यश्व सर्वश: । भेदं सर्वविनाशं च कुरुपाण्डवयोस्तदा
ಆಗ ಆ ರಾಜನಿಗೂ, ಸಭಾಸದರಿಗೂ, ಅಲ್ಲಿ ಹಾಜರಿದ್ದ ಎಲ್ಲ ಪಾರ್ಥಿವರಿಗೂ—ಕುರುಪಾಂಡವರ ನಡುವೆ ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ಭೇದ ಮತ್ತು ಅವರ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿನಾಶದ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಹೇಳಲಾಗತೊಡಗಿತು।
Verse 60
इति श्रीमहाभारते आदिपर्वणि अंशावतरणपर्वणि कथानुबन्धे षष्टितमो5ध्याय: ।। ६० || इस प्रकार श्रीमहाभारत आदिपर्वके अन्तर्गत अंशावतरणपर्वमें कथानुबन्धविषयक साठवाँ अध्याय पूरा हुआ
ಇಂತೆ ಶ್ರೀಮಹಾಭಾರತದ ಆದಿಪರ್ವದ ಅಂಶಾವತರಣಪರ್ವದಲ್ಲಿ ಕಥಾನುಬಂಧ ವಿಷಯಕವಾದ ಅರವತ್ತನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು.
Frequently Asked Questions
The chapter does not stage a single immediate dharma-sankat; instead it frames a structural ethical problem: how authority and obligation are justified through descent, sanctioned unions, and assigned functions, which later episodes must interpret amid conflicting duties.
The upadeśa is that human history is intelligible only within a wider causal map: lineages encode roles, capacities, and constraints, and disciplined attention to origins supports clearer judgment about dharma in complex situations.
Yes. The closing verses state that hearing this ordered account of great beings’ origins purifies the listener from wrongdoing, supports comprehensive understanding, and is associated with attaining an elevated course (gati), functioning as a chapter-level phalaśruti.
Read Mahabharata in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.