Mahabharata Adhyaya 29
Adi ParvaAdhyaya 2946 Verses

Adhyaya 29

Garuḍa’s Breach of the Amṛta-Guard and Boons with Viṣṇu; Encounter with Indra (Ādi-parva, Adhyāya 29)

Upa-parva: Āstīka Upākhyāna (Garuda–Amṛta Episode)

Sauti narrates Garuḍa’s approach to the amṛta enclosure in a transformed, radiant form. He observes a continuously rotating, razor-edged wheel (cakra) engineered by the devas as a lethal deterrent to would-be ‘soma/amṛta’ takers. Identifying a narrow interval, Garuḍa compresses his body and passes through the spokes. Beneath the wheel he sees two formidable serpent-guardians with fiery radiance and venomous gaze; to neutralize their vision, he obscures their eyes with dust and moves unseen, stepping upon them to reach the amṛta. He seizes and uproots the amṛta, disrupting the mechanism, and departs swiftly. In the sky he meets Viṣṇu (Nārāyaṇa), who—pleased with Garuḍa’s non-greed and resolve—offers boons. Garuḍa requests perpetual superiority and immortality even without consuming amṛta; in return he offers Viṣṇu a boon, and Viṣṇu asks that Garuḍa become his vehicle and emblem. Indra then pursues and strikes Garuḍa with the vajra; Garuḍa responds without collapse, honoring the vajra’s ascetic origin and voluntarily releasing a single feather, prompting astonishment and Indra’s desire for friendship and recognition of Garuḍa’s extraordinary power.

Chapter Arc: उग्रश्रवा सूत शौनकादि ऋषियों को कश्यप-वंश की एक अद्भुत कथा में ले जाते हैं—गरुड़ की भूख, उसका आकाश-वेग, और उसके पंजों में फँसने वाले दो प्राणी: हाथी और कछुआ, जिनका वैर पूर्वजन्म से चला आ रहा है। → गरुड़ भोजन की खोज में निषादों के बीच एक ब्राह्मण-दम्पति को देखता है, पर धर्म-सीमा पहचानकर कहता है कि ब्राह्मण वध्य नहीं। उधर वह हाथी-कछुए को पकड़कर दिव्य वटवृक्ष की विशाल शाखा पर बैठता है; शाखा के भार से डोलती है, और गरुड़ को नया आधार ढूँढ़ना पड़ता है। → वटवृक्ष की महाशाखा (शत-योजन विस्तार) पर गरुड़ के उतरते ही वह प्रचण्ड कम्पन से टूट पड़ती है; खगोत्तम उसे लेकर उड़ता है और ‘मनोरथफल’ जैसे दिव्य वृक्षों वाले अलम्बतीर्थ/मेरु-प्रदेश की ओर बढ़ता है—जहाँ प्रकृति भी उसके वेग से काँपती है। → गरुड़ सुरक्षित स्थान खोजकर अपने शिकार को थामे रहता है; साथ ही कथा का द्वार खुलता है कि ये हाथी और कछुआ साधारण नहीं—उनका संघर्ष पूर्वजन्म के संस्कारों से बँधा है, और उसी का रहस्य आगे उद्घाटित होना है। → हाथी-कछुए के पूर्वजन्म का ‘तत्त्व’ क्या है, और गरुड़ को ऐसा कौन-सा भोजन चाहिए जो उसे अमृत-हरण के सामर्थ्य तक पहुँचा दे?

Shlokas

Verse 1

ऑपनक्रात छा ्च्ज्टस:

ಸೌತಿ ಹೇಳಿದರು—ಗರುಡನ ಕಂಠಕ್ಕೆ ಅವನ ಪತ್ನಿಯೊಡನೆ ಒಬ್ಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೂ ತಲುಪಿದನು. ದೀಪ್ತ ಅಂಗಾರದಂತೆ ಅವನು ಒಳಗೆ ದಹನವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡತೊಡಗಿದನು. ಆಗ ಆಕಾಶಚಾರಿಯಾದ ಗರುಡನು ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು.

Verse 2

द्विजोत्तम विनिर्गच्छ तूर्णममास्यादपावृतात्‌ । नहि मे ब्राह्मणो वध्य: पापेष्वपि रत: सदा

ಗರುಡನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ, ನನ್ನ ತೆರೆದ ಬಾಯಿಂದ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಹೊರಬಾ. ನನಗೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಎಂದಿಗೂ ವಧ್ಯನಲ್ಲ—ಅವನು ಸದಾ ಪಾಪಗಳಲ್ಲಿ ರತನಾಗಿದ್ದರೂ ಸಹ.

Verse 3

ब्रुवाणमेवं गरुडं ब्राह्मण: प्रत्यभाषत । निषादी मम भार्येयं निर्गच्छतु मया सह

ಇಂತೆ ಹೇಳಿದ ಗರುಡನಿಗೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು—“ಈ ನಿಷಾದಿ ನನ್ನ ಪತ್ನಿ; ಅವಳು ನನ್ನೊಡನೆ ಹೊರಬರಲಿ.”

Verse 4

गरुड उवाच एतामपि निषादी त्वं परिगृह्माशु निष्पत । तूर्ण सम्भावयात्मानमजीर्ण मम तेजसा

ಗರುಡನು ಹೇಳಿದನು—“ಹೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಈ ನಿಷಾದಿಯನ್ನೂ ಜೊತೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ತಕ್ಷಣ ಹೊರಟುಬಿಡು. ನೀನು ಇನ್ನೂ ನನ್ನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಜೀರ್ಣವಾಗಿಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ ಬೇಗನೆ ನಿನ್ನ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೋ.”

Verse 5

सौतिरुवाच ततः स विदप्रो निष्क्रान्तो निषादीसहितस्तदा । वर्धयित्वा च गरुडमिष्टं देशं जगाम ह

ಸೌತಿ ಹೇಳಿದರು—ಆ ಮಾತುಗಳು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ತಕ್ಷಣ, ಆ ವಿದ್ಯಾದಾತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ನಿಷಾದೀ ಸ್ತ್ರೀಯೊಡನೆ ಗರುಡನ ಬಾಯಿಂದ ಹೊರಬಂದನು. ಗರುಡನಿಗೆ ಆಶೀರ್ವಾದ ನೀಡಿ ಅವನ ಬಲವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿ, ತಾನು ಬಯಸಿದ ದೇಶಕ್ಕೆ ಹೊರಟನು.

Verse 6

सहभार्ये विनिष्क्रान्ते तस्मिन्‌ विप्रे च पक्षिराट्‌ । वितत्य पक्षावाकाशमुत्पपात मनोजव:,भार्यासहित उस ब्राह्मणके निकल जानेपर पक्षिराज गरुड पंख फैलाकर मनके समान तीव्र वेगसे आकाशमें उड़े

ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಪತ್ನಿಯೊಡನೆ ಹೊರಟ ಬಳಿಕ, ಪಕ್ಷಿರಾಟನಾದ ಗರುಡನು ರೆಕ್ಕೆಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿ ಮನಸ್ಸಿನಂತೆ ವೇಗವಾಗಿ ಆಕಾಶಕ್ಕೆ ಹಾರಿಬಿಟ್ಟನು.

Verse 7

ततो<पश्यत्‌ स पितरं पृष्टश्चाख्यातवान्‌ पितुः । यथान्यायममेयात्मा तं चोवाच महानृषि:

ನಂತರ ಗರುಡನು ತನ್ನ ತಂದೆ ಕಶ್ಯಪನನ್ನು ಕಂಡನು. ಪ್ರಶ್ನಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಅಮೇಯಾತ್ಮನಾದ ಗರುಡನು ಯಥೋಚಿತವಾಗಿ ತನ್ನ ಕ್ಷೇಮವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ತಿಳಿಸಿದನು. ಆಗ ಮಹರ್ಷಿ ಕಶ್ಯಪನು ಅವನಿಗೆ ಹೀಗೆಂದನು.

Verse 8

कश्यप उवाच कच्चिद्‌ व: कुशल नित्यं भोजने बहुलं सुत । कच्चिच्च मानुषे लोके तवाजन्न॑ विद्यते बहु

ಕಶ್ಯಪನು ಹೇಳಿದರು—ಮಗನೇ! ನೀವು ಸದಾ ಕ್ಷೇಮವಾಗಿದ್ದೀರಾ? ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಆಹಾರದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ನಿನಗೆ ಸಮೃದ್ಧಿಯಿದೆಯೇ? ಮಾನವಲೋಕದಲ್ಲಿ ನಿನಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಅನ್ನ ದೊರೆಯುತ್ತದೆಯೇ?

Verse 9

गरुड उवाच माता मे कुशला शाश्वत्‌ तथा भ्राता तथा हाहम्‌ | नहि मे कुशलं तात भोजने बहुले सदा

ಗರುಡನು ಹೇಳಿದರು—ನನ್ನ ತಾಯಿ ಸದಾ ಕ್ಷೇಮವಾಗಿದ್ದಾಳೆ; ನನ್ನ ಸಹೋದರನೂ ನಾನೂ ಕ್ಷೇಮವಾಗಿದ್ದೇವೆ. ಆದರೆ ತಂದೆಯೇ! ಸಮೃದ್ಧ ಆಹಾರದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಎಂದಿಗೂ ಕ್ಷೇಮವಿಲ್ಲ.

Verse 10

अहं हि सर्प: प्रहित: सोममाहर्तुमुत्तमम्‌ । मातुर्दास्यविमोक्षार्थमाहरिष्ये तमद्य वै,मुझे सर्पोने उत्तम अमृत लानेके लिये भेजा है। माताको दासीपनसे छुटकारा दिलानेके लिये आज मैं निश्चय ही उस अमृतको लाऊँगा

ಸರ್ಪರು ನನನ್ನು ಪರಮ ಸೋಮ (ಅಮೃತ) ತರಲು ಕಳುಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ತಾಯಿಯನ್ನು ದಾಸ್ಯಬಂಧನದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಲು ಇಂದು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಆ ಅಮೃತವನ್ನು ತಂದುಕೊಡುತ್ತೇನೆ.

Verse 11

मात्रा चात्र समादिष्टो निषादान्‌ भक्षयेति ह । न च मे तृप्तिरभवद्‌ भक्षयित्वा सहस्रश:

ಇಲ್ಲಿ ಆಹಾರವೇನು ಎಂದು ಕೇಳಿದಾಗ ತಾಯಿ—“ನಿಷಾದರನ್ನು ಭಕ್ಷಿಸು” ಎಂದು ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿದಳು. ಆದರೆ ಸಾವಿರಾರು ನಿಷಾದರನ್ನು ನುಂಗಿದ ಮೇಲೂ ನನಗೆ ತೃಪ್ತಿ ಉಂಟಾಗಲಿಲ್ಲ.

Verse 12

तस्माद्‌ भक्ष्यं त्वमपरं भगवन्‌ प्रदिशस्व मे । यद्‌ भुक्त्वामृतमाहर्तु समर्थ: स्यामहं प्रभो

ಆದ್ದರಿಂದ, ಹೇ ಭಗವನ್, ನನಗಾಗಿ ಮತ್ತೊಂದು ಭಕ್ಷ್ಯವನ್ನು ಸೂಚಿಸು. ಅದನ್ನು ಭುಜಿಸಿದ ಬಳಿಕ, ಹೇ ಪ್ರಭು, ನಾನು ಅಮೃತವನ್ನು ತರಲು ಸಮರ್ಥನಾಗಲಿ.

Verse 13

कश्यप उवाच इदं सरो महापुण्यं देवलोकेडपि विश्रुतम्‌,कश्यपजी बोले--बेटा! यह महान्‌ पुण्यदायक सरोवर है, जो देवलोकमें भी विख्यात है

ಕಶ್ಯಪನು ಹೇಳಿದನು—ಮಗನೇ, ಇದು ಮಹಾಪುಣ್ಯದಾಯಕವಾದ ಸರೋವರ; ಇದರ ಕೀರ್ತಿ ದೇವಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.

Verse 14

यत्र कूर्माग्रजं हस्ती सदा कर्षत्यवाड्मुख: । तयोर्जन्मान्तरे वैरं सम्प्रवक्ष्याम्यशेषत:

ಅಲ್ಲಿ ಕೆಳಮುಖನಾದ ಆನೆ ಸದಾ ಆಮೆಯ ಅಗ್ರಜನನ್ನು ಎಳೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಆ ಇಬ್ಬರ ಹಿಂದಿನ ಜನ್ಮದ ವೈರವನ್ನು ನಾನು ಈಗ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 15

आसीद्‌ विभावसुर्नाम महर्षि: कोपनो भृशम्‌

ಕಾಶ್ಯಪನು ಹೇಳಿದನು—ಪೂರ್ವಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಿಭಾವಸು ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಮಹರ್ಷಿಯೊಬ್ಬನಿದ್ದನು; ಸ್ವಭಾವತಃ ಅವನು ಅತ್ಯಂತ ಕೋಪಿಷ್ಠನಾಗಿದ್ದನು. ಅವನ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರನು ಸುಪ್ರತೀಕನೆಂಬ ಮಹಾತಪಸ್ವಿ. ಆದರೆ ಆ ಮಹಾಮುನಿ ತನ್ನ ಧನವನ್ನು ಅಣ್ಣನೊಂದಿಗೆ ಒಂದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಇಡಲು ಇಚ್ಛಿಸಲಿಲ್ಲ.

Verse 16

भ्राता तस्यानुजश्नासीत्‌ सुप्रतीको महातपा: । स नेच्छति धनं भ्राता सहैकस्थं महामुनि:

ಅವನ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರನು ಸುಪ್ರತೀಕನೆಂಬ ಮಹಾತಪಸ್ವಿ ಆಗಿದ್ದನು. ಆ ಮಹಾಮುನಿ ತನ್ನ ಧನವು ಅಣ್ಣನೊಂದಿಗೆ ಒಂದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಇರಬೇಕೆಂದು ಇಚ್ಛಿಸಲಿಲ್ಲ.

Verse 17

विभागं कीर्तयत्येव सुप्रतीको हि नित्यश: । अथाब्रवीच्च त॑ भ्राता सुप्रतीक॑ विभावसु:,सुप्रतीक प्रतिदिन बँटवारेके लिये आग्रह करते ही रहते थे। तब एक दिन बड़े भाई विभावसुने सुप्रतीकसे कहा--

ಸುಪ್ರತೀಕನು ದಿನನಿತ್ಯವೂ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ಆಗ ಒಂದು ದಿನ ಅಣ್ಣ ವಿಭಾವಸು ಸುಪ್ರತೀಕನಿಗೆ ಹೀಗೆಂದನು.

Verse 18

विभागं बहवो मोहात्‌ कर्तुमिच्छन्ति नित्यश: । ततो विभक्तास्त्वन्योन्यं विक्रुध्यन्तेडर्थमोहिता:

ಸಹೋದರಾ! ಮೋಹದಿಂದ ಅನೇಕರು ನಿತ್ಯವೂ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಮಾಡಲು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ವಿಭಾಗವಾದ ನಂತರ ಅರ್ಥಮೋಹದಿಂದ ಪರಸ್ಪರ ಕೋಪಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

Verse 19

ततः स्वार्थपरान्‌ मूढान्‌ पृथग्भूतान्‌ स्वकैर्धनै: । विदित्वा भेदयन्त्येतानमित्रा मित्ररूपिण:

ನಂತರ ಸ್ವಾರ್ಥಪರರಾದ ಮೂಢರು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಧನದೊಂದಿಗೆ ಬೇರ್ಪಟ್ಟಿರುವುದನ್ನು ತಿಳಿದು, ಶತ್ರುಗಳೂ ಮಿತ್ರರೂಪ ಧರಿಸಿ ಬಂದು ಇವರಲ್ಲಿ ಭೇದವನ್ನು ಬೀರುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತಾರೆ.

Verse 20

विदित्वा चापरे भिन्नानन्तरेषु पतन्त्यथ । भिन्नानामतुलो नाश: क्षिप्रमेव प्रवर्तते

ಇತರರು ವಿಭಜಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ತಿಳಿದು ಕೆಲವರು ಅವರ ಮಧ್ಯದ ಬಿರುಕುಗಳಲ್ಲಿ ಜಾರುತ್ತಾರೆ. ಬಿರುಕು ಸಿಕ್ಕ ತಕ್ಷಣ ಮಧ್ಯೆ ನುಗ್ಗಿ ಪರಸ್ಪರ ದ್ವೇಷವನ್ನು ಉರಿಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟು ತಮ್ಮೊಳಗೆ ಭೇದವನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸುವವರಿಗೆ ಅತುಲ್ಯ ವಿನಾಶವು ಶೀಘ್ರವೇ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 21

तस्माद्‌ विभागं भ्रातृणां न प्रशंसन्ति साधव: । गुरुशास्त्रे निबद्धानामन्योन्येनाभिशड्किनाम्‌

ಆದ್ದರಿಂದ ಸಜ್ಜನರು ಸಹೋದರರ ಬೇರ್ಪಾಡು ಅಥವಾ ಹಂಚಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಏಕೆಂದರೆ ವಿಭಜಿತರಾದ ಸಹೋದರರು ಗುರುಜನರ ಹಾಗೂ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಅಧಿಕೃತ ಶಿಸ್ತಿಗೆ ದೃಢವಾಗಿ ಬದ್ಧರಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಪರಸ್ಪರವನ್ನು ಸಂಶಯದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡತೊಡಗುತ್ತಾರೆ.

Verse 22

- नियन्तुं न हि शक्‍्यस्त्वं भेदतो धनमिच्छसि । यस्मात्‌ तस्मात्‌ सुप्रतीक हस्तित्वं समवाप्स्यसि

ಕಾಶ್ಯಪನು ಹೇಳಿದರು—“ನಿನ್ನನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ; ಮತ್ತು ಭೇದಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತನಾಗಿ ಧನವನ್ನೂ ಹಂಚಿಕೆಯ ಮೂಲಕವೇ ಪಡೆಯಬೇಕೆಂದು ನೀನು ಹಠಿಸುತ್ತೀಯ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಸುಪ್ರತೀಕ, ನೀನು ಗಜತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯುವೆ (ಆನೆಯ ಯೋನಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸುವೆ).”

Verse 23

शप्तस्त्वेवं सुप्रतीिको विभावसुमथाब्रवीत्‌ । त्वमप्यन्तर्जलचर: कच्छप: सम्भविष्यसि,इस प्रकार शाप मिलनेपर सुप्रतीकने विभावसुसे कहा--'तुम भी पानीके भीतर विचरनेवाले कछुए होओगे'

ಹೀಗೆ ಶಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸುಪ್ರತೀಕನು ವಿಭಾವಸುವಿಗೆ ಹೇಳಿದನು—“ನೀನೂ ನೀರಿನೊಳಗೆ ಸಂಚರಿಸುವ ಆಮೆಯಾಗುವೆ.”

Verse 24

एवमन्योन्यशापात्‌ तौ सुप्रतीकविभावसू । गजकच्छपतां प्राप्तावर्थार्थ मूढचेतसौ,इस प्रकार सुप्रतीक और विभावसु मुनि एक-दूसरेके शापसे हाथी और कछुएकी योनिमें पड़े हैं। धनके लिये उनके मनमें मोह छा गया था

ಹೀಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಶಾಪಗಳಿಂದ ಆ ಇಬ್ಬರು—ಸುಪ್ರತೀಕ ಮತ್ತು ವಿಭಾವಸು—ಆನೆ ಮತ್ತು ಆಮೆಯ ಯೋನಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು. ಧನಾರ್ಥವಾಗಿ ಅವರ ಚಿತ್ತ ಮೋಹದಿಂದ ಮಂಕಾಗಿತ್ತು.

Verse 25

रोषदोषानुषज्ेण तिर्यग्योनिगतावुभौ । परस्परद्वेषरतौ प्रमाणबलदर्पिताौ

ಕಾಶ್ಯಪನು ಹೇಳಿದನು—ಕ್ರೋಧದೋಷದ ಬಂಧದಿಂದ ಆ ಇಬ್ಬರೂ ತಿರ್ಯಗ್ಯೋನಿಗೆ ಬಿದ್ದರು. ಪೂರ್ವಜನ್ಮದ ವೈರವನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸಿ, ತಮ್ಮ ಮಹಾಕಾಯತೆ ಮತ್ತು ಬಲದ ದರ್ಪದಲ್ಲಿ ಮದಗೊಂಡು, ಈ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿ ಪರಸ್ಪರ ದ್ವೇಷದಲ್ಲೇ ರಮಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 26

सरस्यस्मिन्‌ महाकायोौ पूर्ववैरानुसारिणौ । तयोरन्यतर: श्रीमान्‌ समुपैति महागज:

ಕಾಶ್ಯಪನು ಹೇಳಿದನು—ಈ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವವೈರವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ ಇಬ್ಬರು ಮಹಾಕಾಯ ಜೀವಿಗಳು ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನು ಶ್ರೀಮಂತ ಮಹಾಗಜ; ಅವನು ಸರೋವರದ ತೀರಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ—

Verse 27

यस्य बृंहितशब्देन कूर्मोउप्यन्तर्जलेशय: । उत्थितो5सौ महाकाय: कृत्स्नं विक्षोभयन्‌ सर:

ಅವನ ಬೃಂಹಿತಶಬ್ದವನ್ನು ಕೇಳಿ, ನೀರಿನೊಳಗೆ ಮಲಗಿದ್ದ ಆಮೆಯೂ—ಮಹಾಕಾಯ—ಎದ್ದುಬಂದು, ಎದ್ದ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಸಮಸ್ತ ಸರೋವರವನ್ನು ಕ್ಷೋಭಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 28

इस प्रकार श्रीमहाभारत आदिपव॑के अन्तर्गत आस्तीकपर्वमें गरुडचरित्रविषयक अट्ठाईसवाँ अध्याय पूरा हुआ

ಅವನನ್ನು ಕಂಡ ಕ್ಷಣವೇ ಆ ವೀರ್ಯವಂತ ಗಜ ತನ್ನ ಸೊಂಡಿಲನ್ನು ಸುತ್ತಿಕೊಂಡು ನೀರಿಗೆ ಹಾರಿಬಿಡುತ್ತಾನೆ. ದಂತಗಳು, ಸೊಂಡಿಲಿನ ತುದಿ, ಬಾಲ ಮತ್ತು ಕಾಲುಗಳ ವೇಗದಿಂದ ಅನೇಕ ಮೀನುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಸಮಸ್ತ ಸರೋವರವನ್ನು ಭಾರಿಯಾಗಿ ಕಲಕಿಬಿಡುತ್ತಾನೆ.

Verse 29

विक्षोभयंस्ततो नाग: सरो बहुझषाकुलम्‌ । कूर्मोड्प्यभ्युद्यतशिरा युद्धायाभ्येति वीर्यवान्‌

ಆಮೇಲೆ ಆ ವೀರ್ಯವಂತ ನಾಗ (ಗಜ) ಅನೇಕ ಮೀನುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಸರೋವರವನ್ನು ಕ್ಷೋಭಗೊಳಿಸಿ ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಹಾಗೆಯೇ ವೀರ್ಯವಂತ ಆಮೆಯೂ ತಲೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ಯುದ್ಧಕ್ಕಾಗಿ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತದೆ.

Verse 30

षड्डुच्छितो योजनानि गजस्तद्द्विगुणायत: । कूर्मस्त्रियोजनोत्सेधो दशयोजनमण्डल:,हाथीका शरीर छ: योजन ऊँचा और बारह योजन लंबा है। कछुआ तीन योजन ऊँचा और दस योजन गोल है

ಕಶ್ಯಪನು ಹೇಳಿದರು—ಆನೆ ಆರು ಯೋಜನ ಎತ್ತರ; ಅದರ ಉದ್ದವು ಅದರ ದ್ವಿಗುಣ. ಆಮೆ ಮೂರು ಯೋಜನ ಎತ್ತರ, ಅದರ ಪರಿಧಿ ಹತ್ತು ಯೋಜನಗಳು.

Verse 31

तावुभौ युद्धसम्मत्ती परस्परवधैषिणौ । उपयुज्याशु कर्मेदं साधयेप्सितमात्मन:

ಆ ಇಬ್ಬರೂ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಮದೋನ್ಮತ್ತರಾಗಿದ್ದು ಪರಸ್ಪರ ವಧೆಯನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ. ನೀನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಹೋಗಿ ಅವರಿಬ್ಬರನ್ನೂ ಆಹಾರಾರ್ಥವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿ, ನಿನ್ನ ಅಭೀಷ್ಟ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಸಾಧಿಸು.

Verse 32

महा भ्रघनसंकाशं तं भुक्त्वामृतमानय । महागिरिसमप्रख्यं घोररूपं च हस्तिनम्‌,कछुआ महान्‌ मेघ-खण्डके समान है और हाथी भी महान्‌ पर्वतके समान भयंकर है। उन्हीं दोनोंको खाकर अमृत ले आओ

ಘನಮೇಘಪಿಂಡದಂತೆ ಕಪ್ಪಾಗಿಯೂ ಮಹತ್ತಾಗಿಯೂ ಇರುವ ಆ ಆಮೆಯನ್ನು ಭಕ್ಷಿಸಿ ಅಮೃತವನ್ನು ತಂದುಕೊ. ಹಾಗೆಯೇ ಮಹಾಗಿರಿಯಂತೆ ಭಾರೀ, ಭಯಾನಕ ರೂಪದ ಆ ಆನೆಯನ್ನು ಕೂಡ ಭಕ್ಷಿಸಿ ಅಮೃತವನ್ನು ತಂದುಕೊ.

Verse 33

सौतिर्वाच इत्युक्त्वा गरुडं सो5थ माड़ूल्यमकरोत्‌ तदा । युध्यत: सह देवैस्ते युद्धे भवतु मड़लम्‌

ಸೌತಿ ಹೇಳಿದರು—ಇಂತೆಂದು ಗರುಡನಿಗೆ ಹೇಳಿ, ಕಶ್ಯಪನು ಆ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ಮಂಗಳಾಶೀರ್ವಾದವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ ಹೇಳಿದರು—“ಗರುಡಾ! ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡುವ ಆ ಸಮರದಲ್ಲಿ ನಿನಗೆ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ.”

Verse 34

पूर्णकुम्भो द्विजा गावो यच्चान्यत्‌ किंचिदुत्तमम्‌ । शुभं स्वस्त्ययनं चापि भविष्यति तवाण्डज

ಹೇ ಅಂಡಜ, ಪಕ್ಷಿಪ್ರವರ! ಪೂರ್ಣಕುಂಭ, ದ್ವಿಜರು, ಗೋವುಗಳು ಮತ್ತು ಇನ್ನೇನು ಉತ್ತಮ-ಮಂಗಳಕರವೋ—ಅವೆಲ್ಲವೂ ನಿನಗೆ ಶುಭವಾಗಲಿ, ಕ್ಷೇಮವಾಗಲಿ.

Verse 35

युध्यमानस्य संग्रामे देवैः सार्थ महाबल । ऋचो यजूंषि सामानि पवित्राणि हवींषि च

“ಮಹಾಬಲಿಯಾದ ಪಕ್ಷಿರಾಜನೇ! ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಮರದಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧ ಮಾಡುವಾಗ ಋಗ್ವೇದ, ಯಜುರ್ವೇದ, ಸಾಮವೇದ ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರ ಹವಿಷ್ಯಗಳು—ಇವೆಲ್ಲವೂ ನಿನಗೆ ಬಲವಾಗಲಿ.” ತಂದೆಯ ಈ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ ಗರುಡನು ಆ ಸರೋವರದ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಹೋದನು.

Verse 36

रहस्यानि च सर्वाणि सर्वे वेदाश्व ते बलम्‌ । इत्युक्तो गरुड: पित्रा गतस्तं हृदमन्तिकात्‌

ಕಾಶ್ಯಪನು ಹೇಳಿದನು—“ಎಲ್ಲ ರಹಸ್ಯಗಳೂ, ಎಲ್ಲ ವೇದಗಳೂ ನಿನಗೆ ಬಲವಾಗಲಿ.” ತಂದೆಯ ಈ ಮಾತು ಕೇಳಿ ಗರುಡನು ಅಲ್ಲಿಂದ ಸಮೀಪದ ಸರೋವರದ ಕಡೆಗೆ ಹೋದನು.

Verse 37

अपश्यन्निर्मलजलं नानापक्षिसमाकुलम्‌ | स तत्‌ स्मृत्वा पितुर्वाक्यं भीमवेगो<न्तरिक्षग:

ಅವನು ನೋಡಿದನು—ಆ ಸರೋವರದ ನೀರು ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ಮಲವಾಗಿತ್ತು; ಸುತ್ತಮುತ್ತ ನಾನಾ ವಿಧದ ಪಕ್ಷಿಗಳಿಂದ ತುಂಬಿತ್ತು. ಆಗ ತಂದೆಯ ವಚನವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ, ಭೀಮವೇಗದ ಆಕಾಶಚರ ಗರುಡನು ಒಂದು ನಖದಿಂದ ಆನೆಯನ್ನು, ಮತ್ತೊಂದು ನಖದಿಂದ ಆಮೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದನು.

Verse 38

नखेन गजमेकेन कूर्ममेकेन चाक्षिपत्‌ । समुत्पपात चाकाशं तत उच्चैविंहंगम:

ಒಂದು ನಖದಿಂದ ಆನೆಯನ್ನು, ಮತ್ತೊಂದು ನಖದಿಂದ ಆಮೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಆ ಮಹಾವಿಹಂಗಮನು ಆಕಾಶಕ್ಕೆ ಹಾರಿ ಬಹಳ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಏರಿದನು.

Verse 39

सो<5लम्बं तीर्थमासाद्य देववृक्षानुपागमत्‌ । ते भीता: समकम्पन्त तस्य पक्षानिलाहता:

ಅವನು ಹಾರಿ ಅಲಂಬ ತೀರ್ಥವನ್ನು ತಲುಪಿ, ಅಲ್ಲಿನ ದಿವ್ಯ ವೃಕ್ಷಗಳ ಬಳಿಗೆ ಹೋದನು. ಅವನ ರೆಕ್ಕೆಗಳ ಗಾಳಿಗೆ ತಾಕಿ ಆ ದೇವವೃಕ್ಷಗಳು ಭಯದಿಂದ ನಡುಗಿದವು.

Verse 40

न नो भज्ज्यादिति तदा दिव्या: कनकशाखिन: । प्रचलाज्रान्‌ स तान्‌ दृष्टवा मनोरथफलद्रुमान्‌

ಕಾಶ್ಯಪನು ಹೇಳಿದನು—ಆಗ ಚಿನ್ನದ ಶಾಖೆಗಳಿರುವ ಆ ದಿವ್ಯ ವೃಕ್ಷಗಳು ‘ನಾವು ಮುರಿಯಬಾರದು’ ಎಂದು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಭಯಪಟ್ಟು ಕಂಪಿಸಿದವು. ಗರುಡನ ಸಮೀಪಾಗಮನದಿಂದ ಅಲುಗಾಡಿದ ಆ ಮನೋರಥಫಲದ್ರುಮಗಳನ್ನು ಕಂಡು ಗರುಡನು ಮುಂದೆ ಸಾಗಿದನು; ಅತുല ರೂಪ-ಸೌಂದರ್ಯವಿರುವ ಇತರ ಮಹಾವೃಕ್ಷಗಳ ಕಡೆಗೆ ಹೋದನು. ಅವುಗಳ ಶಾಖೆಗಳು ವೈದೂರ್ಯಮಣಿಯಂತಿದ್ದು, ಚಿನ್ನ-ಬೆಳ್ಳಿಯ ಫಲಗಳಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದ್ದವು; ಸಮುದ್ರಜಲದಿಂದ ನಿತ್ಯ ಅಭಿಷಿಕ್ತವಾಗಿ ದೀಪ್ತಿಮಾನವಾಗಿದ್ದವು.

Verse 41

अन्यानतुलरूपाज्नुपचक्राम खेचर: । काज्चनै राजतैश्वैव फलैरवैंदूर्यशाखिन: । सागराम्बुपरिक्षिप्तान्‌ भ्राजमानान्‌ महाद्रुमान्‌

ಕಾಶ್ಯಪನು ಹೇಳಿದನು—ಆಕಾಶಚರ ಗರುಡನು ನಂತರ ಅತുല ರೂಪ-ಸೌಂದರ್ಯವಿರುವ ಇತರ ಮಹಾವೃಕ್ಷಗಳ ಕಡೆಗೆ ಸಾಗಿದನು. ಅವುಗಳ ಶಾಖೆಗಳು ವೈದೂರ್ಯಮಣಿಯಂತಿದ್ದು, ಚಿನ್ನ ಮತ್ತು ಬೆಳ್ಳಿಯ ಫಲಗಳಿಂದ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿದ್ದವು. ಸಮುದ್ರಜಲದಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದು ನಿತ್ಯ ಸ್ನಾತವಾಗಿರುವ ಆ ಮಹಾದ್ರುಮಗಳು ದಿವ್ಯ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದ್ದವು.

Verse 42

तमुवाच खगश्रेष्ठ तत्र रोहिणपादप: । अतिप्रवृद्ध: सुमहानापतन्तं मनोजवम्‌,वहीं एक बहुत बड़ा विशाल वटवृक्ष था। उसने मनके समान तीव्र-वेगसे आते हुए पक्षियोंके सरदार गरुडसे कहा

ಅಲ್ಲಿ ರೋಹಿಣ ಎಂಬ ಅತಿಯಾಗಿ ಬೆಳೆದ, ಅತ್ಯಂತ ಮಹಾವೃಕ್ಷವಿತ್ತು. ಮನಸ್ಸಿನ ವೇಗದಂತೆ ಧಾವಿಸಿ ಬರುವ ಪಕ್ಷಿಶ್ರೇಷ್ಠ ಗರುಡನನ್ನು ನೋಡಿ ಅದು ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿತು.

Verse 43

रौहिण उवाच यैषा मम महाशाखा शतयोजनमायता । एतामास्थाय शाखां त्वं खादेमौ गजकच्छपौ,वटवृक्ष बोला--पक्षिराज! यह जो मेरी सौ योजनतक फैली हुई सबसे बड़ी शाखा है, इसीपर बैठकर तुम इस हाथी और कछुएको खा लो

ರೋಹಿಣನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ಪಕ್ಷಿರಾಜ! ಇದು ನನ್ನ ಮಹಾಶಾಖೆ; ಇದು ನೂರು ಯೋಜನಗಳಷ್ಟು ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ. ಈ ಶಾಖೆಯ ಮೇಲೆ ಆಸನ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ನೀನು ಈ ಇಬ್ಬರನ್ನು—ಆನೆ ಮತ್ತು ಕಚ್ಛಪವನ್ನು—ಭಕ್ಷಿಸು.

Verse 44

ततो द्रुमं पतगसहस्रसेवितं महीधरप्रतिमवपु: प्रकम्पयन्‌ | खगोत्तमो द्रुतमभिपत्य वेगवान्‌ बभज्ज तामविरलपत्रसंचयाम्‌

ನಂತರ ಪರ್ವತದಂತೆ ಮಹಾಕಾಯನಾದ, ವೇಗವಂತ ಪಕ್ಷಿಶ್ರೇಷ್ಠ ಗರುಡನು ಸಾವಿರಾರು ಪಕ್ಷಿಗಳು ಆಶ್ರಯಿಸಿದ್ದ ಆ ವೃಕ್ಷವನ್ನು ಕಂಪಿಸಿ, ತಕ್ಷಣವೇ ಅದರ ಮೇಲೆ ಇಳಿದು ಕುಳಿತನು. ಕುಳಿತ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ತನ್ನ ಅಪ್ರತಿಹತ ವೇಗ ಮತ್ತು ಭಾರದಿಂದ, ದಟ್ಟ ಎಲೆಗಳ ಗುಚ್ಛದಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದ ಆ ಮಹಾಶಾಖೆಯನ್ನು ಮುರಿದನು.

Verse 146

तन्मे तत्त्वं निबोधत्स्व यत्प्रमाणौ च तावुभौ । उसमें एक हाथी नीचेको मुँह किये सदा सूँड़से पकड़कर एक कछुएको खींचता रहता है। वह कछुआ पूर्वजन्ममें उसका बड़ा भाई था। दोनोंमें पूर्वजन्मका वैर चला आ रहा है। उनमें यह वैर क्यों और कैसे हुआ तथा उन दोनोंके शरीरकी लम्बाई-चौड़ाई और ऊँचाई कितनी है

ಕಶ್ಯಪನು ಹೇಳಿದರು—ನನ್ನಿಂದ ಯಥಾರ್ಥ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೋ; ಆ ಇಬ್ಬರ ಪ್ರಮಾಣಗಳನ್ನೂ ಕೇಳು. ಒಂದು ಆನೆ ಮುಖವನ್ನು ಕೆಳಗಿಟ್ಟು ಸದಾ ತನ್ನ ಸೊಂಡಿಲಿನಿಂದ ಒಂದು ಆಮೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದು ಎಳೆಯುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಆ ಆಮೆ ಪೂರ್ವಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಅವನ ಜ್ಯೇಷ್ಠಭ್ರಾತನಾಗಿದ್ದ; ಅವರಿಬ್ಬರ ವೈರವೂ ಪೂರ್ವಜನ್ಮದಿಂದಲೇ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ. ಆ ವೈರು ಏಕೆ, ಹೇಗೆ ಉಂಟಾಯಿತು, ಹಾಗೆಯೇ ಅವರ ದೇಹಗಳ ಉದ್ದ-ಅಗಲ-ಎತ್ತರ ಎಷ್ಟು—ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ನಾನು ನಿಖರವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ; ಗಮನವಿಟ್ಟು ಕೇಳು.

Verse 1236

क्षुत्पिपासाविघातार्थ भक्ष्यमाख्यातु मे भवान्‌ । अतः भगवन्‌! आप मेरे लिये कोई दूसरा भोजन बताइये। प्रभो! वह भोजन ऐसा हो जिसे खाकर मैं अमृत लानेमें समर्थ हो सकूँ। मेरी भूख-प्यासको मिटा देनेके लिये आप पर्याप्त भोजन बताइये

ಗರುಡನು ಹೇಳಿದರು—ನನ್ನ ಹಸಿವು ಮತ್ತು ದಾಹವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ನಾನು ಏನು ಭಕ್ಷಿಸಬೇಕೆಂದು ದಯವಿಟ್ಟು ತಿಳಿಸಿರಿ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಭಗವನ್, ನನ್ನಿಗಾಗಿ ಬೇರೆ ಆಹಾರವನ್ನು ಸೂಚಿಸಿರಿ—ಅದನ್ನು ಭುಜಿಸಿದ ಬಳಿಕ ನಾನು ಅಮೃತವನ್ನು ತರಲು ಸಮರ್ಥನಾಗುವೆನು. ನನ್ನ ಕ್ಷುಧಾ-ತೃಷ್ಣೆಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಶಮನಗೊಳಿಸುವಷ್ಟು ಪರ್ಯಾಪ್ತ ಭೋಜನವನ್ನು ಹೇಳಿರಿ.

Frequently Asked Questions

The chapter stages a tension between transgressive acquisition and obligation: Garuḍa must obtain amṛta to satisfy a binding condition, yet the narrative evaluates his worthiness by emphasizing controlled intent (absence of greed) and avoidance of gratuitous harm.

Power is ethically intelligible when aligned with disciplined purpose and non-attachment; moreover, stable order is achieved not only by force but by formal reciprocity—boons and recognized roles that integrate exceptional agents into cosmic governance.

No explicit phalaśruti is stated in this segment; the meta-commentary is implicit in narrative valuation—Viṣṇu’s approval and the reconfiguration of divine relationships function as the chapter’s interpretive ‘result’ for understanding dharma, merit, and rightful status.

Read Mahabharata in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App