Adhyaya 184
अध्याय १८४ — भैक्षविभागः, शयनविधानम्, धृष्टद्युम्नस्य निवेदनम् (Alms Distribution, Night Lodging, and Dhṛṣṭadyumna’s Report)
Upa-parva: Svayaṃvara-anantara (Draupadī-haraṇa-prasaṅga) — Bhārgava-niveśana episode
Vaiśaṃpāyana narrates Dhṛṣṭadyumna’s discreet following of the Kuru brothers to a Bhārgava’s residence, where he remains unrecognized. By evening, Bhīma, Arjuna (Jiṣṇu), and the twins return from collecting alms and present it to Yudhiṣṭhira. Kuntī then instructs Draupadī (Drupada’s daughter) on a structured distribution: provide food to those who request it, offer a due portion to a brāhmaṇa, divide the remainder promptly, and assign a larger share to Bhīma due to his exceptional appetite and strength. Draupadī complies without doubt, and the group settles for the night on kuśa grass and hides in an austere arrangement. The heroes converse on martial topics (weapons, chariots, elephants, and arms). Dhṛṣṭadyumna overhears and observes, then hastens to report the entire occurrence to King Drupada. Drupada, distressed at not finding the Pandavas and concerned for his daughter, questions Dhṛṣṭadyumna with a series of propriety-focused inquiries: whether Draupadī has been taken by a socially unsuitable man, whether ominous dishonor has occurred, and who truly won the contest—specifically whether Arjuna struck the target and secured the bow, and what this implies for alliance and reputation.
Chapter Arc: अज्ञातवास की छाया में पाण्डव द्रुपद-नगरी की ओर बढ़ते हैं—और मार्ग में उन्हें स्वयं महर्षि द्वैपायन व्यास का पावन दर्शन होता है, मानो भाग्य स्वयं उन्हें दिशा दे रहा हो। → व्यास का यथावत् सत्कार कर पाण्डव आगे बढ़ते हैं; रमणीय वन-सरिताओं को पार करते हुए वे द्रुपद की राजधानी पहुँचकर कुम्हार के घर ब्राह्मण-वृत्ति धारण कर भिक्षा से जीवन चलाते हैं। उधर नगर में स्वयंवर-सभा की तैयारी—धूप, चन्दन, माल्य, और शत-शत वाद्यों का कोलाहल—जन-समुदाय को एक ही लक्ष्य पर खींच लाता है: ‘कृष्णा’ (द्रौपदी) का दर्शन। → स्वयंवर-मण्डप में धृष्टद्युम्न का उद्घोष गूँजता है—वह राजाओं को नाम, गोत्र और कर्म से संबोधित कर चुनौती/नियमों का संकेत देता है और स्पष्ट करता है कि जो कुल-रूप-बल से युक्त महान कर्म कर सकेगा, उसी को कृष्णा वरेगी; यह घोषणा सभा को उत्कंठा और प्रतिस्पर्धा की ज्वाला में झोंक देती है। → पाण्डव, ब्राह्मण-वेष में, भीड़ और राजाओं के बीच स्वयंवर-सभा का वैभव और व्यवस्था देखते हुए भीतर-भीतर आने वाले निर्णायक क्षण के लिए स्वयं को स्थिर करते हैं; धृष्टद्युम्न का वचन सभा-क्रम को औपचारिक रूप से आरम्भ कर देता है। → घोषणा हो चुकी है—अब प्रश्न केवल यह है कि ‘महाकर्म’ कौन करेगा, और ब्राह्मण-वेषधारी पाण्डवों में से कौन आगे बढ़ेगा?
Shlokas
Verse 1
ऑपन-आक्रात बछ। अर: चतुरशीरत्याधेकशततमो< ध्याय: पाण्डवोंका द्रपदकी राजधानीमें जाकर कुम्हारके यहाँ रहना
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—“ಓ ಜನಮೇಜಯ! ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ ಬಳಿಕ ಪಾಂಡವರು (ಅವರ ಸಂಗಡವೇ) ರಾಜ ದ್ರುಪದನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದ ದಕ್ಷಿಣ ಪಾಂಚಾಲ ದೇಶದ ಕಡೆಗೆ ಹೊರಟರು.”
Verse 2
ततस्ते सुमहात्मानं शुद्धात्मानमकल्मषम् । ददृशु: पाण्डवा वीरा मुनि द्वैपायनं तदा,तदनन्तर उन पाण्डववीरोंको मार्गमें पापरहित, शुद्ध-चित्त एवं श्रेष्ठ महात्मा द्वैपायन मुनिका दर्शन हुआ
ಆನಂತರ ಆ ವೀರ ಪಾಂಡವರು ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಪಾಪರಹಿತನೂ ಶುದ್ಧಚಿತ್ತನೂ ಆದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮಹಾತ್ಮ ಮುನಿ ದ್ವೈಪಾಯನರನ್ನು ದರ್ಶನ ಮಾಡಿದರು.
Verse 3
तस्मै यथावत् सत्कारं कृत्वा तेन च सत्कृता: । कथान्ते चाभ्यनुज्ञाता: प्रययुर्द्रपदक्षयम्
ಪಾಂಡವರು ಅವರಿಗೆ ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ಸತ್ಕಾರ ಮಾಡಿ, ಅವರಿಂದಲೂ ಸತ್ಕೃತರಾದರು. ಸಂಭಾಷಣೆ ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ ಅವರ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದು ಪಾಂಡವರು ಮತ್ತೆ ದ್ರುಪದನ ಅಕ್ಷಯ ರಾಜಧಾನಿಯ ಕಡೆಗೆ ಹೊರಟರು.
Verse 4
कक ५ 520० "2 582 2223 आ »“१>+ "| 2 से 3९८४ ही ; #90500 2 ३ +्जछ रे |
ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಮಹಾರಥಿಗಳಾದ ಪಾಂಡವರು ಅನೇಕ ಮನೋಹರ ವನಗಳನ್ನೂ ಸರೋವರಗಳನ್ನೂ ನೋಡುತ್ತ, ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ತಂಗುತ್ತ, ನಿಧಾನವಾಗಿ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಸಾಗಿದರು.
Verse 5
स्वाध्यायवन्त: शुचयो मधुरा: प्रियवादिन: । आनुपूर्व्येण सम्प्राप्ता: पज्चालान् पाण्डुनन्दना:
ನಿತ್ಯ ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ, ಶುದ್ಧಾಚಾರಿಗಳಾದ, ಮಧುರ ಸ್ವಭಾವದ ಮತ್ತು ಪ್ರಿಯವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವ ಪಾಂಡುನಂದನರು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸಾಗುತ್ತ ಪಾಂಚಾಲ ದೇಶವನ್ನು ತಲುಪಿದರು.
Verse 6
ते तु दृष्टवा पुरं तच्च स्कन्धावारं च पाण्डवा: । कुम्भकारस्य शालायां निवासं चक्रिरे तदा,द्रपदके नगर और उसकी चहारदीवारीको देखकर पाण्डवोंने उस समय एक कुम्हारके घरमें अपने रहनेकी व्यवस्था की
ಆ ನಗರವನ್ನೂ ಅದರ ಸ್ಕಂಧಾವಾರವನ್ನೂ ಕಂಡ ಪಾಂಡವರು ಆಗ ಒಂದು ಕುಂಭಕಾರನ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡರು.
Verse 7
तत्र भैक्षं समाजहुर्ब्राह्मिणीं वृत्तिमाश्रिता: । तान् सम्प्राप्तांस्तथा वीराज्जज्ञिरे न नरा: क्वचित्
ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಬ್ರಾಹ್ಮಣವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಭಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಅದರಿಂದಲೇ ಜೀವನ ನಡೆಸಿದರು. ಹೀಗೆ ಅಲ್ಲಿ ಬಂದ ಆ ಪಾಂಡವ ವೀರರನ್ನು ಎಲ್ಲಿಯೂ ಯಾರೂ ಗುರುತಿಸಲಿಲ್ಲ.
Verse 8
यज्ञसेनस्यथ कामस्तु पाण्डवाय किरीटिने । कृष्णां दद्यामिति सदा न चैतद् विवृणोति सः
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದರು—ಯಜ್ಞಸೇನ (ದ್ರುಪದ) ರಾಜನು ಸದಾ ‘ಕಿರೀಟಧಾರಿ ಪಾಂಡವ ಅರ್ಜುನನಿಗೆ ಕೃಷ್ಣೆ (ದ್ರೌಪದಿ)ಯನ್ನು ನಾನು ನೀಡುವೆನು’ ಎಂದು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಬಯಸುತ್ತಿದ್ದನು; ಆದರೆ ಆ ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನು ಯಾರಿಗೂ ಪ್ರಕಟಿಸಲಿಲ್ಲ।
Verse 9
सो<न्वेषमाण: कौन्तेयं पाउ्चाल्यो जनमेजय । दृढ धनुरनानम्यं कारयामास भारत,भरतवंशी जनमेजय! पांचालनरेशने कुन्तीकुमार अर्जुनको खोज निकालनेकी इच्छासे एक ऐसा दृढ़ धनुष बनवाया, जिसे दूसरा कोई झुका भी न सके
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ಜನಮೇಜಯ, ಭರತವಂಶಜನೇ! ಪಾಂಚಾಲ ರಾಜನು ಕೌಂತೇಯ ಅರ್ಜುನನನ್ನು ಹುಡುಕಿ ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ, ಮತ್ತಾರೂ ಬಾಗಿಸಲಾರದಷ್ಟು ದೃಢವಾದ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಮಾಡಿಸಿತು।
Verse 10
यन्त्र वैहायसं चापि कारयामास कृत्रिमम् | तेन यन्त्रेण समितं राजा लक्ष्यं चकार स:
ರಾಜನು ಕೃತಕವಾದ ವೈಹಾಯಸ ಯಂತ್ರವನ್ನೂ ಮಾಡಿಸಿತು; ಅದು ವೇಗವಾಗಿ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಸುತ್ತುತ್ತಿತ್ತು. ಆ ಯಂತ್ರಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ರಾಜನು ಗುರಿಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿ ಅದರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು।
Verse 11
दुपद उवाच इदं सज्यं धनु: कृत्वा सज्जैरेभिश्व सायकै: । अतीत्य लक्ष्यं यो वेद्धा स लब्धा मत्सुतामिति
ದ್ರುಪದನು ಹೇಳಿದರು—ಈ ಧನುಸ್ಸಿಗೆ ಜ್ಯೆಯನ್ನು ಏರಿಸಿ, ಇಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧವಾಗಿರುವ ಈ ಬಾಣಗಳಿಂದ, ಯಂತ್ರದ ರಂಧ್ರದೊಳಗಿಂದ ದಾಟಿಸಿ ಗುರಿಯನ್ನು ಯಾರು ಭೇದಿಸುವನೋ, ಅವನೇ ನನ್ನ ಪುತ್ರಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವನು।
Verse 12
वैशम्पायन उवाच इति स द्रुपदो राजा स्वयंवरमघोषयत् | तच्छुत्वा पार्थिवा: सर्वे समीयुस्तत्र भारत
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದರು—ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ದ್ರುಪದ ರಾಜನು ಸ್ವಯಂವರವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು. ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ, ಓ ಭರತವಂಶಜನೇ, ಎಲ್ಲಾ ರಾಜರೂ ಅಲ್ಲಿ ಸೇರಿದರು।
Verse 13
ऋषयश्न महात्मान: स्वयंवरदिदृक्षव: । दुर्योधनपुरोगाश्व॒ सकर्णा: कुरवो नूप,बहुत-से महात्मा ऋषि-मुनि भी स्वयंवर देखनेके लिये आये। राजन! दुर्योधन आदि कुरुवंशी भी कर्णके साथ वहाँ आये थे
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಸ್ವಯಂವರವನ್ನು ನೋಡಬೇಕೆಂಬ ಆಶಯದಿಂದ ಅನೇಕ ಮಹಾತ್ಮ ಋಷಿಗಳೂ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದರು. ರಾಜನೇ, ದುರ್ಯೋಧನನ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಕರ್ಣನೊಡನೆ ಕೌರವರೂ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಆಗಮಿಸಿದರು.
Verse 14
ब्राह्मणाश्न महाभागा देशेभ्य: समुपागमन् । ततोड<र्चिता राजगणा द्रुपदेन महात्मना
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ವಿವಿಧ ದೇಶಗಳಿಂದ ಅನೇಕ ಮಹಾಭಾಗ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೂ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಆಗಮಿಸಿದರು. ನಂತರ ಮಹಾತ್ಮ ದ್ರುಪದನು ಸೇರಿದ್ದ ರಾಜಗಣವನ್ನು ಯಥೋಚಿತ ಆತಿಥ್ಯ, ಸೇವೆ ಮತ್ತು ಪೂಜೆಯಿಂದ ಸತ್ಕರಿಸಿದನು. ಆಮೇಲೆ ಸ್ವಯಂವರವನ್ನು ನೋಡಬೇಕೆಂಬ ಆಸೆಯಿಂದ ಎಲ್ಲ ನೃಪತಿಗಳು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಮಂಚಗಳ ಮೇಲೆ ಆಸನಗ್ರಹಣ ಮಾಡಿದರು; ಪಟ್ಟಣದ ಜನರೂ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಕೂತರು. ಆ ಜನಸಮೂಹದ ಕೋಲಾಹಲ ಗಾಳಿಯಿಂದ ಕದಡಿದ ಸಮುದ್ರದ ಭೀಕರ ಗರ್ಜನೆಯಂತೆ ಕೇಳಿಬಂತು.
Verse 15
उपोपविष्टा मज्चेषु द्रष्टकामा: स्वयंवरम् । तत: पौरजना: सर्वे सागरोद्धूतनि:स्वना:
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಸ್ವಯಂವರವನ್ನು ನೋಡಬೇಕೆಂಬ ಆಸೆಯಿಂದ ಅವರು ಮಂಚಗಳ ಮೇಲೆ ಕೂತರು. ನಂತರ ಪಟ್ಟಣದ ಜನರೆಲ್ಲರೂ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಆಸನಗ್ರಹಣ ಮಾಡಿದರು; ಅವರ ಕೋಲಾಹಲ ಗಾಳಿಯಿಂದ ಉದ್ದೂತವಾದ ಸಮುದ್ರದ ಗರ್ಜನೆಯಂತೆ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸಿತು.
Verse 16
शिशुमारशिर: प्राप्य न्यविशंस्ते सम पार्थिवा: । प्रागुत्तरेण नगराद् भूमिभागे समे शुभे । समाजवाट: शुशुभे भवनै: सर्वतो वृत:
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಶಿಶುಮಾರಾಕೃತಿಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ‘ಶಿರೋಭಾಗ’ವನ್ನು ತಲುಪಿ ಆ ಸಮಸ್ತ ಪಾರ್ಥಿವ ರಾಜರು ಕ್ರಮವಾಗಿ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಆಸನಗಳಲ್ಲಿ ಕೂತರು. ನಗರದ ಈಶಾನ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ, ಶುಭವಾದ ಸಮತಟ್ಟಾದ ಭೂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂವರಸಭೆಯ ರಂಗಮಂಟಪವನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗಿತ್ತು; ಸುತ್ತಲೂ ಸುಂದರ ಭವನಗಳಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರಿಂದ ಅದು ಇನ್ನಷ್ಟು ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತಿತ್ತು.
Verse 17
प्राकारपरिखोपेतो द्वारतोरणमण्डित: । वितानेन विचित्रेण सर्वतः समलंकृत:
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಆ ಮಂಟಪವು ಪ್ರಾಕಾರ ಮತ್ತು ಪರಿಖೆಯಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು; ದ್ವಾರಗಳು ಹಾಗೂ ತೋರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ವಿಚಿತ್ರವಾದ ವಿತಾನದಿಂದ ಆ ಸಭಾಭವನವು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸುವಿಭೂಷಿತವಾಗಿತ್ತು.
Verse 18
तूर्योौघ्रशतसंकीर्ण: परार्घ्यागुरुधूपित: । चन्दनोदकसिक्तक्ष माल्यदामोपशोभित:
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು— ಅಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ವಿಧದ ವಾದ್ಯಗಳ ಘನನಾದ ತುಂಬಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಅಮೂಲ್ಯ ಅಗರೂ ಧೂಪದ ಸುಗಂಧ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹರಡಿತ್ತು. ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಚಂದನಸುಗಂಧಿತ ನೀರನ್ನು ಛಿಟಕಿಸಲಾಗಿತ್ತು; ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಹೂಮಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ತೋರಣಗಳು ತೂಗುತ್ತಿದ್ದುದರಿಂದ ಆ ಸ್ಥಳದ ಕాంతಿ ಬಹಳ ಹೆಚ್ಚಾಗಿತ್ತು.
Verse 19
कैलासशिखरप्रख्यैर्नभस्तलविलेखिभि: । सर्वतः संवृतः शुभ्रै: प्रासादै: सुकृतोच्छूयै:,उस रंगमण्डपके चारों ओर कैलासशिखरके समान ऊँचे और श्वेत रंगके गगनचुम्बी महल बने हुए थे
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು— ಆ ರಂಗಮಂಟಪದ ಸುತ್ತಲೂ ಕೈಲಾಸ ಶಿಖರಗಳಂತೆ ಎತ್ತರವಾದ, ಶುಭ್ರವರ್ಣದ, ಸುಂದರವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿತ ಪ್ರಾಸಾದಗಳು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ನಿಂತಿದ್ದವು; ಅವುಗಳ ಎತ್ತರ ಆಕಾಶವನ್ನೇ ಗೀಚುವಂತೆ ತೋರುತ್ತಿತ್ತು.
Verse 20
सुवर्णजालसंवीतैर्मणिकुट्टिम भूषणै: । सुखारोहणसोपानैर्महासनपरिच्छदै:
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು— ಆ ಪ್ರಾಸಾದಗಳ ಒಳಾಂಗಣಗಳು ಬಂಗಾರದ ಜಾಲಿಕಾರ್ಯ—ಪರದೆಗಳು ಮತ್ತು ತೂಗು ಅಲಂಕಾರಗಳು—ಇವುಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು. ನೆಲ ಮತ್ತು ಗೋಡೆಗಳು ಮಣಿ-ರತ್ನ ಜಡಿತವಾಗಿದ್ದವು. ಏರಲು ಸುಲಭವಾದ, ಆರಾಮದಾಯಕ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದರು; ಸಭಾಂಗಣಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಾಸನಗಳು ಮತ್ತು ಶ್ರೀಮಂತ ಹಾಸಿಗೆ-ಪರಿಚ್ಛದಗಳು ಸಜ್ಜಾಗಿದ್ದವು.
Verse 21
सत्रग्दामसमवच्छन्नैरगुरूत्तमवासितै: । हंसांशुवर्णर्बहुभिरायोजनसुगन्धिभि:
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು— ಆ ಮಂದಿರಗಳು ಅನೇಕ ವಿಧದ ಹೂಮಾಲೆ ಮತ್ತು ಹಾರಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದ್ದು, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಅಗರೂ ಸುಗಂಧದಿಂದ ಪರಿಮಳಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಅವು ಹಂಸಗಳಂತೆ, ಚಂದ್ರಕಿರಣಗಳಂತೆ ಶುಭ್ರವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದವು; ಒಳಗಿಂದ ಏಳುವ ಧೂಪದ ವಾಸನೆ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಒಂದು ಯೋಜನದವರೆಗೆ ಹರಡುತ್ತಿತ್ತು.
Verse 22
असम्बाधशतद्वारैः शयनासनशोभितै: । बहुधा तु पिनद्धाजैहिमवच्छिखरैरिव
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು— ಆ ಪ್ರಾಸಾದಗಳಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ಬಾಗಿಲುಗಳಿದ್ದು, ಪ್ರವೇಶ-ನಿರ್ಗಮನಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಅಡ್ಡಿಯಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವು ವಿವಿಧ ವಿಧದ ಹಾಸಿಗೆಗಳು ಮತ್ತು ಆಸನಗಳಿಂದ ಶೋಭಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಗೋಡೆಗಳು ನಾನಾ ಲೋಹಗಳ ಬಣ್ಣ ಮತ್ತು ಜಡಿತ ಕೆಲಸದಿಂದ ಮಿನುಗುತ್ತಿದ್ದುದರಿಂದ, ಆ ರಾಜಮಹಲಗಳು ಹಿಮಾಲಯದ ಬಹುರಂಗ ಶಿಖರಗಳಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದ್ದವು.
Verse 23
तत्र नानाप्रकारेषु विमानेषु स्वलंकृता: । स्पर्धमानास्तदान्योन्यं निषेदु: सर्वपार्थिवा:
ಅಲ್ಲಿ ನಾನಾವಿಧವಾಗಿ ಸುಸಜ್ಜಿತವಾದ ವಿಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ರಾಜರೂ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಶ್ರೇಷ್ಠಾಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತರಾಗಿ, ಪರಸ್ಪರ ವೈಭವದಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತಾ ಆಸೀನರಾದರು।
Verse 24
तत्रोपविष्टान् ददृशुर्महासत्त्वपराक्रमान् । राजसिंहान् महाभागान् कृष्णागुरुविभूषितान्
ಆಗ ಜನರು ಅಲ್ಲಿ ಆಸೀನರಾಗಿದ್ದ ಮಹಾಸತ್ತ್ವ-ಪರಾಕ್ರಮಸಂಪನ್ನ, ರಾಜಸಿಂಹಸಮಾನ ಮಹಾಭಾಗ ರಾಜರನ್ನು ಕಂಡರು; ಅವರು ಕೃಷ್ಣಾಗುರು ಸುಗಂಧದಿಂದ ವಿಭೂಷಿತರಾಗಿದ್ದರು।
Verse 25
महाप्रसादान ब्रह्मण्यान् स्वराष्ट्रपरिरक्षिण: । प्रियान् सर्वस्य लोकस्य सुकृतै: कर्मभि: शुभै:
ಅವರು ಮಹಾಪ್ರಸಾದಶೀಲರು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣಭಕ್ತರು, ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ರಾಜ್ಯಗಳ ರಕ್ಷಕರು; ಶುಭ ಪುಣ್ಯಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಸಮಸ್ತ ಲೋಕಕ್ಕೂ ಪ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದರು।
Verse 26
मज्चेषु च पराघध्येषु पौरजानपदा जना: । कृष्णादर्शनसिद्धयर्थ सर्वतः समुपाविशन्
ನಂತರ ನಗರ ಮತ್ತು ಜನಪದದ ಜನರೂ ಸಹ ಅಮೂಲ್ಯ ಮಂಚಗಳ ಮೇಲೆ, ಕೃಷ್ಣಾ (ದ್ರೌಪದಿ) ದರ್ಶನಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ ಮಾತ್ರ, ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಂದ ಬಂದು ಸುಖವಾಗಿ ಆಸೀನರಾದರು।
Verse 27
ब्राह्मणैस्ते च सहिता: पाण्डवा: समुपाविशन् | ऋद्धिं पाउचालराजस्य पश्यन्तस्तामनुत्तमाम्,वे पाण्डव भी पांचालनरेशकी उस सर्वोत्तम समृद्धिका अवलोकन करते हुए ब्राह्मणोंके साथ उन्हींकी पंक्तिमें बैठे थे
ಪಾಂಡವರೂ ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ, ಅವರದೇ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಆಸೀನರಾಗಿ, ಪಾಂಚಾಲರಾಜನ ಆ ಅನುತ್ತಮ ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದರು।
Verse 28
ततः समाजो ववृधे स राजन् दिवसान् बहून् | रत्नप्रदानबहुल: शोभितो नटनर्तकैः
ಆಮೇಲೆ, ಓ ರಾಜನೇ, ಅನೇಕ ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಆ ಮಹಾಸಭೆ ಕ್ರಮೇಣ ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತಲೇ ಹೋಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಧನ-ರತ್ನಗಳ ಅಪಾರ ದಾನ ನಡೆಯಿತು; ನಟರು ಮತ್ತು ನೃತ್ಯಗಾರರು ತಮ್ಮ ಕಲೆಯಿಂದ ಆ ಸಮಾವೇಶದ ಶೋಭೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದರು।
Verse 29
वर्तमाने समाजे तु रमणीये<ट्लि षोडशे । आप्लुताज़ी सुवसना सर्वाभरणभूषिता
ಆ ರಮಣೀಯ ಸಭೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಹದಿನಾರನೇ ದಿನ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಸ್ನಾನಮಾಡಿ, ಸುಂದರ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಎಲ್ಲ ವಿಧದ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತಳಾಗಿ ರಂಗಭೂಮಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಳು।
Verse 30
मालां च समुपादाय काञ्चनीं समलंकृताम् । अवतीर्णा ततो रजझ्ुडं द्रौपदी भरतर्षभ
ಆಮೇಲೆ, ಓ ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ದ್ರೌಪದಿ ಸುಂದರವಾಗಿ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಚಿನ್ನದ ಮಾಲೆಯನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದು ರಂಗಭೂಮಿಗೆ ಇಳಿದುಬಂದಳು।
Verse 31
पुरोहित: सोमकानां मन्त्रविद् ब्राह्मण: शुचि: । परिस्तीर्य जुहावाग्निमाज्येन विधिवत् तदा
ಆಗ ಸೋಮಕಗಳ ಪುರೋಹಿತನು—ಶುದ್ಧನೂ ಮಂತ್ರವಿದನೂ ಆದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು—ವೇದಿಯ ಸುತ್ತ ಕುಶವನ್ನು ಹಾಸಿ, ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ತುಪ್ಪದ ಆಹುತಿಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದನು।
Verse 32
संतर्पयित्वा ज्वलनं ब्राह्मणान् स्वस्ति वाच्य च | वारयामास सर्वाणि वादित्राणि समन्तत:
ಈ ರೀತಿ ಜ್ವಲನ (ಅಗ್ನಿ)ನನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಂದ ಸ್ವಸ್ತಿವಾಚನ ಮಾಡಿಸಿ, ಸುತ್ತಮುತ್ತಲೂ ಮೊಳಗುತ್ತಿದ್ದ ಎಲ್ಲಾ ವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವಂತೆ ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿದನು।
Verse 33
निःशब्दे तु कृते तस्मिन् धृष्टद्युम्नो विशाम्पते । कृष्णामादाय विधिवन्मेघदुन्दुभिनि:स्वन:
ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ನಿಶ್ಶಬ್ದತೆ ಆವರಿಸಿದಾಗ, ಜನಾಧಿಪತೇ, ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಕೃಷ್ಣಾ (ದ್ರೌಪದಿ)ಯನ್ನು ಜೊತೆಗಿಸಿಕೊಂಡು ರಂಗಮಂಡಪದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿಂತು, ಮೇಘಗರ್ಜನೆ ಮತ್ತು ದುಂದುಭಿನಾದದಂತೆ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುವ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ, ಉತ್ತಮ ಹಾಗೂ ಮಧುರ ವಚನಗಳನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಿದನು।
Verse 34
रड्न्रमध्ये गतस्तत्र मेघगम्भीरया गिरा । वाक्यमुच्चैर्जगादेदं शलक्ष्णमर्थवदुत्तमम्
ಮಹಾರಾಜ! ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನನು ಅಲ್ಲಿ ರಂಗಮಂಡಪದ ಮಧ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ, ಮೇಘಗಂಭೀರವಾದ ವಾಣಿಯಲ್ಲಿ, ಉಚ್ಚಸ್ವರದಿಂದ ಈ ಸೊಗಸಾದ, ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ಹಾಗೂ ಉತ್ತಮ ಘೋಷಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದನು।
Verse 35
इदं धनुर्लक्ष्यमिमे च बाणा: शृण्वन्तु मे भूपतय: समेता: । छिद्रेण यन्त्रस्य समर्पयध्व॑ शरै: शितैव्योमचरैर्दशार्थ:
“ಇದು ಧನುಸ್ಸು, ಇವು ಬಾಣಗಳು, ಇದು ಲಕ್ಷ್ಯ. ಇಲ್ಲಿ ಸೇರಿರುವ ಭೂಪತಿಗಳೇ, ನನ್ನ ಮಾತನ್ನು ಗಮನದಿಂದ ಕೇಳಿರಿ. ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಹಾರುವ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಆ ಯಂತ್ರದ ರಂಧ್ರದೊಳಗಿಂದಲೇ ಲಕ್ಷ್ಯವನ್ನು ಭೇದಿಸಿ ಕೆಳಗೆ ಬೀಳಿಸಿರಿ.”
Verse 36
एतन्महत् कर्म करोति यो वै कुलेन रूपेण बलेन युक्तः । तस्याद्य भार्या भगिनी ममेयं कृष्णा भवित्री न मृषा ब्रवीमि
“ಉತ್ತಮ ಕುಲ, ಸುಂದರ ರೂಪ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬಲದಿಂದ ಯುಕ್ತನಾಗಿ ಯಾರು ಈ ಮಹತ್ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಾನೋ, ಇಂದು ನನ್ನ ಈ ಸಹೋದರಿ ಕೃಷ್ಣಾ ಅವನ ಧರ್ಮಪತ್ನಿಯಾಗುವಳು. ನಾನು ಸತ್ಯವೇ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ; ಸುಳ್ಳಲ್ಲ.”
Verse 37
तानेवमुकक्त्या द्रुपदस्य पुत्र: पश्चादिदं तां भगिनीमुवाच । नाम्ना च गोत्रेण च कर्मणा च संकीर्तयन् भूमिपतीन् समेतान्
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ ಬಳಿಕ ದ್ರುಪದನ ಪುತ್ರ ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನನು, ಅಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದ ಭೂಪತಿಗಳ ಹೆಸರು, ಗೋತ್ರ ಮತ್ತು ಪರಾಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೀರ್ತಿಸುತ್ತಾ, ನಂತರ ತನ್ನ ಸಹೋದರಿಯನ್ನು ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಹೇಳಿದನು।
Verse 184
इति श्रीमहाभारते आदिपर्वणि स्वयंवरपर्वणि धृष्टद्युम्नवाक्ये चतुरशीत्यधिकशततमो<ध्याय:
ಇಂತೆ ಶ್ರೀಮಹಾಭಾರತದ ಆದಿಪರ್ವದಲ್ಲಿ, ಸ್ವಯಂವರಪರ್ವದಲ್ಲಿ, ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನನ ವಾಕ್ಯಪ್ರಸಂಗದಲ್ಲಿ ನೂರ ಎಂಭತ್ತನಾಲ್ಕನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು.
Frequently Asked Questions
The chapter stages a legitimacy dilemma: Drupada must assess whether his daughter’s association aligns with social and political propriety, while the Pandavas must maintain concealment and discipline despite scarcity and public scrutiny.
Orderly giving is portrayed as dharma in practice: resources, even when acquired through alms, should be distributed with priority to dependents and guests, and according to need—linking ethical intention to stable communal life.
No explicit phalaśruti is stated here; the chapter functions as narrative causation, showing how disciplined household conduct and careful verification shape alliance-making and reputational outcomes in the broader epic.
Read Mahabharata in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.