Shloka 28
Āstīka-stuti at Janamejaya’s Sacrifice (आस्तीकस्तुतिः / यज्ञप्रशंसा)
Devanagari script
तस्मिन् प्रतिगते विप्रे छद्मनोपेत्य तक्षक: । त॑ नृपं नृपतिश्रेष्ठ पितरं धार्मिक तव,ब्राह्मणके चले जानेपर तक्षकने छलसे भूपालोंमें श्रेष्ठ तुम्हारे धर्मात्मा पिता राजा परीक्षितके पास पहुँचकर, यद्यपि वे महलमें सावधानीके साथ रहते थे, तो भी उन्हें अपनी विषाग्निसे भस्म कर दिया। नरश्रेष्ठ] तदनन्तर विजयकी प्राप्तिके लिये तुम्हारा राजाके पदपर अभिषेक किया गया
Transliteration
tasmin pratigate vipre chadmanopetya takṣakaḥ | taṁ nṛpaṁ nṛpatiśreṣṭha pitaraṁ dhārmika tava ||
Translation
ವಿಪ್ರನು ಹಿಂದಿರುಗಿದ ಬಳಿಕ ತಕ್ಷಕನು ವೇಷಧರಿಸಿ ಬಂದು, ನೃಪತಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೂ ಧರ್ಮನಿಷ್ಠನೂ ಆದ ನಿನ್ನ ತಂದೆ ಪರಿಕ್ಷಿತ್ ರಾಜನ ಬಳಿಗೆ ಸೇರಿ, ಮೋಸದಿಂದ ತನ್ನ ವಿಷಾಗ್ನಿಯಿಂದ ಅವನನ್ನು ಭಸ್ಮಮಾಡಿದನು.
Word by Word
तस्मिन्in that (time/occasion)
तस्मिन्:
Adhikarana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Locative, Singular
प्रतिगतेwhen (he) had returned / after (he) returned
प्रतिगते:
Adhikarana
TypeVerb
Rootप्रतिगम् (गम्)
FormPast passive participle (क्त), Masculine, Locative, Singular
विप्रेin/with regard to the brahmin
विप्रे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootविप्र
FormMasculine, Locative, Singular
छद्मनाby disguise / by deceit
छद्मना:
Karana
TypeNoun
Rootछद्मन्
FormNeuter, Instrumental, Singular
उपेत्यhaving approached
उपेत्य:
TypeVerb
Rootउप-इ (इ)
FormGerund (क्त्वा/ल्यप्), Parasmaipada (usage)
तक्षकःTakṣaka (the serpent)
तक्षकः:
Karta
TypeNoun
Rootतक्षक
FormMasculine, Nominative, Singular
नृपम्the king
नृपम्:
Karma
TypeNoun
Rootनृप
FormMasculine, Accusative, Singular
नृपतिश्रेष्ठO best of kings
नृपतिश्रेष्ठ:
TypeNoun
Rootनृपति-श्रेष्ठ
FormMasculine, Vocative, Singular
पितरम्father
पितरम्:
Karma
TypeNoun
Rootपितृ
FormMasculine, Accusative, Singular
धार्मिकO righteous one
धार्मिक:
TypeAdjective
Rootधार्मिक
FormMasculine, Vocative, Singular
तवyour
तव:
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormGenitive, Singular
Speaker
तक्षक उवाच
Characters & Entities
T
TakṣakaB
Brāhmaṇa (the departing brāhmaṇa)K
King ParīkṣitA
Addressee: Janamejaya (implied by 'your father' and royal address)Sandhi Notes