Adhyaya 27
Vālakhilya-Tapas and the Birth of Garuḍa (वालखिल्यतपः-गरुडोत्पत्तिः)
Upa-parva: Garuḍotpatti (Origin of Garuḍa) — Vālakhilya-Tapas Episode
Śaunaka questions Sauti about (i) Indra’s offense, (ii) the Vālakhilyas’ tapas, and (iii) how Garuḍa becomes inviolable and exceptionally mobile. Sauti recounts Kaśyapa’s sacrifice undertaken for progeny, in which Indra is assigned to gather fuel. Indra, proud of strength, ridicules and bypasses the tiny, weakened Vālakhilya sages struggling in shallow water, provoking their anger. The sages perform a regulated fire-offering with mantras, intending a being whose power and freedom of movement would threaten Indra’s supremacy. Alarmed, Indra seeks Kaśyapa’s protection; Kaśyapa mediates by affirming Brahmā’s appointment of Indra while requesting the sages’ grace. The Vālakhilyas consent to redirect the fruit of tapas. Concurrently, Vinatā, seeking sons, performs observances; Kaśyapa and the sage Mārīca announce the conception and urge careful gestation. The outcome is the birth of Aruṇa and Garuḍa, with Garuḍa anointed as ‘Indra among birds’ (patatrīṇām indraḥ), while Indra’s position remains intact and he is cautioned not to disrespect brahma-vādins again.
Chapter Arc: उग्रश्रवा सूत उस अद्भुत द्वीप का वर्णन आरम्भ करते हैं—विश्वकर्मा-निर्मित, समुद्र से घिरा, पक्षियों के कलरव और पुष्प-वर्षा से भरा—जहाँ सर्प गरुड़ के साथ पहुँचे हैं। → वन की रमणीयता के बीच गरुड़ के भीतर दास्य-बंधन की पीड़ा उभरती है; वह अपनी माता के दुःख से दुःखी होकर सर्पों से पूछता है कि किस उपाय से वह दासत्व से मुक्त हो सकता है। → सर्प स्पष्ट शर्त रखते हैं—‘बलपूर्वक अमृत ले आओ; तभी तुम्हें दास्य से विमोचन मिलेगा।’ → गरुड़ को मुक्ति का मार्ग तो मिल जाता है, पर वह मार्ग असाध्य-सा है: देवों के अमृत तक पहुँचना। अध्याय वन-वर्णन से उठकर प्रतिज्ञा-जन्य कर्मपथ पर टिक जाता है। → गरुड़ अब अमृत-हरण के लिए उद्यत है—क्या वह देव-रक्षा, दिव्य बाधाओं और धर्म-संकटों को पार कर पाएगा?
Shlokas
Verse 1
अपना बछ। ] अत्णऑशाय: सप्तविशो<्ध्याय: रामणीयक द्वीपके मनोरम वनका वर्णन तथा गरुडका दास्यभावसे छूटनेके लिये सर्पोंसे उपाय पूछना सौतिरुवाच सम्प्रहष्टास्ततो नागा जलधाराप्लुतास्तदा । सुपर्णेनोहमानास्ते जम्मुस्तं द्वीपमाशु वै
ಸೌತಿ ಉಗ್ರಶ್ರವನು ಹೇಳಿದನು—ಆಮೇಲೆ ಆ ನಾಗರು ಜಲಧಾರೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಮಾಡಿ ಅತ್ಯಂತ ಹರ್ಷಿತರಾದರು. ಸುಪರ್ಣ (ಗರುಡ) ಅವರಿಂದ ಹೊತ್ತೊಯ್ಯಲ್ಪಟ್ಟು ಅವರು ಶೀಘ್ರವೇ ಆ ದ್ವೀಪವನ್ನು ತಲುಪಿದರು।
Verse 2
त॑ द्वीपं मकरावासं विहितं विश्वकर्मणा । तत्र ते लवणं घोरं ददृशु: पूर्वमागता:
ವಿಶ್ವಕರ್ಮನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ, ಮಕರಗಳ ನಿವಾಸಸ್ಥಾನವಾದ ಆ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ, ಹಿಂದೆ ಅಲ್ಲಿ ಬಂದಿದ್ದ ಆ ನಾಗರು ಭಯಂಕರ ಲವಣನನ್ನು ಕಂಡಿದ್ದರು।
Verse 3
सुपर्णसहिता: सर्पा: काननं च मनोरमम् | सागराम्बुपरिक्षिप्तं पक्षिसड्घनिनादितम्
ಸರ್ಪರು ಸುಪರ್ಣ (ಗರುಡ)ನೊಂದಿಗೆ ಆ ದ್ವೀಪದ ಮನೋಹರವಾದ ಕಾನನಕ್ಕೆ ಬಂದರು; ಅದು ಎಲ್ಲೆಡೆಯೂ ಸಾಗರಜಲದಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಅದರ ನೀರಿನಿಂದಲೇ ಸಿಂಚಿತವಾಗಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಗುಂಪುಗಳ ಕಲರವದಿಂದ ಸ್ಥಳವು ನಿನಾದಿಸುತ್ತಿತ್ತು।
Verse 4
विचित्रफलपुष्पाभिववनराजिभिरावृतम् । भवनैरावृतं रम्यैस्तथा पद्माकरैरपि,विचित्र फूलों और फलोंसे भरी हुई वनश्रेणियाँ उस दिव्य वनको घेरे हुए थीं। वह वन बहुत-से रमणीय भवनों और कमलयुक्त सरोवरोंसे आवृत था
ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ವಿಚಿತ್ರ ಫಲಪುಷ್ಪಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಅರಣ್ಯಶ್ರೇಣಿಗಳು ಆ ದಿವ್ಯ ವನವನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದಿದ್ದವು. ಅನೇಕ ಮನೋಹರ ಭವನಗಳು ಮತ್ತು ಪದ್ಮಭರಿತ ಸರೋವರಗಳು ಅದನ್ನು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಂದಲೂ ಅಲಂಕರಿಸಿದ್ದವು—ಧರ್ಮಮಯ, ಸ್ವರ್ಗಸಮಾನ, ಮಂಗಳ-ಸಮೃದ್ಧಿಯ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ದೃಶ್ಯವು ಸ್ಥಾಪಿತವಾದಂತೆ ತೋಚಿತು.
Verse 5
प्रसन्नसलिलै श्वापि हदैर्दिव्यैर्वि भूषितम् । दिव्यगन्धवहै: पुण्यैमारुतैरुपवीजितम्
ಸ್ವಚ್ಛ ಹಾಗೂ ಶಾಂತ ಜಲವಿರುವ ದಿವ್ಯ ಸರೋವರಗಳು ಅದನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿದ್ದವು. ದಿವ್ಯ ಸುಗಂಧವನ್ನು ಹೊತ್ತು ತರುವ ಪುಣ್ಯವಾಯು ಅಲ್ಲಿ ಚಾಮರದಂತೆ ಬೀಸುತ್ತಿರುವಂತೆ ತೋಚಿತು—ಆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಪಾವಿತ್ರ್ಯ, ಮಂಗಳ ಮತ್ತು ಅಂತರಂಗ ಶಾಂತಿಯ ಭಾವನೆ ನೆಲೆಸಿತು.
Verse 6
उत्पतद्धिरिवाकाशं वृक्षर्मलयजैरपि । शोभितं पुष्पवर्षाणि मुज्चद्धिर्मारुतोद्धतैः
ಅಲ್ಲಿ ಎತ್ತರ ಎತ್ತರದ ಮಲಯಜ ವೃಕ್ಷಗಳು ಆಕಾಶಕ್ಕೆ ಹಾರುತ್ತಿರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದವು. ಗಾಳಿಯ ವೇಗದಿಂದ ಕಂಪಿಸಿ ಅವು ಪುಷ್ಪವೃಷ್ಟಿ ಸುರಿಸುತ್ತಾ ಆ ಪ್ರದೇಶದ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಿದ್ದವು.
Verse 7
वायुविक्षिप्तकुसुमैस्तथान्यैरपि पादपै: । किरद्धिरिव तत्रस्थान् नागान् पुष्पाम्बुवृष्टिभि:
ಗಾಳಿಯಿಂದ ಚದುರಿದ ಹೂಗಳಿಂದ ಇತರ ಗಿಡಮರಗಳ ಹೂಗಳೂ ಅಲ್ಲಿ ಬೀಳುತ್ತಲೇ ಇದ್ದವು—ಅಲ್ಲಿ ನೆರೆದಿದ್ದ ನಾಗರ ಮೇಲೆ ಪುಷ್ಪ-ಜಲವೃಷ್ಟಿ ಸುರಿಸಿ, ವನವೇ ಅವರಿಗೆ ಅರ್ಘ್ಯ ಅರ್ಪಿಸುವಂತೆ ತೋಚಿತು.
Verse 8
मन:संहर्षजं दिव्यं गन्धर्वाप्ससां प्रियम् । मत्तभ्रमरसंघुष्टं मनोज्ञाकृतिदर्शनम्
ಆ ದಿವ್ಯ ವನವು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹರ್ಷವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು. ಗಂಧರ್ವರು ಮತ್ತು ಅಪ್ಸರಸರು ಅದನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯವೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಮತ್ತಾದ ಭ್ರಮರಗಳ ಗುಂಜನ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿತ್ತು; ತನ್ನ ಮನೋಹರ ಕಿರಣ-ಛಾಯೆಯಿಂದ ಅದು ಅತ್ಯಂತ ದರ್ಶನೀಯವಾಗಿ ತೋಚಿತು.
Verse 9
रमणीयं शिवं पुण्यं सर्वर्जनमनोहरैः । नानापक्षिरुतं रम्यं कद्रूपुत्रप्रहर्षणम्
ಆ ಅರಣ್ಯವು ಮನೋಹರ, ಮಂಗಳಕರ ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರವಾಗಿತ್ತು—ಎಲ್ಲರ ಮನಸ್ಸನ್ನೂ ಸೆಳೆಯುವ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗುಣಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತವಾಗಿತ್ತು. ನಾನಾವಿಧ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಕಲರವದಿಂದ ತುಂಬಿ, ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರವಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ಅದು ಕದ್ರುವಿನ ಪುತ್ರರಾದ ಸರ್ಪಗಳ ಹರ್ಷವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು.
Verse 10
तत् ते वनं समासाद्य विजहु: पन्नगास्तदा । अब्रुवंश्व महावीर्य सुपर्ण पतगेश्वरम्,उस वनमें पहुँचकर वे सर्प उस समय सब ओर विहार करने लगे और महापराक्रमी पक्षिराज गरुडसे इस प्रकार बोले--
ಆ ಅರಣ್ಯವನ್ನು ತಲುಪಿದ ಬಳಿಕ ಪನ್ನಗರು ಆಗ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲೂ ಸ್ವಚ್ಛಂದವಾಗಿ ವಿಹರಿಸಿದರು. ಅನಂತರ ಅವರು ಮಹಾವೀರ್ಯವಂತ ಪಕ್ಷಿರಾಜ ಸುಪರ್ಣ—ಗರುಡನಿಗೆ—ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಹೇಳಿದರು.
Verse 11
वहास्मानपरं द्वीपं सुरम्यं विमलोदकम् | त्वं हि देशान् बहून् रम्यान् व्रजन् पश्यसि खेचर
“ಹೇ ಖೇಚರ! ನಮ್ಮನ್ನು ಮತ್ತೊಂದು ದ್ವೀಪಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯು—ಅದು ಅತ್ಯಂತ ಮನೋಹರವಾಗಿದ್ದು, ನಿರ್ಮಲ ಜಲಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತವಾಗಿರಲಿ. ನೀನು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾ ಅನೇಕ रम್ಯ ದೇಶಗಳನ್ನು ನೋಡುತ್ತೀಯಲ್ಲ.”
Verse 12
स विचिन्त्याब्रवीत् पक्षी मातरं विनतां तदा । कि कारणं मया मात: कर्तव्यं सर्पभाषितम्,गरुडने कुछ सोचकर अपनी माता विनतासे पूछा--“माँ! क्या कारण है कि मुझे सर्पोंकी आज्ञाका पालन करना पड़ता है?”
ಆಗ ಪಕ್ಷಿ ಗರುಡನು ಚಿಂತಿಸಿ ತನ್ನ ತಾಯಿ ವಿನತೆಯನ್ನು ಕೇಳಿದನು—“ಅಮ್ಮಾ! ಯಾವ ಕಾರಣದಿಂದ ನಾನು ಸರ್ಪರು ಹೇಳಿದ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಪಾಲಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ?”
Verse 13
विनतोवाच दासी भूतास्मि दुर्योगात् सपत्न्या: पतगोत्तम | पणं वितथमास्थाय सर्पैरुपधिना कृतम्
ವಿನತೆ ಹೇಳಿದರು—“ಹೇ ಪತಗೋತ್ತಮ! ದುರ್ಭಾಗ್ಯದಿಂದ ನಾನು ನನ್ನ ಸಹಪತ್ನಿಯ ದಾಸಿಯಾಗಿದ್ದೇನೆ. ಸರ್ಪರು ಕಪಟೋಪಾಯದಿಂದ ಪಣವನ್ನು ಸುಳ್ಳಾಗಿಸಿ, ನನ್ನದಾಗಿದ್ದ ಜಯವನ್ನು ತಿರುಗಿಸಿದರು.”
Verse 14
तस्मिंस्तु कथिते मात्रा कारणे गगनेचर: । उवाच वचन सर्पास्तेन दुःखेन दुःखित:,माताके यह कारण बतानेपर आकाशचारी गरुडने उस दुःखसे दुःखी होकर सर्पोसे कहा--
ತಾಯಿ ಕಾರಣವನ್ನು ಹೇಳಿದಾಗ ಆಕಾಶವಿಹಾರಿ ಗರುಡನು ಆ ದುಃಖದಿಂದ ದುಃಖಿತನಾಗಿ ಸರ್ಪಗಳಿಗೆ ಮಾತಾಡಿದನು।
Verse 15
किमाह्त्य विदित्वा वा कि वा कृत्वेह पौरुषम् दास्याद् वो विप्रमुच्येयं तथ्यं वदत लेलिहा:
ಓ ನಾಲಿಗೆ ಲೆಲಿಹಿಸುವ ಸರ್ಪಗಳೇ! ಸತ್ಯವಾಗಿ ಹೇಳಿರಿ—ನಾನು ನಿಮಗೆ ಏನು ತಂದುಕೊಡಲಿ? ಯಾವ ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಿ? ಅಥವಾ ಇಲ್ಲಿ ಯಾವ ಪೌರುಷವನ್ನು ತೋರಿಸಲಿ? ಅದರಿಂದ ನಾನು ಮತ್ತು ನನ್ನ ತಾಯಿ ನಿಮ್ಮ ದಾಸ್ಯದಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗುವೆವು.
Verse 16
सौतिरुवाच श्रुत्वा तमब्रुवन् सर्पा आहरामृतमोजसा । ततो दास्याद् विप्रमोक्षो भविता तव खेचर
ಸೌತಿ ಹೇಳಿದರು—ಗರುಡನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಸರ್ಪಗಳು ಹೇಳಿದರು: “ಓ ಆಕಾಶವಿಹಾರಿ ಗರುಡಾ! ನಿನ್ನ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ನಮಗಾಗಿ ಅಮೃತವನ್ನು ತಂದುಕೊಡು; ಆಗ ನೀನು ದಾಸ್ಯಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುವೆ.”
Verse 26
इस प्रकार श्रीमह्या भारत आदिपव॑के अन्तर्गत आस्तीकपरवर्में गरुडचरित्रविषयक छब्बीसवाँ अध्याय पूरा हुआ
ಇಂತೆ ಶ್ರೀಮಹಾಭಾರತದ ಆದಿಪರ್ವದ ಅಸ್ತೀಕಪರ್ವದಲ್ಲಿ ಗರುಡಚರಿತ್ರವಿಷಯಕ ಇಪ್ಪತ್ತಾರನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು।
Verse 27
इति श्रीमहा भारते आदिपर्वणि आस्तीकपर्वणि सौपर्णे सप्तविंशो5ध्याय:
ಇತಿ ಶ್ರೀಮಹಾಭಾರತದ ಆದಿಪರ್ವದಲ್ಲಿ ಅಸ್ತೀಕಪರ್ವದ ಸೌಪರ್ಣಪ್ರಕರಣದ ಇಪ್ಪತ್ತೇಳನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು।
Frequently Asked Questions
The dilemma concerns how power should respond to ascetic authority: Indra’s pride leads to disrespect, triggering a legitimate ascetic counteraction; the ethical resolution requires acknowledging fault and adopting conciliation so that justice and stability are both preserved.
Tapas and speech-acts (mantra, vow) are portrayed as causally effective; therefore, humility and careful conduct toward disciplined sages is a practical requirement of governance, and mediation can ethically redirect conflict toward constructive outcomes.
Rather than a formal phalaśruti, the chapter provides meta-instruction through narrative closure: Indra’s anxiety is relieved after reconciliation, and an explicit caution is issued not to mock or insult brahma-vādins, implying that comprehension of the episode serves as guidance for maintaining order and avoiding avoidable harm.
Read Mahabharata in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.