Adhyaya 104
आदि पर्व, अध्याय 104 — कर्णोत्पत्ति, दानधर्म, वैकर्तन-नामकरण (Karna’s Birth, Gift-Ethic, and the Name Vaikartana)
Upa-parva: Karna-Janma (Birth and Early Life of Karṇa) Episode
Vaiśaṃpāyana narrates that Śūra, a leading Yādava, fathers Pṛthā (Kuntī), renowned for exceptional beauty. She is given to Kuntībhoja and assigned duties of devatā-and-guest worship, during which she serves the austere sage Durvāsas with meticulous care. Pleased, Durvāsas grants her a mantra enabling invocation of any deity, with the assurance that a son will be born by that deity’s grace. Out of curiosity, the unmarried Kuntī invokes Sūrya (Āditya). Sūrya appears and causes conception; Karṇa is born as a distinguished warrior, naturally bearing armor (kavaca) and shining earrings (kuṇḍala). Sūrya restores Kuntī’s maidenhood and departs. Fearing family censure, Kuntī sets the infant afloat in water; he is found and adopted by Rādhā and her husband of the sūta community, who name him Vasuṣeṇa. As Karṇa grows devoted to Āditya and becomes renowned for generosity, Indra approaches disguised as a brāhmaṇa and requests Karṇa’s armor and earrings. Karṇa cuts them from his body and donates them; in return Indra grants a single-use śakti weapon. The chapter explains that Karṇa becomes known as Vaikartana due to the act of cutting away (kartana) his innate armor.
Chapter Arc: विचित्रवीर्य के निधन के बाद हस्तिनापुर का वंश-दीपक बुझने लगता है; सत्यवती, राज्य और कुल-परंपरा को बचाने के लिए भीष्म के सामने एक कठोर आग्रह रखती है—राज्यग्रहण और संतानोत्पादन। → सत्यवती भीष्म के धर्मज्ञान, वेद-श्रुति-परिचय और कुल-रक्षा की जिम्मेदारी का स्मरण कराती है—‘तुम्हीं में पिण्ड, कीर्ति और संतान की प्रतिष्ठा है।’ भीष्म भीतर से करुणा और कर्तव्य के द्वंद्व में पड़ते हैं: कुल-रक्षा बनाम अपनी प्रतिज्ञा। → भीष्म सत्यवती के सामने अपनी प्रतिज्ञा को अडिग घोषित करते हैं—‘इन्द्र पराक्रम छोड़ दे, धर्मराज धर्म छोड़ दे; पर मैं सत्य नहीं छोड़ूँगा।’ वे स्पष्ट करते हैं कि कुल-हित का आग्रह धर्मसंगत दिखे, फिर भी प्रतिज्ञा-भंग उनके लिए असंभव है। → भीष्म सत्यवती को सलाह देते हैं कि वह आपद्धर्म के निर्णय में कुशल पुरोहितों और विद्वानों से परामर्श करे—लोक-तंत्र/नीति और धर्म-व्यवहार को देखकर उचित उपाय निकाले; स्वयं वे प्रतिज्ञा-भंग का मार्ग स्वीकार नहीं करते। → वंश-रक्षा का प्रश्न जस का तस रहता है—यदि भीष्म नहीं, तो कुरुवंश की संतान-परंपरा कैसे चलेगी?
Shlokas
Verse 1
अपर बछ। हक २ तग्रयधिकशततमो< ध्याय: सत्यवतीका भीष्मसे राज्यग्रहण और संतानोत्पादनके लिये आग्रह तथा भीष्मके द्वारा अपनी प्रतिज्ञा बतलाते हुए उसकी अस्वीकृति वैशम्पायन उवाच तत: सत्यवती दीना कृपणा पुत्रगृद्धिनी । पुत्रस्य कृत्वा कार्याणि स्नुषाभ्यां सह भारत
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ಭಾರತ (ಜನಮೇಜಯ)! ನಂತರ ಪುತ್ರಕಾಂಕ್ಷೆಯಿಂದಿರುವ ಸತ್ಯವತಿ ಪುತ್ರವಿಯೋಗದಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ದೀನಳಾಗಿ ಕಾತರಳಾದಳು. ಅವಳು ತನ್ನ ಇಬ್ಬರು ಸೊಸೆಯರೊಂದಿಗೆ ಪುತ್ರನ ಪ್ರೇತಕರ್ಮಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ, ಶಸ್ತ್ರಧಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಭೀಷ್ಮನಿಗೆ ಧೈರ್ಯ ತುಂಬಿದಳು. ಬಳಿಕ ಧರ್ಮವನ್ನೂ ಪಿತೃಕುಲವನ್ನೂ ಮಾತೃಕುಲವನ್ನೂ ಮನನಮಾಡಿ ಆ ಮಂಗಳಮಯಿ ದೇವಿ ಗಂಗಾನಂದನ ಭೀಷ್ಮನಿಗೆ ಹೀಗೆಂದಳು—“ವತ್ಸ! ಸದಾ ಧರ್ಮನಿಷ್ಠನಾದ ಪರಮಯಶಸ್ವಿ ಕುರುನಂದನ ಮಹಾರಾಜ ಶಾಂತನುವಿನ ಪಿಂಡ, ಕೀರ್ತಿ ಮತ್ತು ವಂಶ—ಇವೆಲ್ಲ ಈಗ ನಿನ್ನ ಮೇಲೆಯೇ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿವೆ.”
Verse 2
समाश्चास्य स्नुषे ते च भीष्मं शस्त्रभूतां वरम् धर्म च पितृवंशं च मातृवंशं च भाविनी । प्रसमीक्ष्य महाभागा गाड़्ेयं वाक्यमब्रवीत्
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಆಮೇಲೆ ಮಹಾಭಾಗ್ಯವತಿ ಸತ್ಯವತೀ ಧರ್ಮವನ್ನೂ ಪಿತೃವಂಶ–ಮಾತೃವಂಶಗಳ ಮೆರೆಯನ್ನೂ ಸಮ್ಯಕ್ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ಶಸ್ತ್ರಧಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಭೀಷ್ಮನನ್ನೂ ತನ್ನ ಇಬ್ಬರು ಸೊಸೆಯರನ್ನೂ ಸಾಂತ್ವನಪಡಿಸಿದಳು. ಆಳವಾಗಿ ಚಿಂತಿಸಿ ಆ ಮಹಾರಾಣಿ ಗಂಭೀರವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದಳು—ಕುರುಕುಲದ ಧರ್ಮವ್ಯವಸ್ಥೆಯೂ ವಂಶಪರಂಪರೆಯ ನಿರಂತರತೆಯೂ ಇನ್ನು ನಿನ್ನ ಮೇಲೆಯೇ ನಿಂತಿವೆ.
Verse 3
शान्तनोर्धर्मनित्यस्य कौरव्यस्य यशस्विन: । त्वयि पिण्डश्न कीर्तिश्व संतानं च प्रतिष्ठितम्
ಧರ್ಮನಿತ್ಯನಾದ, ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ಕೌರವ ಶಾಂತನುವಿನ ಪಿಂಡವೂ, ಕೀರ್ತಿಯೂ, ಸಂತಾನವೂ—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಈಗ ನಿನ್ನ ಮೇಲೆಯೇ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತವಾಗಿವೆ.
Verse 4
यथा कर्म शुभं॑ कृत्वा स्वर्गोपगमन ध्रुवम् । यथा चायुर्धुवं सत्ये त्वयि धर्मस्तथा ध्रुव:
ಶುಭಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ ಸ್ವರ್ಗಾರೋಹಣ ನಿಶ್ಚಿತವಾದಂತೆ, ಸತ್ಯದಿಂದ ಆಯುರ್ವೃದ್ಧಿ ಧ್ರುವವೆಂದು ಎಣಿಸುವಂತೆ—ಅದೇ ರೀತಿ ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಸ್ಥಿತಿ ಕೂಡ ಧ್ರುವವಾಗಿದೆ.
Verse 5
वेत्थ धर्माक्ष धर्मज्ञ समासेनेतरेण च । विविधास्त्वं श्रुतीर्वेत्थ वेदाड़ानि च सर्वश:
ಓ ಧರ್ಮಾಕ್ಷ, ಧರ್ಮಜ್ಞ! ನೀನು ಧರ್ಮವನ್ನು ಸಂಕ್ಷೇಪದಲ್ಲಿಯೂ ವಿವರದಲ್ಲಿಯೂ ತಿಳಿದಿರುವೆ. ನಾನಾವಿಧ ಶ್ರುತಿಗಳನ್ನೂ ಎಲ್ಲಾ ವೇದಾಂಗಗಳನ್ನೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅರಿತಿರುವೆ.
Verse 6
व्यवस्थानं च ते धर्मे कुलाचारं च लक्षये । प्रतिपत्तिं च कृच्छेषु शुक्रा्धिरसयोरिव
ನಿನ್ನ ಧರ್ಮಸ್ಥೈರ್ಯವನ್ನೂ ಕುಲಾಚಾರವನ್ನೂ ನಾನು ಗಮನಿಸುತ್ತೇನೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಕಷ್ಟಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಬುದ್ಧಿ, ಶುಕ್ರಾಚಾರ್ಯ ಮತ್ತು ಬೃಹಸ್ಪತಿಯಂತೆ, ಯೋಗ್ಯ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸಲು ಸಮರ್ಥವಾಗಿದೆ.
Verse 7
तस्मात् सुभृशमाश्चस्य त्वयि धर्मभूतां वर | कार्य त्वां विनियोक्ष्यामि तच्छुत्वा कर्तुमहसि
ಆದುದರಿಂದ ಧರ್ಮಾತ್ಮರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಭೀಷ್ಮಾ! ನಿನ್ನ ಮೇಲೆ ಅಪಾರ ವಿಶ್ವಾಸವಿಟ್ಟು ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಒಂದು ಅಗತ್ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ನಿಯೋಜಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ. ಮೊದಲು ಅದನ್ನು ಕೇಳು; ನಂತರ ಅದನ್ನು ಆಚರಿಸಲು ಯತ್ನಿಸು.
Verse 8
मम पुत्रस्तव भ्राता वीर्यवान् सुप्रियश्च ते । बाल एव गत: स्वर्गमपुत्र: पुरुषर्षभ
ನನ್ನ ಪುತ್ರನೂ ನಿನ್ನ ಸಹೋದರನೂ ಆದ ವಿಚಿತ್ರವೀರ್ಯನು—ವೀರ್ಯವಂತನಾಗಿಯೂ ನಿನಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯನಾಗಿಯೂ ಇದ್ದವನು—ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲೇ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದನು, ಓ ಪುರುಷಶ್ರೇಷ್ಠ! ಅವನು ಪುತ್ರವಿಲ್ಲದೆಲೇ ಪರಲೋಕಗತನಾದನು.
Verse 9
इमे महिष्यौ भ्रातुस्ते काशिराजसुते शुभे । रूपयौवनसम्पन्ने पुत्रकामे च भारत
ಓ ಭಾರತಾ! ಇವರು ನಿನ್ನ ಸಹೋದರನ ಈ ಇಬ್ಬರು ಮಹಿಷಿಯರು—ಕಾಶಿರಾಜನ ಶುಭ ಪುತ್ರಿಯರು—ರೂಪವೂ ಯೌವನವೂ ಸಂಪನ್ನರು; ಪುತ್ರಕಾಮನೆಯಿಂದಿರುವವರು.
Verse 10
तयोरुत्पादयापत्यं संतानाय कुलस्यथ न: । मन्नियोगान्महाबाहो धर्म कर्तुमिहाहसि
ಆದುದರಿಂದ ನಮ್ಮ ಕುಲದ ಸಂತಾನಪರಂಪರೆಯಿಗಾಗಿ ಆ ಇಬ್ಬರಲ್ಲಿಯೂ ಸಂತಾನವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸು. ಮಹಾಬಾಹೋ! ನನ್ನ ನಿಯೋಗದಿಂದ ನೀನು ಇಲ್ಲಿ ಈ ಧರ್ಮಕಾರ್ಯವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ.
Verse 11
राज्ये चैवाभिषिच्यस्व भारताननुशाधि च । दारांश्ष॒ कुरु धर्मेण मा निमज्जी: पितामहान्,“राज्यपर अपना अभिषेक करो और भारतीय प्रजाका पालन करते रहो। धर्मके अनुसार विवाह कर लो; पितरोंकोी नरकमें न गिरने दो”
ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಅಭಿಷೇಕವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಭಾರತ ಜನರನ್ನು ಆಳಿಸು. ಧರ್ಮಾನುಸಾರ ವಿವಾಹ ಮಾಡಿಕೊ; ಪಿತಾಮಹರು ಪತನಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗದಂತೆ ಮಾಡು.
Verse 12
वैशम्पायन उवाच तथोच्यमानो मात्रा स सुहृद्धिश्व॒ परंतप: । इत्युवाचाथ धर्मात्मा धर्म्यमेवोत्तरं वच:
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಜನಮೇಜಯನೇ! ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಸುಹೃದರು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ, ಶತ್ರುದಮನನಾದ ಧರ್ಮಾತ್ಮ ಭೀಷ್ಮನು ಧರ್ಮಸಮ್ಮತವಾದ ಉತ್ತರವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಿದನು।
Verse 13
असंशयं परो धर्मस्त्वया मातरुदाहृत: । राज्यार्थे नाभिषिज्चेयं नोपेयां जातु मैथुनम् त्वमपत्यं प्रति च मे प्रतिज्ञां वेत्थ वै पराम्
“ತಾಯೇ! ನೀನು ಹೇಳಿದುದು ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ಪರಮಧರ್ಮವೇ; ಆದರೆ ರಾಜ್ಯಲಾಭಕ್ಕಾಗಿ ನಾನು ನನ್ನ ಅಭಿಷೇಕವನ್ನು ಮಾಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ, ಎಂದಿಗೂ ಮೈಥುನಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಸಂತಾನವನ್ನು ಬಯಸದೆಯೂ, ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸದೆಯೂ ಇರುವ ನನ್ನ ಕಠೋರ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ನೀನು ತಿಳಿದಿರುವೆ.”
Verse 14
जानासि च यथावृत्तं शुल्कहेतोस्त्वदन्तरे । स सत्यवति सत्यं ते प्रतिजानाम्यहं पुन:
“ಸತ್ಯವತೀ! ನಿನ್ನ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ ಶುಲ್ಕಪ್ರಸಂಗದಲ್ಲಿ ಏನೆಲ್ಲ ನಡೆದಿತ್ತೋ ಅದನ್ನು ನೀನು ತಿಳಿದಿರುವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ನನ್ನ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮತ್ತೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸತ್ಯವಾಗಿರಲೆಂದು ನಾನು ಅದನ್ನು ಪುನಃ ದೃಢವಾಗಿ ಪ್ರತಿಜ್ಞಾಪಿಸುತ್ತೇನೆ.”
Verse 15
परित्यजेयं त्रैलोक्यं राज्यं देवेषु वा पुन: । यद् वाप्यधिकमेताभ्यां न तु सत्यं कथंचन
“ನಾನು ತ್ರಿಲೋಕಗಳ ರಾಜ್ಯವನ್ನಾಗಲಿ, ದೇವಲೋಕದ ಅಧಿಪತ್ಯವನ್ನಾಗಲಿ, ಅಥವಾ ಇವೆರಡಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಯಾವುದನ್ನಾದರೂ ತ್ಯಜಿಸಬಲ್ಲೆ; ಆದರೆ ಸತ್ಯವನ್ನು ಯಾವ ಕಾರಣಕ್ಕೂ ತ್ಯಜಿಸಲಾರೆ.”
Verse 16
त्यजेच्च पृथ्वी गन्धमापश्च रसमात्मन: । ज्योतिस्तथा त्यजेद् रूप॑ वायु: स्पर्शगुणं त्यजेत्
“ಭೂಮಿ ತನ್ನ ಗಂಧವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಲಿ, ಜಲವು ತನ್ನ ರಸವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಲಿ, ಅಗ್ನಿ ತನ್ನ ರೂಪವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಲಿ, ವಾಯು ತನ್ನ ಸ್ಪರ್ಶಗುಣವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಲಿ—(ಆದರೂ ನಾನು ನನ್ನ ಸ್ವಧರ್ಮವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವುದಿಲ್ಲ).”
Verse 17
प्रभां समुत्सृजेदर्को धूमकेतुस्तथोष्मताम् | त्यजेच्छब्दं तथा55काशं॑ सोम: शीतांशुतां त्यजेत्,'सूर्य प्रभा और अग्नि अपनी उष्णताको छोड़ दे, आकाश शब्दका और चन्द्रमा अपनी शीतलताका परित्याग कर दे
ಸೂರ್ಯನು ತನ್ನ ಪ್ರಭೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಲಿ; ಧೂಮಕೇತು ತನ್ನ ಉಷ್ಣತೆಯನ್ನು ಬಿಡಲಿ; ಆಕಾಶವು ಶಬ್ದವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಲಿ; ಚಂದ್ರನು ತನ್ನ ಶೀತಲ ಕಿರಣಗಳನ್ನು ಬಿಡಲಿ—ಆದರೂ ಸ್ವಭಾವಸಿದ್ಧವಾದ ಸತ್ಯವು ಅಚಲವೇ.
Verse 18
विक्रमं वृत्रहा जह्ाद् धर्म जह्याच्च धर्मराट् । न त्वहं सत्यमुत्स्रष्ठं व्यवसेयं कथंचन
ವೃತ್ರಹಾ ಇಂದ್ರನು ತನ್ನ ವಿಕ್ರಮವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಲಿ; ಧರ್ಮರಾಜನು ಧರ್ಮವನ್ನೇ ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಲಿ—ಆದರೂ ನಾನು ಯಾವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೂ ಸತ್ಯವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವ ನಿರ್ಣಯಕ್ಕೆ ಬರಲಾರೆ.
Verse 19
(तन्न जात्वन्यथा कुर्या लोकानामपि संक्षये । अमरत्वस्य वा हेतोस्त्रैलोक्यसदनस्य वा ।।
“ನಾನು ಎಂದಿಗೂ ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ನಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ—ಲೋಕಗಳ ನಾಶವಾದರೂ, ಅಮರತ್ವಕ್ಕಾಗಿ ಆದರೂ, ಅಥವಾ ತ್ರೈಲೋಕ್ಯದ ಅಧಿಪತ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಆದರೂ.” ಅಪಾರ ಧನ-ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಪುತ್ರ ಭೀಷ್ಮನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ ಮೇಲೆ, ತಾಯಿ ಸತ್ಯವತೀ ನಂತರ ಭೀಷ್ಮನಿಗೆ ಹೇಳಿದರು.
Verse 20
जानामि ते स्थितिं सत्ये परां सत्यपराक्रम । इच्छन् सृजेथास्त्रीललोकानन्यांस्त्वं स्वेन तेजसा
ಸತ್ಯಪರಾಕ್ರಮನೇ! ಸತ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಪರಮ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ನಾನು ತಿಳಿದಿದ್ದೇನೆ. ನೀನು ಇಚ್ಛಿಸಿದರೆ ನಿನ್ನದೇ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಬೇರೆ ಲೋಕಗಳನ್ನು—ಇನ್ನೊಂದು ತ್ರೈಲೋಕ್ಯವನ್ನೂ ಸಹ—ಸೃಷ್ಟಿಸಬಲ್ಲೆ.
Verse 21
जानामि चैवं सत्यं तन्मदर्थे यच्च भाषितम् । आपद्धर्म त्वमावेक्ष्य वह पैतामहीं धुरम्
ನನ್ನ ನಿಮಿತ್ತ ನೀನು ಹೇಳಿದುದು ಸತ್ಯವೇ ಎಂದು ನಾನು ತಿಳಿದಿದ್ದೇನೆ. ಆದರೂ ಆಪದ್ಧರ್ಮವನ್ನು ಅವಲೋಕಿಸಿ, ಪಿತಾಮಹರಿಂದ ಬಂದ ಈ ರಾಜ್ಯಭಾರವನ್ನು ನೀನು ಹೊತ್ತುಕೋ.
Verse 22
यथा ते कुलतन्तुश्न धर्मश्व न पराभवेत् । सुहृदश्न प्रह्ृष्येरंस्तथा कुरु परंतप
ಪರಂತಪ! ನಿನ್ನ ವಂಶಪರಂಪರೆಯ ತಂತು ಮುರಿಯದಂತೆ, ಧರ್ಮವು ಲಂಘಿಸಲ್ಪಡದಂತೆ, ಮತ್ತು ಪ್ರೀತಿಯ ಸುಹೃದರೂ ಹರ್ಷಿಸುವಂತೆ—ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಸಾಧಿಸುವುದನ್ನೇ ಮಾಡು.
Verse 23
लालप्यमानां तामेवं कृपणां पुत्रगृद्धिनीम् धर्मादपेतं ब्रुवतीं भीष्मो भूयो5ब्रवीदिदम्,पुत्रकी कामनासे दीन वचन बोलनेवाली और मुखसे धर्मरहित बात कहनेवाली सत्यवतीसे भीष्मने फिर यह बात कही--
ಪುತ್ರಲಾಲಸೆಯಿಂದ ಕರುಣವಾಗಿ ಅಳುತ್ತಾ, ಧರ್ಮಮಾರ್ಗದಿಂದ ದೂರವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಆಡುತ್ತಿದ್ದ ಸತ್ಯವತಿಗೆ ಭೀಷ್ಮನು ಮತ್ತೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.
Verse 24
राज्ञि धर्मानवेक्षस्व मा नः सर्वान् व्यनीनश: । सत्याच्च्युति: क्षत्रियस्य न धर्मेषु प्रशस्यते
ರಾಜಮಾತೆ! ಧರ್ಮದ ಕಡೆ ದೃಷ್ಟಿ ಇಡು; ನಮ್ಮೆಲ್ಲರನ್ನೂ ನಾಶಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಬೇಡ. ಕ್ಷತ್ರಿಯನು ಸತ್ಯದಿಂದ ತಪ್ಪುವುದು ಯಾವ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಶಂಸಿತವಲ್ಲ.
Verse 25
शान्तनोरपि संतान यथा स्यादक्षयं भुवि | तत् ते धर्म प्रवक्ष्यामि क्षात्रं राज्ञि सनातनम्
ರಾಜಮಾತೆ! ಮಹಾರಾಜ ಶಾಂತನುವಿನ ಸಂತಾನಪರಂಪರೆ ಈ ಭುವಿಯಲ್ಲಿ ಅಕ್ಷಯವಾಗಿರುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಧರ್ಮಮಾರ್ಗವನ್ನು ನಾನು ನಿನಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ; ಅದು ಸನಾತನ ಕ್ಷಾತ್ರಧರ್ಮ.
Verse 26
श्र॒त्वा तं प्रतिपद्यस्व प्राज्जै: सह पुरोहितै: । आपद्धर्मार्थकुशलैलोकतलन्त्रमवेक्ष्य च,उसे आपद्धर्मके निर्णयमें कुशल विद्वान् पुरोहितोंसे सुनकर और लोकतन््त्रकी ओर भी देखकर निश्चय करो
ಆ ಸಲಹೆಯನ್ನು ಕೇಳಿ, ಆಪದ್ದರ್ಮವನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸುವಲ್ಲಿ ನಿಪುಣರಾದ ಜ್ಞಾನಿ ಪುರೋಹಿತರೊಂದಿಗೆ ಸಮಾಲೋಚನೆ ಮಾಡಿ, ಲೋಕವ್ಯವಹಾರ ಹಾಗೂ ರಾಜ್ಯಕ್ರಮವನ್ನೂ ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟು, ತೀರ್ಮಾನಿಸಿ ಹಾಗೆಯೇ ನಡೆ.
Verse 102
इस प्रकार श्रीमहाभारत आदिपरववके अन्तर्गत सम्भवपर्वमें विचित्रवीर्यका निधनविषयक एक सौ दोवाँ अध्याय पूरा हुआ
ಇಂತೆ ಶ್ರೀಮಹಾಭಾರತದ ಆದಿಪರ್ವದೊಳಗಿನ ಸಂಭವಪರ್ವದಲ್ಲಿ ವಿಚಿತ್ರವೀರ್ಯನ ನಿಧನವನ್ನು ಕುರಿತು ನೂರ ಎರಡನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು।
Verse 103
इति श्रीमहा भारते आदिपर्वणि सम्भवपर्वणि भीष्मसत्यवतीसंवादे त्रयधिकशततमो<ध्याय:
ಇತಿ ಶ್ರೀಮಹಾಭಾರತದ ಆದಿಪರ್ವದ ಸಂಭವಪರ್ವದಲ್ಲಿ ಭೀಷ್ಮ-ಸತ್ಯವತೀ ಸಂವಾದವಿಷಯಕ ನೂರ ಮೂರನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು।
Frequently Asked Questions
The central dharma-sankat is Kuntī’s conflict between accountability for invoking a deity while unmarried and the social repercussions for her family; the narrative shows secrecy and abandonment as ethically fraught strategies to manage honor and lineage.
The chapter treats power (mantra/boon) as requiring restraint and discernment, and it elevates dāna as a rigorous ethic: Karṇa’s identity is shaped as much by voluntary giving under pressure as by extraordinary birth.
No explicit phalaśruti is stated here; the meta-commentary is implicit in etiological naming—‘Vaikartana’—which frames the episode as an interpretive key for understanding Karṇa’s later reputation, obligations, and vulnerabilities.
Read Mahabharata in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.