Shloka 15
धृतराष्ट्र–दुर्योधन संवादः
Vāraṇāvata-vivāsana-nīti: Dhṛtarāṣṭra and Duryodhana’s Policy Dialogue
कश्चित् सेनाचरो5रण्ये मिथुनं तदपश्यत । धनुश्व सशरं दृष्टवा तथा कृष्णाजिनानि च
vaiśampāyana uvāca | kaścit senācaraḥ araṇye mithunaṃ tad apaśyat | dhanuḥ ca saśaraṃ dṛṣṭvā tathā kṛṣṇājināni ca |
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು— ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ರಾಜನೊಬ್ಬ ಸೈನಿಕನು ಜೋಡಿ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಕಂಡನು. ಅಲ್ಲಿ ಬಾಣಗಳೊಡನೆ ಧನುಸ್ಸನ್ನೂ, ಕಪ್ಪು ಜಿಂಕೆಯ ಚರ್ಮಗಳನ್ನೂ ಕಂಡು, ‘ಇವರು ಧನುರ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಪಾರಂಗತನಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಸಂತಾನ’ ಎಂದು ಅವನು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದನು. ನಂತರ ಅವನು ಆ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಧನುಸ್ಸು-ಬಾಣಗಳೊಡನೆ ರಾಜ ಶಂತನುವಿಗೆ ತೋರಿಸಿದನು. ರಾಜನು ಅವರನ್ನು ಕಂಡ ತಕ್ಷಣ ಕರುಣೆಯಿಂದ ವಶನಾಗಿ, ಅವರನ್ನು ಜೊತೆಕೊಂಡು ತನ್ನ ಗೃಹಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದನು. ಯಾರಾದರೂ ಕೇಳಿದರೆ, “ಇವರು ಇಬ್ಬರೂ ನನ್ನ ಮಕ್ಕಳೇ” ಎಂದು ಮಾತ್ರ ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage highlights royal dharma expressed as compassion and protection: a king is expected to shelter the vulnerable. It also shows how external signs (bow, arrows, kṛṣṇājina) indicate a disciplined lineage and learning, prompting responsible action rather than exploitation.
A soldier discovers two children in the forest and, noticing a bow, arrows, and black antelope-skins, infers they are born of a Brahmin skilled in archery. He brings them to King Śantanu, who is moved by pity and takes them home, presenting them publicly as his own children.